निसर्गसौंदर्याने नटलेले शिरदाळे गाव ठरतेय पर्यटकांचे आवडते ठिकाण; शेकडो राष्ट्रीय पक्षी मोरांच्या थव्यांमुळे परिसर बहरला, पण शेतकऱ्यांसमोर चिंतेचे संकट

पुणे जिल्ह्याच्या आंबेगाव तालुक्याच्या पूर्वेकडील डोंगराळ आणि निसर्गरम्य भागात वसलेले शिरदाळे (Shiradale) गाव सध्या संपूर्ण परिसरात आणि निसर्गप्रेमींमध्ये विशेष आकर्षणाचे केंद्र बनले आहे. पावसाळ्याच्या दिवसांत या गावाची पर्यावरणीय सुंदरता अधिकच खुलून येते. चारही बाजूंना पसरलेली हिरवाईची दाट चादर, पाझर तलाव, दुर्मीळ वनसंपदा आणि या सगळ्या सुंदर वातावरणात भर घालणारे शेकडो राष्ट्रीय पक्षी 'मोर' (Peacocks) यांचे थवेच्या थवे या गावाची नवी ओळख निर्माण करत आहेत. वीकेंडला किंवा सुट्ट्यांच्या दिवशी पुणे आणि मुंबईसह विविध ठिकाणांहून निसर्गप्रेमी, पक्षीअभ्यासक आणि फोटोग्राफर या गावात आवर्जून भेट देत आहेत.

निसर्गाची उधळण आणि मोरांचे साम्राज्य:

• पावसाळ्यातील अप्रतिम सौंदर्य: शिरदाळे गाव आणि त्याच्या आसपासचा डोंगर परिसर पावसाळ्यात अत्यंत मनमोहक दिसतो. येथील थंडगार हवा, वाऱ्याची झुळूक आणि पाझर तलावांमध्ये साचलेले पाणी यामुळे हा परिसर एखाद्या हिलस्टेशनसारखा भासतो.

• मोरांचे वाढते वास्तव्य: गेल्या काही वर्षांत या भागात मानवी हस्तक्षेपाचे प्रमाण नियंत्रणात राहिल्यामुळे आणि अनुकूल पर्यावरण मिळाल्यामुळे मोरांच्या संख्येत प्रचंड वाढ झाली आहे. गावाच्या शेतात, बागांमध्ये आणि रस्त्यांवर किंवा झाडांच्या फांद्यांवर नाचणारे शेकडो मोर सहज पाहायला मिळतात. सकाळी आणि संध्याकाळी मोरांचे विहंगम नृत्य आणि त्यांचा निवारा पाहणे पर्यटकांसाठी एक वेगळाच आनंद ठरत आहे.

पर्यटनाला संधी, पण शेतकऱ्यांसमोर चिंतेचे संकट:

• एका बाजूला पर्यटनाच्या आणि जैवविविधतेच्या दृष्टीने शिरदाळे गावाची ख्याती वाढली असली, तरी दुसऱ्या बाजूला येथील स्थानिक शेतकरी वर्गासमोर मोठे आर्थिक संकट उभे ठाकले आहे.

• पिकांचे नुकसान: मोरांच्या वाढत्या थव्यांमुळे शेतातील नुकत्याच उगवलेल्या पिकांचे, भाजीपाल्याचे आणि धान्याचे मोठे नुकसान होत आहे. शेतात पेरणी केल्यानंतर मोरांचे थवेच्या थवे पिके खाण्यासाठी आणि तुडवण्यासाठी येतात, ज्यामुळे मेहनत करून हातातोंडाशी आलेला घास हिरावला जात असल्याची व्यथा शेतकरी व्यक्त करत आहेत.

• त्यामुळे शिरदाळे परिसरामध्ये एका बाजूला पर्यटकांना भुरळ घालणारा सुंदर निसर्ग आणि मोरांचे सौंदर्य पाहायला मिळते, तर दुसरीकडे पिकांचे नुकसान झाल्यामुळे हवालदिल झालेला शेतकरी असा दुहेरी विरोधाभास पाहायला मिळत आहे. वनविभागाने यावर योग्य तो उपाय काढून पिकांचे संरक्षण करावे आणि पर्यटनाचा विकास करावा, अशी मागणी ग्रामस्थांमधून होत आहे.