कोकण रेल्वेचा कायापालट! गाड्या वेळेवर धावणार, गर्दी संपणार; 'कवच'सह २६३ किमी मार्गाचे दुहेरीकरण आणि वंदे भारतचे डबे होणार दुप्पट

गोवा/रत्नागिरी: मुंबई, गोवा, कर्नाटक आणि केरळ या राज्यांना जोडणाऱ्या अत्यंत महत्त्वाच्या 'कोकण रेल्वे' (Konkan Railway) मार्गावर प्रवासी आणि मालवाहतुकीचा वाढता ताण लक्षात घेता, रेल्वे प्रशासनाने एक भव्य आधुनिकीकरण आणि पायाभूत सुविधा वाढवण्याचा मेगा प्लॅन (Mega Plan) आखला आहे. नवीन बोगदे, अतिरिक्त लूप लाइन्स, अत्याधुनिक सिग्नल यंत्रणा आणि सुरक्षा प्रणालीच्या वापरामुळे गाड्यांच्या वेळपालनात (Punctuality) लक्षणीय सुधारणा होईल, क्रॉसिंगचा खोळंबा संपेल आणि प्रवाशांचा प्रवास अधिक आरामदायक होईल.

मेगा प्लॅन अंतर्गत होणारे प्रमुख बदल आणि खर्च:

१. २६३ किमी मार्गाचे दुहेरीकरण (Track Doubling): कोकण रेल्वेची वाहतूक क्षमता वाढवण्यासाठी तब्बल २६३ किलोमीटर लांबीच्या रेल्वे मार्गाच्या दुहेरीकरणाचे काम हाती घेण्यात आले आहे. यामुळे गाड्यांना क्रॉसिंगसाठी थांबून राहावे लागणार नाही, परिणामी प्रवासाचा वेळ मोठ्या प्रमाणावर वाचेल. या प्रकल्पांतर्गत तीन नवीन रेल्वे स्थानकांची उभारणीही केली जाईल.

२. मुंबई-गोवा वंदे भारत एक्स्प्रेसचे डबे दुप्पट (१६ डबे): पर्यटन हंगाम, सुट्ट्या आणि सणांच्या काळात प्रवाशांकडून मिळणारा तुफान प्रतिसाद लक्षात घेता, मुंबई ते मडगाव दरम्यान धावणारी लोकप्रिय 'वंदे भारत एक्स्प्रेस' आता ८ डब्यांऐवजी १६ डब्यांची (दुप्पट क्षमता) केली जाणार आहे. यामुळे प्रवाशांना सहज तिकीट मिळण्यास मदत होईल.

३. इलेक्ट्रॉनिक इंटरलॉकिंग प्रणाली (३०१.२५ कोटी): स्थानकांवरील जुन्या आणि कालबाह्य झालेल्या इंटरलॉकिंग यंत्रणा बदलून त्या जागी नवीन 'इलेक्ट्रॉनिक इंटरलॉकिंग' प्रणाली बसवण्यासाठी ३०१.२५ कोटी रुपयांचा प्रस्ताव मंजूर करण्यात आला आहे. यामुळे गाड्यांचे संचलन जलद आणि सुरक्षित होईल.

४. 'कवच' सुरक्षा प्रणाली (९९.६८ कोटी): दोन गाड्यांची समोरासमोर होणारी धडक रोखण्यासाठी आणि सिग्नल यंत्रणा अधिक सक्षम करण्यासाठी ९९.६८ कोटी रुपये खर्चून संपूर्ण कोकण रेल्वे मार्गावर 'कवच' (Kavach) ही स्वदेशी सुरक्षा यंत्रणा बसवली जाईल.

५. उड्डाणपूल आणि लूप लाईन्सचा विस्तार (६९६.७७ कोटी): * रेल्वे मार्ग अधिक सुरळीत करण्यासाठी ११ रेल्वे फाटकांच्या जागी २७१.२२ कोटी रुपये खर्चून उड्डाणपूल उभारले जातील, ज्यामुळे मानवरहित फाटकांचा धोका कायमचा संपेल.

• गाड्यांची वहनक्षमता वाढवण्यासाठी गोकर्ण रोड, होन्नावर, बारकूर, हरवाडा आणि अंकोला येथे ४२५.५५ कोटी रुपये खर्चून नवीन क्रॉसिंग स्टेशन्स आणि अतिरिक्त लूप लाइन्स उभारल्या जातील.

६. प्रवासी सुविधा आणि एआय तंत्रज्ञान (१०४.९८ कोटी): स्थानकांवर प्रवाशांच्या उत्तम सोयी-सुविधांसाठी १०४.९८ कोटी रुपये खर्च केले जातील. तसेच, रेल्वे सेवा अखंडित ठेवण्यासाठी आणि संभाव्य तांत्रिक बिघाड आधीच ओळखण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI-based systems) आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाणार आहे.

रेल्वे प्रशासनाच्या या ऐतिहासिक पावलामुळे कोकण रेल्वेचा प्रवास येत्या काळात अधिक वेगवान, गर्दीमुक्त आणि सुरक्षित होणार आहे.