माझ्या मातृभाषा सिंधीमध्ये एक म्हण आहे- ‘भुंड जी खबर भाये खे, भाये जी खबर भुंड खे।’
याचा अर्थ आहे- चुलीला आगीची आणि आगीला चुलीची खबर असते. माझी आई अनेकदा तेव्हा ही म्हण म्हणते, जेव्हा तिला असे सांगायचे असते की कोणासोबत राहिल्यावरच एकमेकांच्या स्वभावाची ओळख होते. लक्षात घ्या की या म्हणीतील रूपके स्वयंपाकघराशी संबंधित आहेत, कारण ते घराचा सर्वांत महत्त्वाचा भाग आहे. केवळ घरातील स्वयंपाक तिथे होतो म्हणून नव्हे, तर ज्याला आपण आत्मीयता म्हणतो, सहजीवन समजतो, त्याचे सर्वांत मोठे आव्हान स्वयंपाकघरातच असते म्हणूनही. आपल्या आजूबाजूला अशा कितीतरी कथा आहेत, ज्यांच्याबद्दल बोलता येईल; परंतु मी थोडा अवघड मार्ग निवडून आत्मीयतेबद्दल बोलू इच्छिते आणि तुमच्यासोबत माझी एक विसंगती सांगू इच्छिते।
इथे आत्मीयता या शब्दाचा अर्थ माझ्यासाठी जिव्हाळा आणि घनिष्ठता तर आहेच, पण अतिपरिचयही आहे. चूल आणि आगीचे नाते अतिशय घनिष्ठ आहे; पण ते एकमेकांसोबत राहण्याच्या धगधगत्या आगीशीही जोडलेले आहे. या सगळ्या पैलूंसाठी मला मराठीत नेमके शब्द सुचत नाहीत आणि त्यात इंग्रजीतील ‘इंटिमसी’ या शब्दाकडेही बहुतेक लोक प्रेमसंबंधांच्या संदर्भातच पाहतात. आपण घराचीच कल्पना घेऊन पुढे बोलायचे झाले, तर एक असते शयनकक्षातील इंटिमसी आणि एक असते स्वयंपाकघरातील—वेगवेगळ्या स्वभावांचा आणि संस्कृतींचा भार नेमका कुठे अधिक पडतो? आणि तो पडतो तेव्हा सुसंस्कृत घरांमध्ये तो कशा प्रकारे सामावून घेतला जातो? मला वाटते, हा वाक्प्रचार त्याच गोष्टीबद्दल बोलतो—अशा एका आत्मीयतेबद्दल, जिच्या काही पैलूंना शब्द दिले जात नाहीत. जिचे ज्ञान एकत्र राहिल्यावरच निर्माण होते. नात्यांना जेव्हा दैनंदिन आयुष्याची वाफ लागते, तेव्हा ती आयुष्याची अनेक नवी पदरं उलगडतात. एकमेकांवर प्रेम करणे किंवा द्वेष करणे हा आत्मीयतेचा फार साधा प्रकार आहे; पण एकमेकांना कोपरांनी धक्के देत जगणे, मत्सर करणे, प्रेमही करणे; चिडणे, कटुता जाणवणे आणि तरीही एकमेकांना साथ देणे—एकाच वेळी इतक्या विरोधाभासी भावनांसह राहणे हे केवळ कौटुंबिक आयुष्यातच समजून घेता येते. हे आपल्याला चित्रपटांमध्ये सहसा पाहायला मिळत नाही. यावर साहित्य नक्कीच आहे, परंतु त्याकडे महिलांचे साहित्य म्हणून पाहिले जाते आणि त्यावर व्यापक चर्चा होत नाही.
यामध्ये जवळीक किती सूक्ष्मपणे मांडली आहे, हा प्रश्न विचारला जात नाही. माझ्या मनात दोन उदाहरणे येत आहेत.
एक आहे सरोज पाठक यांची प्रसिद्ध गुजराती कथा—‘न काउन्स मां न काउन्स नी बाहर।’ यात नायिकेला सांगितले जाते की तिचा जुना मित्र मेजवानीसाठी येत आहे. श्रुती नावाच्या या नायिकेला चिडचिड होते, कारण येणारा पाहुणा काही साधासुधा माणूस नसून तिच्या भूतकाळातून येत असतो. तो तिचा प्रियकर राहिलेला असतो. त्याच्या येण्याच्या तयारीत ती ना आपला आनंद व्यक्त करू शकते, ना नाराजी. तिच्या आत घोंघावत असलेले वादळ ती पुटपुटत लपवते आणि घरातील वस्तूंना धडकत राहते. तिच्या भावना ना कंसाच्या आत आहेत, ना बाहेर—त्या अशा गुंतागुंतीच्या लहरी आहेत, ज्या शेवटपर्यंत घरातील कोणालाही समजत नाहीत.
शेवटी जेव्हा तो पाहुणा येत नाही, तेव्हा तिची उदासी आणि तिचा दिलासा—दोन्ही केवळ एक वाचिकाच समजू शकते. या कथेचा अनुवाद करताना तिच्या सूक्ष्म जवळिकीमुळे निर्माण होणारी चिडचिड तशीच कायम राहावी, ती उघडपणे व्यक्त होऊ नये, याची मला काळजी होती।
दुसरे उदाहरण म्हणजे विवेक शानभाग यांची गाजलेली कादंबरी ‘घाचर गोचर’. या पुस्तकात नायिका अनिताने बनवलेल्या पदार्थांची तिची सासू पुन्हा बनवते आणि स्वयंपाकघरावर तसेच घरातील पुरुषांवर आपले वर्चस्व कायम ठेवते।
यावर अनिताचा संताप, तिची अलिप्तता, सासूचे स्वयंपाकघरातील आकर्षण आणि सत्ता मिळून एक विचित्र राजकारण तयार करतात, ज्याचा बारकाईने उलगडा करणे गरजेचे आहे। या सगळ्यातून हे लक्षात येते की एकमेकांना जाणून घेणे ही सोबत राहण्याची प्रक्रिया आहे आणि दैनंदिन जीवनाचे ते चित्र फारच थोडे लोक उभे करू शकतात।
कदाचित म्हणूनच आपले अनेक चित्रपट दोन प्रेमींची भेट किंवा त्यांच्या कुटुंबीयांचे समेट यावर येऊन संपतात। पण त्यानंतरच्या कथेत मला रस आहे, जेव्हा आग आणि चूल एकमेकांना उबदार ठेवतात! नात्यांना जेव्हा रोजच्या जीवनाची वाफ लागते, तेव्हा ती जीवनाचे अनेक नवे पदर उलगडतात. एकमेकांना धक्के देत जगणे; मत्सर करणे, चिडणे आणि तरीही साथ देणे—हे केवळ कौटुंबिक जीवनातच समजून घेता येते.
(हे लेखिकेचे स्वतःचे विचार आहेत)
This post was originally published on this site.
हे पण वाचा-
शहर
- पुणे: जे. एम. रोड खाऊ गल्लीत 'एफडीए'चा धडक कारवाईचा दणका; १७ पैकी ८ आस्थापने बंद, ६ परवाने निलंबित
- नागपूर: अंबाझरीजवळ स्वामी विवेकानंद स्मारकाजवळ भरधाव कार नाल्यात कोसळून एकाचा दुर्दैवी मृत्यू
- मुंबई: शायना एनसींच्या कथित निषेध आंदोलनावरून शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरेंचा फोटो फाडल्याच्या वादावर उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांची प्रतिक्रिया!
- पुणे: आयुक्त स्वतः उतरले रस्त्यावर! एफसी रोडवर महापालिकेची धडक कारवाई; तब्बल २४ हजार ५०० चौरस फुटांचे अनधिकृत बांधकाम जमीनदोस्त!
महाराष्ट्र
- रत्नागिरी: वारीला गेले अन् विठुरायाच्या चरणी विसावले! येरडवचे माजी ग्रामपंचायत सदस्य जगन्नाथ सावंत यांचे पंढरपूरमध्ये निधन
- पुणे: जे. एम. रोड खाऊ गल्लीत 'एफडीए'चा धडक कारवाईचा दणका; १७ पैकी ८ आस्थापने बंद, ६ परवाने निलंबित
- सांगली: जिल्हा बँकेच्या अध्यक्ष निवडीवेळी जयंत पाटील चीनमध्ये तोंड लपवून बसले; भाजप आमदार गोपीचंद पडळकरांचा घणाघात
- जळगाव: गावी परतल्यानंतर अवघ्या दोन दिवसांत लग्नातील वादातून २१ वर्षीय तरुणाचा निर्घृण खून; १५ संशयित पोलिसांच्या ताब्यात
गुन्हा
- रत्नागिरी: चिपळूणमध्ये खळबळ! रात्री घरातून बाहेर पडलेल्या सांगलीच्या तरुणाची दगडाने ठेचून हत्या, वालोपे परिसरात आढळला मृतदेह"
- गोंदिया: उदमांजर शिकारप्रकरणी सहा जण जेरबंद; गोंदिया वनविभागाची धडक कारवाई, कामठा परिसरातील घटना
- कोल्हापूर: पुणे रेल्वे प्रवासादरम्यान धक्कादायक घटना हातकणंगलेत रेल्वेखाली सापडून विवाहितेचा संशयास्पद मृत्यू; आत्महत्या की घातपात? चर्चांना उधाण
- पुणे: आळंदीत दिवसाढवळ्या थरारक रक्तपात! जुन्या वादातून पीसीएमटी चौकात रिक्षाचालकावर खंजीराने जीवघेणा हल्ला; परिसरात एकच दहशत
राजकीय
- नवी दिल्ली: धावत्या कारमध्ये सीएनजीचा भीषण स्फोट; २ आमदारांसह ६ जण जखमी!
- पुणे: लग्नाचं आमिष दाखवून फसवणूक केल्याचा आरोप करत महिलेचा सर्वसाधारण सभेत आत्मदहनाचा प्रयत्न
- मुंबई: 'आंबा चोरला म्हणून फाशी नसते, नीट पेपरफुटीवर चंद्रकांत पाटलांचं वादग्रस्त वक्तव्य; मूल गमावलेल्या आईला लेकरू कुठल्या बाजारातून आणाल? काँग्रेस-मनसेचा संताप'
- नवी दिल्ली: पंतप्रधान मोदींचं सीजेपी आंदोलनावर मोठं भाष्य, 'युवकांच्या भविष्याशी खेळणाऱ्यांना सोडणार नाही, कठोर कारवाईचा इशारा!'
इतर
- आजचे राशिभविष्य १७ नोव्हेंबर २०२६: सूर्य आणि मंगळ करणार राजयोग निर्माण, या राशींचे नशीब फळफळणार!
- आजचे राशिभविष्य १४ नोव्हेंबर २०२६: बुधादित्य योग आणि शनिकृपेमुळे या राशींचे नशीब उजळणार, जाणून घ्या काय सांगते तुमचे भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १३ नोव्हेंबर २०२६: जाणून घ्या तुमचे आजचे ग्रहमान आणि भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १२ नोव्हेंबर २०२६: गुरु बनवणार पॉवरफुल योगाचा संयोग, या राशींच्या हातात खेळणार पैसा!
मनोरंजन
- 'ईथा' चित्रपटावरून नवा वाद; विठाबाई नारायणगावकर यांच्या कुटुंबीयांचा तीव्र आक्षेप
- ओटीटीवर दाखल झाला 'खालिद के शिवाजी'; छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या विचारांचा अनोखा प्रवास आता घरबसल्या अनुभवता येणार!
- मनोरंजन: दिलजीत चा चित्रपट वादाच्या भोवऱ्यात,काय आहे कारण ?
- मराठी हॉरर -कॉमेडी चित्रपट 'भूतम भयम्'!! अभिनेत्री छाया कदम यांचा भीतिदायक लूक समोर
विडियो गॅलेरी

पुण्यातील एअर होस्टेस वर्षा तुरकर हत्या प्रकरणात नवं वळण! १५ लाख की ६० लाख? आर्थिक व्यवहारातून
सांगली जिल्हा बँकेच्या सत्तानाट्यात भाजप OUT? काँग्रेसचा अध्यक्ष, शिवसेनेचा उपाध्यक्ष; भाजपची नाराज
धुळ्यात दिव्यांग शिक्षकाच्या बंद घरात चोरी! रोकड आणि सोन्याचे दागिने लंपास
देश विदेश
- नवी दिल्ली: युधिष्ठिर सेतूवर भरधाव एसयूव्हीची ऑटोला धडक; पळण्याच्या नादात सहा जणांना चिरडले, दोघांचा मृत्यू
- नवी दिल्ली: ५० वर्षांहून जुनी इमारत कोसळल्याने चिमुकल्यासह दोघांचा मृत्यू; मी १० वर्षांपूर्वीच घर सोडण्याचा सल्ला दिला होता, म्हणत मामाला अनावर झाले अश्रू!
- गोवा: लोकशाहीच्या रक्षणासाठी भाजपने पणजीत काढली 'लोकशाही बचाव' पदयात्रा!
- उत्तर प्रदेश: लग्नापूर्वीच तिरंग्यात परतला अलीगढ़चा शिपाई; नायक करन चौधरी यांच्या अंगावर काटा आणणारी बलिदान गाथा



























Subscribe to my channel




