झोपडपट्ट्यांचा होणार कायापालट! कल्याण-डोंबिवली आणि उल्हासनगरमधील १,०७५ हेक्टरवरील झोपडपट्ट्यांचा पुनर्विकास; पात्र रहिवाशांना मिळणार ३०० चौरस फुटांचे हक्काचे घर

मुंबई महानगर क्षेत्रामध्ये (MMR) येणाऱ्या कल्याण-डोंबिवली आणि उल्हासनगर या वेगाने विस्तारणाऱ्या शहरांमधील अनाधिकृत व झोपडपट्टी भागांचा कायापालट करण्यासाठी राज्य सरकारने एक अत्यंत महत्त्वाकांक्षी आणि मोठी योजना हाती घेतली आहे. राज्य सरकारच्या अखत्यारीत असलेल्या परंतु बऱ्याच काळापासून दुर्लक्षित राहिलेल्या 'शिवशाही पुनर्वसन प्रकल्प लिमिटेड' (Shivshahi Punarvasan Project Limited) या कंपनीमार्फत आता या दोन्ही महापालिका क्षेत्रांमधील तब्बल १,०७५ हेक्टरवरील झोपडपट्ट्यांचा पुनर्विकास केला जाणार आहे. या प्रकल्पाच्या अनुषंगाने शिवशाही प्रशासनाने संबंधित महापालिकांसोबत महत्त्वाचे सामंजस्य करार (MoU) केले असून, यामुळे वर्षानुवर्षे अत्यंत बिकट परिस्थितीत झोपडपट्ट्यांत राहणाऱ्या हजारो नागरिकांना किमान ३०० चौरस फुटांचे हक्काचे आणि आधुनिक सुविधांनी युक्त घर मिळण्याचा मार्ग पूर्णपणे मोकळा झाला आहे.

मिळालेल्या सविस्तर माहितीनुसार, कल्याण-डोंबिवली महानगरपालिका आणि उल्हासनगर महानगरपालिका क्षेत्रातील वाढत्या शहरीकरणामुळे आणि अनियोजित वस्त्यांमुळे मोठ्या प्रमाणावर झोपडपट्टी क्षेत्र निर्माण झाले आहे. या भागात स्वच्छ पिण्याचे पाणी, योग्य मलनिःसारण व्यवस्था, रस्ते आणि आरोग्याच्या मूलभूत सुविधांचा अभाव असल्याने नागरिकांना अत्यंत हलाखीच्या परिस्थितीत आयुष्य जगावे लागत होते. यावर तोडगा काढण्यासाठी राज्य सरकारने शिवशाही पुनर्वसन प्रकल्पाच्या माध्यमातून क्लस्टर डेव्हलपमेंट किंवा सर्वसमावेशक पुनर्विकास धोरण राबवण्याचा निर्णय घेतला आहे. या अंतर्गत पहिल्या टप्प्यात १,०७५ हेक्टर एवढ्या मोठ्या भूभागावरील झोपडपट्ट्यांचे सर्वेक्षण करून त्यांचे आधुनिकीकरण केले जाणार आहे.

या पुनर्विकास प्रकल्पामुळे केवळ राहणीमानाचा दर्जा सुधारणार नाही, तर या भागातील नागरिकांचे राहणीमान उंचावण्यास मोठी मदत होणार आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र ठरणाऱ्या प्रत्येक झोपडपट्टीवासी कुटुंबाला मोफत किंवा पुनर्विकासाच्या नियमांनुसार हक्काचे किमान ३०० चौरस फुटांचे हवेशीर आणि पक्के घर दिले जाणार आहे. तसेच या इमारतींच्या परिसरात उद्याने, शाळा, वाहनतळ (Parking) आणि इतर सामाजिक व नागरिकांच्या सोयीच्या सुविधा विकसित केल्या जाणार आहेत. या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पामुळे कल्याण-डोंबिवली आणि उल्हासनगर शहरांचे रूप पालटणार असून, झोपडपट्टीवासीयांचे हक्काच्या घराचे स्वप्न प्रत्यक्षात साकार होण्याच्या दिशेने मोठे पाऊल उचलले गेले आहे.