राजदीप सरदेसाई यांचा कॉलम:सनसनाटीपेक्षा विश्वासार्हता‎ यास महत्त्व देणारा पत्रकार‎

‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎टीव्ही स्क्रीन आणि मोबाईल फोन आपल्या जीवनावर‎अधिराज्य गाजवण्याच्या खूप आधी रेडिओचे जग होते.‎१९७० च्या दशकात भारतात वाढणाऱ्या आपल्यापैकी‎अनेकांसाठी रेडिओ हे व्यापक जगाचे द्वार होते. आणि‎त्यापैकी बीबीसी रेडिओ सेवा होती. दररोज सकाळी‎माझे दिवंगत आजोबा - एक पोलिस अधिकारी - एक‎तास योग आणि ध्यान केल्यानंतर त्याचे दैनिक बुलेटिन‎ऐकत असत. ते मला म्हणायचे, तुम्हाला बातम्या हव्या‎असतील तर बीबीसी ऐका. बातम्यांच्या जगात बुडलेल्या‎एका जिज्ञासू मुलाप्रमाणे बीबीसी माझा पहिला साथीदार‎बनला. आणि त्यासोबतच मिस्टर बीबीसी म्हणून‎ओळखले जाणारे एकमेव मार्क टली (नंतर सर मार्क‎टली) देखील आमच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग‎बनले.‎

मला आठवतंय १९८४ मध्ये बीबीसीने इंदिरा गांधींच्या‎हत्येची घोषणा केली. तेव्हा मी एका सलुनमध्ये होतो.‎ऑल इंडिया रेडिओने शोकाकुल संगीत वाजवले. पण‎मार्क टलीच्या स्पष्ट आणि प्रभावी आवाजाने या‎भयानक बातमीची पुष्टी झाली. काही वर्षांनंतर १९९२‎मध्ये बाबरी मशीद पाडण्यात आली. तेव्हा मी मुंबईत‎रिपोर्टर होतो. तरीही आम्ही सर्वात अचूक आणि‎घटनास्थळी रिपोर्टिंगसाठी बीबीसी आणि टलीकडे‎वळलो. कारसेवकांच्या जमावाने टलीचा पाठलाग केला‎होता आणि त्यांना जीवे मारण्याची धमकी दिली. परंतु‎या भयानक अनुभवाला न जुमानता त्यांनी शक्य‎तितक्या स्पष्टतेने घटना सादर केल्या.‎

ते विश्वासार्हतेचा आवाज होते. कालांतराने आणि एका‎विशाल देशात वर्षानुवर्षे कानाकोपऱ्याचा प्रवास करून‎हे गुण विकसित झाले. बीबीसीचे भारतातील ब्युरो चीफ‎म्हणून त्यांनी अनेक दशकांमध्ये घडणाऱ्या ऐतिहासिक‎आणि विनाशकारी घटना पाहिल्या. मला आठवतंय‎१९९० च्या दशकाच्या मध्यात माझ्या कॅमेरामनसोबत‎उत्तर प्रदेशला प्रवास करत होतो. आम्ही लखनौजवळील‎एका गावात पोहोचलो. तेथे आंब्याच्या बागेच्या‎मालकाने आम्हाला चहासाठी त्यांच्या घरी आमंत्रित‎केले. त्यांनी आम्हाला काही वर्षांपूर्वी काढलेला‎टलीसोबतचा त्यांचा फोटो असलेला एक अल्बम‎दाखवला. त्यांनी उत्साहाने घोषित केले, "हा माझा‎चाहता क्षण होता. टली साहेब हे त्या काळातील एक‎सेलिब्रिटी होते. ते स्वतःची ओळख निर्माण करण्यासाठी‎आवाज उंच करण्याची गरज नसते. शांत, संयमी आणि‎अधिकारपूर्ण स्वरात बोलणे पुरेसे असते. त्या महान‎पत्रकारासोबत माझाही चाहता क्षण होता. १९९४ मध्ये मी‎दिल्लीला आलो आणि राजधानीतील सत्तेचे कॉरिडॉर‎समजून घेण्याचा प्रयत्न करत होतो. राजकारण्यांपेक्षा मी‎मार्क टलीला भेटण्यास उत्सुक होतो. मी अपॉइंटमेंट‎घेण्यासाठी फोन केला तेव्हा त्यांनी लगेच प्रतिसाद दिला‎आणि सांगितले की त्यांना मला भेटून आनंद होईल.‎त्यांना सहकारी पत्रकारांचा सहवास आवडला.त्यांनी‎त्यांच्या कथा , विस्तृत अनुभव, काळजी होती‎त्यांच्याशी शेअर केले. केवळ माहितीसाठी भारतीय‎पत्रकारांशी संपर्क साधणाऱ्या त्या "परदेशी’‎पत्रकारांसारखे टली मुळीच नव्हते; आयुष्यभर मैत्री‎जोपासत असत. कदाचित म्हणूनच त्यांना इंग्लंडपेक्षा‎भारतात जास्त घरासारखे वाटले. भारताबद्दलचे त्यांचे‎प्रेम आणि जिव्हाळा खरा होता. तो कल्पनारम्य नव्हता.‎टलीसाठी भारत हे ऑडिओव्हिज्युअल अनुभवांचा एक‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎चैतन्यशील जग होते. त्याने काही टीव्ही माहितीपट‎बनवले - भारतीय रेल्वे प्रवासांवर एक संस्मरणीय‎चित्रपट देखील समाविष्ट होता - परंतु रेडिओ हा त्याचा‎पहिला प्रेम होता. कदाचित माध्यमाचा साधेपणा त्यांना‎आवडत होता.‎

एकदा मी त्यांना टीव्ही चर्चेसाठी आमंत्रित केले. खूप‎समजावल्यानंतर ते आले. पण त्यांना तो अनुभव विशेष‎आवडला नाही. ते म्हणाला, "हे सर्व खूप गोंगाटाचे नाही‎का?’ या अर्थाने ते सौम्य काळातील पत्रकार होते. ते‎सनसनाटी आणि गोंगाटापेक्षा विश्वासार्हता आणि‎सत्याला प्राधान्य देत. मला अजूनही इंडिया इंटरनॅशनल‎सेंटरमध्ये झालेला आमचा शेवटचा संवाद आठवतो. ते‎हसले आणि म्हणाले "मला वाटते की आजच्या भारतात‎पत्रकार असणे सोपे नाही! मी त्यांच्याकडे पाहिले आणि‎मान हलवली. कधीकधी चेहऱ्यावरील हावभाव हजार‎शब्दांपेक्षा जास्त शब्द बोलतात. त्यांच्या पुस्तकाच्या‎शीर्षकात म्हटल्याप्रमाणे, भारतात कधीही पूर्णविराम‎नसतो. अलविदा सर मार्क, शुभ यात्रा.‎ (हे लेखकाचे वैयक्तिक मत आहे)‎