मोठी आर्थिक घडामोड! भारत-ब्रिटन मुक्त व्यापार करार १५ जुलैपासून लागू; स्कॉच व्हिस्की आणि लक्झरी कार होणार स्वस्त

नवी दिल्ली: भारत आणि ब्रिटन (UK) यांच्यातील बहुप्रतीक्षित ऐतिहासिक मुक्त व्यापार करार (Free Trade Agreement - FTA) अखेर येत्या १५ जुलै २०२६ पासून अधिकृतपणे अंमलात येणार आहे. या करारामुळे भारत आणि ब्रिटन यांच्यातील द्विपक्षीय व्यापाराला मोठी गती मिळणार असून, ब्रिटनमधून भारतात आयात होणाऱ्या अनेक प्रीमियम वस्तूंच्या किमती लक्षणीयरीत्या कमी होणार आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने स्कॉच व्हिस्की, आलिशान गाड्या (Luxury Cars), सौंदर्यप्रसाधने आणि वैद्यकीय उपकरणांचा समावेश असून यामुळे भारतीय ग्राहकांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.

मुक्त व्यापार करार (FTA) म्हणजे काय?

मुक्त व्यापार करार हा दोन देशांमधील एक विशेष व्यापारी करार असतो, ज्यामध्ये दोन्ही देश एकमेकांकडून आयात-निर्यात होणाऱ्या विशिष्ट वस्तूंवरील आयात शुल्क (Import Duty) किंवा टॅरिफ कमालीचे कमी करतात अथवा पूर्णपणे रद्द करतात. यामुळे आंतरराष्ट्रीय व्यापार वाढतो आणि ग्राहकांना परदेशी वस्तू कमी किमतीत उपलब्ध होतात.

या प्रमुख वस्तू होणार स्वस्त:

१. स्कॉच व्हिस्की आणि जीन (Scotch Whisky):

ब्रिटनमधून भारतात आयात होणाऱ्या प्रीमियम स्कॉच व्हिस्कीवर सध्या तब्बल १५० टक्के इतके प्रचंड आयात शुल्क आकारले जाते. या करारानुसार, हे शुल्क पहिल्या टप्प्यात थेट ४० ते ७५ टक्क्यांपर्यंत खाली आणले जाईल आणि पुढील १० वर्षांत ते आणखी कमी केले जाईल. त्यामुळे भारतातील मद्यप्रेमींसाठी प्रीमियम स्कॉच खूपच परवडणारी ठरणार आहे.

२. ब्रिटिश लक्झरी आणि इलेक्ट्रिक कार्स (Luxury Cars & EVs):

जॅग्वार लँड रोव्हर, रोल्स रॉयस, अ‍ॅस्टन मार्टिन आणि बेंटले यांसारख्या ब्रिटनमध्ये बनणाऱ्या आलिशान गाड्यांवरील आयात शुल्क १०० टक्क्यांवरून टप्प्याटप्प्याने केवळ १० टक्क्यांवर आणले जाईल. ठराविक कोट्यांतर्गत (Quota System) या गाड्या स्वस्त दरात भारतात आयात करता येतील, ज्यामुळे देशातील हाय-एंड कार सेगमेंटला मोठी चालना मिळेल.

३. सौंदर्यप्रसाधने आणि परफ्युम्स (Cosmetics & Perfumes):

ब्रिटनमधून येणाऱ्या दर्जेदार कॉस्मेटिक्स आणि ब्युटी प्रॉडक्ट्सवरील सध्याचे १० ते २२ टक्क्यांपर्यंतचे आयात शुल्क पूर्णपणे रद्द केले जाईल किंवा टप्प्याटप्प्याने कमी केले जाईल.

४. खाद्यपदार्थ आणि सी-फूड (Chocolates & Seafood):

ब्रिटिश चॉकलेट्स, बिस्किटे, कन्फेक्शनरी आणि मऊ पेयांवरील ३३ ते ५५ टक्के असणारे शुल्क पुढील १० वर्षांत पूर्णपणे काढून टाकले जाईल. याशिवाय सॅल्मन आणि कॉड यांसारख्या प्रीमियम माशांवरील आयात शुल्क शून्य केले जाणार असल्याने हे सी-फूड स्वस्त होईल.

५. वैद्यकीय आणि वैज्ञानिक उपकरणे (Medical Devices):

प्रगत आरोग्य सेवा उपकरणे, लेन्स, सूक्ष्मदर्शक (Microscopes) आणि विमानाचे सुटे भाग यांच्यावरील आयात शुल्क कमी करून थेट शून्यावर आणले जाईल. यामुळे भारतातील रुग्णालये, शैक्षणिक संस्था आणि विमान वाहतूक क्षेत्राचा खर्च कमी होईल.

भारतीय निर्यातदारांनाही मोठा फायदा:

हा करार केवळ आयातीपुरता मर्यादित नसून भारतासाठीही तितकाच फायद्याचा ठरणार आहे. भारताकडून ब्रिटनला निर्यात होणारे कपडे (Textiles), पादत्राणे (Footwear), रत्ने-दागिने, अभियांत्रिकी वस्तू आणि कृषी उत्पादनांवर ब्रिटनकडून आयात शुल्क कमी केले जाईल. यामुळे भारतीय वस्तू ब्रिटनच्या बाजारपेठेत अधिक स्पर्धात्मक होतील आणि भारतातील रोजगार निर्मितीला मोठी गती मिळेल.

१५ जुलैपासून हा करार लागू झाल्यानंतर कपातीचा फायदा थेट बाजारपेठेपर्यंत पोहोचण्यास काही महिन्यांचा कालावधी लागू शकतो, मात्र दीर्घकाळात यामुळे ग्राहकांच्या खिशावरील भार नक्कीच हलका होणार आहे.