मुंबईतील गगनचुंबी इमारतींचं ३० वर्षांनंतर नेमकं काय होणार? हाय-राईज टॉवर्सच्या भविष्यावरून सोशल मीडियावर रंगली मोठी चर्चा

मुंबईची वेगाने बदलणारी ओळख आणि शहराचे गगनचुंबी इमारतींनी (Skyscrapers) वेढलेले रूप पाहता, दररोज नवनवीन उंचच उंच लक्झरी टॉवर्स उभे राहत आहेत. मात्र, या झगमगाटामागे आणि कोट्यवधी रुपयांच्या मालमत्ता खरेदीमागची एक महत्त्वाची चिंता आता ऐरणीवर आली आहे. मुंबईतील हे भव्य टॉवर्स आणि गगनचुंबी इमारती ३० वर्षांनंतर कशा स्थितीत असतील? या इमारतींचे पुढे काय होईल? या गंभीर प्रश्नावर सध्या सोशल मीडियावर विशेषतः 'रेडिट' (Reddit) आणि इतर प्लॅटफॉर्मवर जोरदार चर्चा सुरू झाली असून, या चर्चेने रिअल इस्टेट क्षेत्रात खळबळ उडवून दिली आहे.

काय आहेत मुख्य चिंता आणि मुद्दे? सोशल मीडियावरील चर्चेनुसार, मुंबईसारख्या महानगरात हाय-राईज किंवा गगनचुंबी इमारतींमध्ये राहणे ही केवळ एका फ्लॅटची मालकी नसून तिथे लिफ्ट, अग्निशामक यंत्रणा (Fire-safety systems), वॉटर पंप, विद्युत यंत्रणा, पार्किंग संरचना आणि इमारतीचा बाह्यभाग (Façades) यांसारख्या जटिल आणि मोठ्या यंत्रणांची देखभाल करण्याची मोठी जबाबदारी असते.

• वाढता देखभाल खर्च (High Maintenance): ३० वर्षे पूर्ण झाल्यानंतर या इमारतींमधील मुख्य उपकरणांची दुरुस्ती किंवा बदल करणे आणि स्ट्रक्चरल ऑडिटचा खर्च हा रहिवाशांसाठी मोठा आर्थिक भार बनू शकतो.

• बिल्डर्सचे मत आणि पुनर्विकासाचा प्रश्न: अनेक रिअल इस्टेट बिल्डर्सच्या मते, इमारतीच्या चांगल्या देखभालीवर त्याचे आयुष्य अवलंबून असते, परंतु ३० वर्षानंतरच्या काळातील परतावा किंवा मार्केट व्हॅल्यूबाबत अनिश्चितता असते. उच्च देखभाल खर्चामुळे जुन्या मालमत्ता खरेदी करण्यात नंतर खरेदीदार रस दाखवतील का, असा प्रश्न नागरिक उपस्थित करत आहेत.

मुंबईचे कायदेशीर नियम आणि स्ट्रक्चरल ऑडिट: मुंबईच्या लागू असलेल्या नियमांनुसार, इमारती ३० वर्षांच्या टप्प्यात पोहोचल्यावर त्यांचे 'स्ट्रक्चरल ऑडिट' (Structural Audit) करणे बंधनकारक आहे. मात्र, याचा अर्थ असा नाही की ३० वर्षे पूर्ण झाली म्हणजे इमारत लगेच राहण्यायोग्य राहिली नाही. जर इमारतीची बांधकामाची गुणवत्ता उत्तम असेल आणि वेळेवर योग्य ती दुरुस्ती व देखभाल केली गेली, तर अशा इमारती ५० वर्षांहून अधिक काळ आरामात टिकू शकतात, असेही तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.

सध्या मुंबईच्या रिअल इस्टेट बाजारात पुनर्विकासाचे (Redevelopment) प्रकल्प वेगाने वाढताना दिसत असून, भविष्यात या गगनचुंबी इमारतींच्या बाबतीत पुनर्व हाच एकमेव मोठा पर्याय उरेल का, यावर सध्या ऑनलाइन आणि ऑफलाइन जोरदार मंथन सुरू आहे.