सर्व देवता मधील प्रथम पूजनीय श्री गणेश देवाच्या सोबत " बाप्पा " हा शब्द अर्थात विशेषण हे पितृस्थानी व पितामह, वडील, सर्व भक्त जीवांचा तारक या अर्थाने, नात्याने जोडले गेले. संस्कृतमधील 'पितामह' किंवा 'बाप' (वडील) या शब्दांवरून आणि प्राकृत बोली लोकभाषेच्या प्रवाहातून गणपतीसोबत 'बाप्पा' हा आदरयुक्त आणि आपुलकीचा शब्द जोडला गेला. श्री गणेशाचा जयघोष करताना " गणपती बाप्पा मोरया " असेही आपण म्हणतो. हे मोरया विशेषण कशामुळे? याचेच विश्लेषण या लेखामध्ये आहे. श्री गणपतीसोबत जोडला गेलेला 'मोरया' हा शब्द १४ व्या शतकातील थोर गणेशभक्त श्री मोरया गोसावी यांच्या नावावरून आला असून तो नंतर 'गणपती बाप्पा मोरया' या जयघोषात समाविष्ट झाला. मंगलमूर्ती मोरया! अशा जयघोषांनी प्रत्येक घराघरात निनादतो. चिंचवड पुण्याचे गणेश भक्त श्री मोरया गोसावी आणि त्यांची भक्ती : ‘मोरया’ या शब्दाचा संबंध थेट त्यांच्याशी आहे. ऐतिहासिक नोंदींनुसार, १४ व्या शतकात (सुमारे १३७५ च्या सुमारास) मोरया गोसावी यांचा जन्म झाला. त्यांचे आई-वडील वामन भट आणि पार्वतीबाई हे देखील गणपतीचे अनन्य भक्त होते. असे मानले जाते की, त्यांच्या कठोर तपश्चर्येवर आणि भक्तीवर प्रसन्न होऊन भगवान गणेशाने त्यांच्या पोटी जन्म घेण्याचे वरदान दिले होते. मोरया गोसावी हे लहानपणापासूनच गणपतीच्या भक्तीत तल्लीन असायचे. ते दरमहा गणेश चतुर्थीच्या दिवशी चिंचवडहून अष्टविनायकांपैकी एक असलेल्या मोरगावच्या श्री मयुरेश्वर मंदिराचे दर्शन घेण्यासाठी तब्बल ९५ किलोमीटर अंतर अनवाणी पायांनी चालत जात असत. मयुरेश्वर भगवान हे मोरावर आरूढ असणारे गणेशाचे रूप मानले जाते. मयुरेश्वराचा दृष्टांत आणि तलावातील स्वयंभू मूर्ती : मोरया गोसावी यांनी ही खडतर वारी सलग ११७ वर्षे अखंडपणे चालू ठेवली. जसजसे त्यांचे वय वाढत गेले, तसतसे शरीर थकले आणि ९५ किलोमीटरची पायपीट करणे त्यांना अशक्य होऊ लागले. आपल्या लाडक्या भक्ताचे हे कष्ट पाहून भगवान मयुरेश्वर प्रसन्न झाले. एके रात्री भगवान गणेशाने मोरया गोसावी यांच्या स्वप्नात येऊन दृष्टांत दिला, “हे भक्ता ! आता तुला मोरगावला येण्याची गरज नाही. उद्या सकाळी जेव्हा तू चिंचवडच्या पवना नदीत/तलावात स्नान करून बाहेर येशील, तेव्हा मी स्वतः तुझ्यासमोर प्रकट होईन.” दुसऱ्या दिवशी सकाळी जेव्हा मोरया गोसावी स्नानासाठी तलावात उतरले आणि बाहेर आले, तेव्हा त्यांच्या हातात भगवान गणेशाची एक लहान, अत्यंत तेजस्वी मूर्ती आपोआप आली. ती मूर्ती साक्षात मोरगावच्या मयुरेश्वराचेच रूप होती. मोरया गोसावी यांनी त्या मूर्तीची स्थापना चिंचवड येथे केली. गणपती बाप्पा मोरया’ जयघोषाची सुरुवात चिंचवडमध्ये मूर्तीची स्थापना झाल्यानंतर दूरदूरवरून भाविक तिच्या दर्शनासाठी येऊ लागले. लोक जेव्हा मोरया गोसावी यांच्या दर्शनाला जात, तेव्हा मोरया गोसावी “गणपती बाप्पा” असा जप करत असत आणि भाविक त्यांच्या सन्मानार्थ “मोरया” असा प्रतिसाद देत असत. हळूहळू देव आणि भक्ताचे नाव एकमेकांत इतके विलीन झाले की, लोक गणपतीचा जप करताना “गणपती बाप्पा मोरया” असा एकत्र जयघोष करू लागले. चिंचवड येथील गणेश मूर्ती आणि मोरगावचा मयुरेश्वर यांच्यात कोणतेही अंतर नाही अशी श्रद्धा विद्यमान आहे. आजही मोरया गोसावी यांच्या संजीवन समाधी मंदिरातून दरवर्षी पालखी मोरगावच्या मयुरेश्वर मंदिराकडे जाते. अशा प्रकारे एका भक्ताच्या निस्सीम भक्तीमुळे देवाच्या नावाआधी भक्ताचे नाव अमर झाले. (हे लेखकाचे वैयक्तिक मत आहे.) (संपर्क- 9420015108)
This post was originally published on this site.
हे पण वाचा-
शहर
- पुणे: आयुक्त स्वतः उतरले रस्त्यावर! एफसी रोडवर महापालिकेची धडक कारवाई; तब्बल २४ हजार ५०० चौरस फुटांचे अनधिकृत बांधकाम जमीनदोस्त!
- मुंबई: शायना एनसींकडून चुकून शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरेंचा फोटो फाडला गेल्याने राजकीय वादंग; किशोरी पेडणेकर यांचा तीव्र संताप!
- पुणे: भिडू, झाडे लावा रे.. बॉलिवूड अभिनेते जॅकी श्रॉफ यांच्या खास स्टाईलिश घोषणेने गाजले पुणे! जंगली महाराज रस्त्यावरील छत्रपती संभाजी महाराज उद्यानात राबवले वृक्षारोपण अभियान
- मुंबई: सोनिया गांधींच्या पुस्तकाच्या निषेधाचा प्रताप अंगलट! पुस्तकासोबत शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरेंचा फोटोही फाडल्याने शिंदेसेना वादाच्या भोवऱ्यात!
महाराष्ट्र
- पुणे: आयुक्त स्वतः उतरले रस्त्यावर! एफसी रोडवर महापालिकेची धडक कारवाई; तब्बल २४ हजार ५०० चौरस फुटांचे अनधिकृत बांधकाम जमीनदोस्त!
- धुळे: तांत्रिक चुकीचा फटका! धुळ्यातील पिंप्री येथे लाखों रुपये खर्चून उभारलेला रेल्वे पूल पाडण्याची वेळ; आता त्याच ठिकाणी नवीन अंडरपासचे काम सुरू!
- मुंबई: शायना एनसींकडून चुकून शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरेंचा फोटो फाडला गेल्याने राजकीय वादंग; किशोरी पेडणेकर यांचा तीव्र संताप!
- पुणे: भिडू, झाडे लावा रे.. बॉलिवूड अभिनेते जॅकी श्रॉफ यांच्या खास स्टाईलिश घोषणेने गाजले पुणे! जंगली महाराज रस्त्यावरील छत्रपती संभाजी महाराज उद्यानात राबवले वृक्षारोपण अभियान
गुन्हा
- गोंदिया: उदमांजर शिकारप्रकरणी सहा जण जेरबंद; गोंदिया वनविभागाची धडक कारवाई, कामठा परिसरातील घटना
- कोल्हापूर: पुणे रेल्वे प्रवासादरम्यान धक्कादायक घटना हातकणंगलेत रेल्वेखाली सापडून विवाहितेचा संशयास्पद मृत्यू; आत्महत्या की घातपात? चर्चांना उधाण
- पुणे: आळंदीत दिवसाढवळ्या थरारक रक्तपात! जुन्या वादातून पीसीएमटी चौकात रिक्षाचालकावर खंजीराने जीवघेणा हल्ला; परिसरात एकच दहशत
- धाराशिव: मोबाईलसाठी पैसे दिले नाही म्हणून जन्मदात्या वडिलांची झोपेतच हत्या; पोटच्या मुलाच्या कृत्याने धाराशिव हादरले!
राजकीय
- नवी दिल्ली: धावत्या कारमध्ये सीएनजीचा भीषण स्फोट; २ आमदारांसह ६ जण जखमी!
- पुणे: लग्नाचं आमिष दाखवून फसवणूक केल्याचा आरोप करत महिलेचा सर्वसाधारण सभेत आत्मदहनाचा प्रयत्न
- मुंबई: 'आंबा चोरला म्हणून फाशी नसते, नीट पेपरफुटीवर चंद्रकांत पाटलांचं वादग्रस्त वक्तव्य; मूल गमावलेल्या आईला लेकरू कुठल्या बाजारातून आणाल? काँग्रेस-मनसेचा संताप'
- नवी दिल्ली: पंतप्रधान मोदींचं सीजेपी आंदोलनावर मोठं भाष्य, 'युवकांच्या भविष्याशी खेळणाऱ्यांना सोडणार नाही, कठोर कारवाईचा इशारा!'
इतर
- आजचे राशिभविष्य १७ नोव्हेंबर २०२६: सूर्य आणि मंगळ करणार राजयोग निर्माण, या राशींचे नशीब फळफळणार!
- आजचे राशिभविष्य १४ नोव्हेंबर २०२६: बुधादित्य योग आणि शनिकृपेमुळे या राशींचे नशीब उजळणार, जाणून घ्या काय सांगते तुमचे भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १३ नोव्हेंबर २०२६: जाणून घ्या तुमचे आजचे ग्रहमान आणि भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १२ नोव्हेंबर २०२६: गुरु बनवणार पॉवरफुल योगाचा संयोग, या राशींच्या हातात खेळणार पैसा!
मनोरंजन
- 'ईथा' चित्रपटावरून नवा वाद; विठाबाई नारायणगावकर यांच्या कुटुंबीयांचा तीव्र आक्षेप
- ओटीटीवर दाखल झाला 'खालिद के शिवाजी'; छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या विचारांचा अनोखा प्रवास आता घरबसल्या अनुभवता येणार!
- मनोरंजन: दिलजीत चा चित्रपट वादाच्या भोवऱ्यात,काय आहे कारण ?
- मराठी हॉरर -कॉमेडी चित्रपट 'भूतम भयम्'!! अभिनेत्री छाया कदम यांचा भीतिदायक लूक समोर
देश विदेश
- गोवा: लोकशाहीच्या रक्षणासाठी भाजपने पणजीत काढली 'लोकशाही बचाव' पदयात्रा!
- उत्तर प्रदेश: लग्नापूर्वीच तिरंग्यात परतला अलीगढ़चा शिपाई; नायक करन चौधरी यांच्या अंगावर काटा आणणारी बलिदान गाथा
- गोंदिया: उदमांजर शिकारप्रकरणी सहा जण जेरबंद; गोंदिया वनविभागाची धडक कारवाई, कामठा परिसरातील घटना
- गोवा: शरीरात रक्ताचा शेवटचा थेंब असेपर्यंत लोकहिताचे काम करत राहणार आरोग्यमंत्री विश्वजित राणे यांची गोवा येथे गर्जना


























Subscribe to my channel



