थॉमस एल. फ्रीडमन यांचा कॉलम:आपल्या सहकाऱ्यांना अडचणीत टाकून डोनाल्ड ट्रम्प मोकळे झाले

अमेरिका आणि इराण यांच्यात झालेल्या करारात नक्कीच काहीतरी असे असेल, जे अमेरिकेच्या या रिअल इस्टेट उद्योजक राष्ट्राध्यक्षांना ओळखीचे वाटले असावे. शेवटी हे एखाद्या रिअल इस्टेट दिवाळखोरीच्या अर्जासारखे वाटते - जणू काही आर्थिक शरणागतीचा एक दस्तऐवजच. इराणने ट्रम्प यांना कोणत्या पातळीपर्यंत दबावाखाली आणले होते आणि त्यांना पूर्णपणे कसे हरवले, याचा हा एक संकेत आहे. हे समजण्यासाठी तुम्हाला परराष्ट्र धोरणातील तज्ज्ञ असण्याची गरज नाही. पण यासाठी तुम्हाला देशांतर्गत राजकारणाची जाण असणे नक्कीच अपेक्षित आहे. ट्रम्प यांनी युद्धातील अमेरिकेचे मित्र देश इस्रायल आणि अरब राष्ट्रांच्या हितापेक्षा पेनसिल्व्हेनिया, जॉर्जिया आणि मिशिगन यांसारख्या निर्णायक राज्यांना महत्त्व दिले. युद्धामुळे निर्माण झालेली महागाई आणि पेट्रोलचे वाढलेले दर मध्यावधी निवडणुकीत रिपब्लिकन पक्षाला मोठा फटका देऊ शकतात, हे ट्रम्प ओळखून होते. नोव्हेंबरपर्यंत किमती खाली आणण्यासाठी त्यांना युद्ध त्वरित थांबवणे भाग होते. कारण जर डेमोक्रॅट्सनी हाऊस आणि सिनेटवर नियंत्रण मिळवले, तर ट्रम्प यांना त्यांच्या राष्ट्राध्यक्षपदाच्या वापराद्वारे स्वतःला आणि कुटुंबाला आर्थिक फायदा कसा मिळवून दिला, याच्या अंतहीन चौकशीचा सामना करावा लागेल. कदाचित त्यांच्यावर महाभियोगही चालवला जाऊ शकतो. अशा परिस्थितीत ट्रम्प यांनी तेच केले जे ते नेहमी करतात: त्यांनी सर्व तत्त्वे आणि मित्र देशांची साथ सोडली आणि स्वतःच्या वैयक्तिक हिताला सर्वांत वर ठेवले. त्यांनी त्यांचे उपराष्ट्राध्यक्ष जे.डी. व्हेन्स यांनाही अडचणीत टाकण्याची तयारी केली. त्यांनी म्हटले, “जर हे यशस्वी झाले, तर याचे श्रेय मी घेईन. जर हे अयशस्वी झाले, तर मी जे.डी.ला दोष देईन. जे.डी., तुला सावध राहायला हवे.” हे ऐकून लोक हसले, पण त्या हसण्यात थोडी भीती होती, कारण सर्वांना माहीत होते की तो केवळ विनोद नव्हता. या करारामुळे इराण अधिक मजबूत झाला असून, त्याच्या शेजारील देशांसाठी तेहरानच्या इच्छा अधिक धोकादायक बनल्या आहेत. इराणसारख्या जटिल समस्येशी सामना करताना ट्रम्प यांच्या तणावपूर्ण भूमिकेकडे पाहताना मला थोडी सहानुभूती वाटली असती, जर त्यांनी माजी राष्ट्राध्यक्ष ओबामा यांच्याबद्दल कधी अशी भूमिका घेतली असती, किंवा आपण इराणच्या जनतेला दिलेली आश्वासने पूर्ण करू शकत नाही, हे मान्य केले असते. त्याऐवजी, आपण जे काही केले ते पूर्णपणे बरोबर आहे, असा दिखावा ते करत आहेत. हा करार केवळ इराणच्या बॉम्ब-ग्रेड युरेनियमच्या विल्हेवाटीचा प्रश्न भविष्यातील चर्चेसाठी लांबणीवर टाकत नाही, तर भविष्यात इराण होर्मुझमधून जाणाऱ्या जहाजांकडून शुल्क वसूल करू शकेल, अशी शक्यताही उघडी ठेवतो. इराणवर अब्जावधी डॉलर्सचे बॉम्ब टाकल्यानंतर, स्टीव्ह विटकॉफ आणि जेरेड कुशनर यांना तेहरानकडून होर्मुझच्या मार्गाने 60 दिवसांपर्यंत विनाशुल्क वाहतुकीचे केवळ आश्वासन मिळाले आहे. तेल टँकरच्या कॅप्टन्सनी, आपले क्रेडिट कार्ड तयार ठेवा. युद्धबंदीचा करार इराणच्या लांब पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्रांवर निर्बंध घालण्याबाबत आणि लेबनॉन व इराकच्या सरकारांना कमकुवत करणाऱ्या त्यांच्या मित्र गटांना मिळणाऱ्या पाठिंब्याला मर्यादित ठेवण्याबाबत शांत आहे. इराणच्या भविष्यातील अणुकार्यक्रमावर होणारी 60 दिवसांची चर्चा ही, इस्रायलने लेबनॉनमधील हिजबुल्लाहविरुद्धचे लष्करी अभियान थांबवावे, या अटीशीही जोडली गेली आहे. जर बराक ओबामा यांनी असा कोणताही करार केला असता, तर फॉक्स न्यूजने त्यांचे नियमित प्रसारण थांबवून या करारावर कडक टीका केली असती. तुम्हाला हा प्रश्न विचारावाच लागेल की, ट्रम्प आणि नेतन्याहू यांचा अंदाज इतका चुकू कसा शकतो की, 1979 पासून सत्तेत असलेल्या सरकारला केवळ हवाई हल्ल्यांतून पाडता येईल, असे त्यांनी कसे काय मानले? दोघांसाठी याचे एकच उत्तर आहे: कारण त्यांनी स्वतःला खुशामतखोरांच्या फौजेने वेढून घेतले आहे आणि आपल्या पक्षात जे लोक त्यांना आव्हान देऊ शकले असते, त्यांना बाहेरचा रस्ता दाखवला आहे. (द न्यूयॉर्क टाइम्समधून) ट्रम्प आणि नेतन्याहू यांचा अंदाज इतका चुकू कसा शकतो की, 1979 पासून सत्तेत असलेल्या सरकारला केवळ हवाई हल्ल्यांद्वारे पराभूत करता येईल असा विचार त्यांनी कसा केला? याचे उत्तर एकच आहे - कारण ते स्वतः खुशामतखोरांच्या फौजेने वेढले गेले आहेत.