बदरीनाथ धामाची कपाटं आज रात्री हिवाळ्यासाठी बंद; मुख्य पुजारी रावल यांनी धारण केला स्त्री वेश, जाणून घ्या शतकानुशतके चालत आलेली अनोखी परंपरा!

उत्तराखंडमधील हिमालयीन कुशीत वसलेले जगप्रसिद्ध आणि अतिपवित्र बदरीनाथ धाम (Badrinath Dham) यात्रेची सांगता होत असून, आज, सोमवारी (१६ नोव्हेंबर २०२६) रात्री ९ वाजून ३७ मिनिटांनी मंदिराचे दरवाजे हिवाळी हंगामासाठी पुढील सहा महिन्यांसाठी अधिकृतपणे बंद करण्यात येणार आहेत. वैदिक मंत्रोच्चार, धार्मिक अनुष्ठान आणि पारंपरिक विधींच्या साक्ष레이 हा ऐतिहासिक सोहळा पार पडत आहे. या कपाट बंद होण्याच्या विधीसोबतच यंदाच्या मान्सूनोत्तर व उन्हाळी चारधाम यात्रेची (Char Dham Yatra) अधिकृतपणे सांगता होत आहे.

कपाट बंद करण्याच्या या अंतिम विधीत अत्यंत महत्त्वाची आणि अनोखी परंपरा पाळली जाते. मंदिराचे मुख्य पुजारी म्हणजेच 'रावल' (Rawal) हे विशिष्ट स्त्री वेश धारण करून माता लक्ष्मीची मूर्ती भगवान बदरी-विशाल यांच्या गर्भगृहात विराजमान करतात. शेकडो वर्षांपासून अविरत सुरू असलेल्या या धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरेला भाविकांमध्ये अत्यंत श्रद्धास्थान मानले जाते. या विधीनंतर भगवान बदरीनाथांना शुद्ध तुपात भिजवलेले 'घृत कंबल' (लोकर) पांघरले जाते आणि गाभाऱ्यात अखंड दिवा (अखंड ज्योत) प्रज्वलित करून कपाट बंद केले जाते.

फुलांची सजावट आणि 'जय बदरी विशाल'चा जयघोष:

बदरीनाथ धामचे दरवाजे बंद होण्याच्या या मंगल प्रसंगी संपूर्ण मंदिर परिसर टनन्‌ टन फुलांनी अतिशय सुंदररीत्या सजवण्यात आला आहे. लष्करी वाद्यवृंद (Military Band) आणि बँडच्या पारंपरिक धुनींच्या गजरात हजारो भाविकांनी 'जय बदरी विशाल'चा जयघोष करत भगवान बदरीनाथांचे अंतिम दर्शन घेतले. यंदा विजयादशमीच्या शुभ मुहूर्तावर पंचांग गणनेनुसार कपाट बंद करण्याची तारीख निश्चित करण्यात आली थी. गेल्या पाच दिवसांपासून मंदिरात सुरू असलेल्या पारंपरिक पंचपूजांची आज सांगता झाली.

मुख्य पुजारी (रावल) का धारण करतात स्त्री वेश?

बदरीनाथ धाममधील कपाट बंद करण्याच्या परंपरेत मुख्य पुजारी रावल यांच्या स्त्री वेश धारणेमागे अत्यंत रंजक आणि पौराणिक कथा आहे. पुराणानुसार, भगवान श्रीकृष्णांचे परममित्र असलेले उद्धवजी हे माता लक्ष्मीच्या नात्याने जेठ (पतीचे मोठे बंधू) मानले जातात. पारंपरिक भारतीय कौटुंबिक शिष्टाचारानुसार सून कधीही जेठासमोर येत नाही, अशी श्रद्धा आहे. त्यामुळे गर्भगृहातून उद्धवजींची उत्सव मूर्ती बाहेर आणल्यानंतर माता लक्ष्मीला गर्भगृहात भगवान बदरीविशाल यांच्याजवळ विराजमान केले जाते.

या धार्मिक विधीदरम्यान माता लक्ष्मीच्या मूर्तीला परपुरुषाचा स्पर्श होऊ नये, या पवित्र भावनेतून मुख्य पुजारी रावल हे सखी किंवा स्त्रीचे रूप (वस्त्र परिधान करून) धारण करतात आणि अत्यंत शिस्तीत व भक्तीभावाने माता लक्ष्मीला गर्भगृहात घेऊन जातात. ही परंपरा आजही अत्यंत काटेकोरपणे पाळली जाती.

पुढील सहा महिने कुठे होणार दर्शन?

कपाट बंद झाल्यानंतर मंगळवारी (१७ नोव्हेंबर) भगवान बदरीनाथांचे उद्धवजी, कुबेरजी आणि आद्य गुरु शंकराचार्यांची गादी उत्सव डोलीतून त्यांच्या शीतकालीन निवासस्थानांकडे मार्गस्थ होईल. आगामी सहा महिने म्हणजेच हिवाळ्यात बदरीनाथ मंदिराचे कपाट बंद असल्यामुळे भाविकांना पांडुकेश्वर येथील योगध्यान बदरी मंदिर आणि जोशीमठ येथील ऐतिहासिक नृसिंह मंदिरात भगवान बदरीनाथांची नियमित पूजा व दर्शन घेता येणार आहे. तीव्र हिमवृष्टी आणि अत्यंत प्रतिकूल हवामानामुळे हिवाळ्यात चारधामची कपाटं दरवर्षी बंद ठेवली जातात.

 



शहर

महाराष्ट्र

गुन्हा

राजकीय

विडियो गॅलेरी

देश विदेश

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *