इंधन दरांचे मोठे गुपित: पेट्रोल ६ रुपये तर डिझेल १८९ रुपये कसे? कंपन्या दर वाढवण्याचे धाडस का करत नाहीत? जाणून घ्या सत्य.

नवी दिल्ली/आंतरराष्ट्रीय बाजार: अलीकडेच इंधन दराबाबतच्या एका अहवालाने सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले आहे. जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतींत होणारे बदल आणि विविध देशांतील करांच्या रचनेमुळे इंधन दरांमध्ये कमालीची तफावत दिसून येत आहे. पेट्रोल ६ रुपये आणि डिझेल १८९ रुपये अशा प्रकारच्या किमती समोर येण्यामागे काही विशिष्ट आंतरराष्ट्रीय आर्थिक कारणे आहेत.

 

हे दर नेमके काय दर्शवतात? हे दर भारतीय रुपयांनुसार नसून जागतिक स्तरावरील काही देशांमधील विशिष्ट आर्थिक संकट आणि चलन अवमूल्यनाचे (Currency Devaluation) पडसाद आहेत. ज्या देशांमध्ये इंधनाचे दर इतके टोकाचे आहेत, तिथे कच्च्या तेलाच्या किमती आणि स्थानिक चलनाचे मूल्य यांच्यात मोठी दरी निर्माण झाली आहे.

कंपन्या दर का वाढवत नाहीत? भारतातील इंधन दर हे जागतिक बाजारातील कच्च्या तेलाच्या किमतीशी थेट संबंधित असले, तरी इंधन कंपन्या सध्या दर वाढवण्याचे धाडस का करत नाहीत, याची प्रमुख कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:

१. सरकारी दबाव आणि महागाई: महागाई नियंत्रणात ठेवण्यासाठी भारत सरकार तेल कंपन्यांवर दर न वाढवण्याचा दबाव ठेवून असते. पेट्रोल-डिझेलच्या दरात वाढ झाल्यास वाहतुकीचा खर्च वाढून जीवनावश्यक वस्तू महाग होतात. २. निवडणूक आणि सामाजिक स्थिरता: जनमताचा विचार करता, कंपन्या बाजारातील चढ-उताराचा फटका थेट ग्राहकांच्या खिशावर पडू देत नाहीत, जेणेकरून सामाजिक असंतोष निर्माण होऊ नये. ३. कच्च्या तेलाचे दर: सध्या कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये स्थिरतेचे संकेत आहेत, त्यामुळे कंपन्यांनी 'वेट अँड वॉच'ची भूमिका स्वीकारली आहे.

निष्कर्ष: ६ रुपये पेट्रोल आणि १८९ रुपये डिझेल हे दर कोणत्याही एका सामान्य बाजारातील नसून, ते जागतिक स्तरावरील काही देशांमधील अत्यंत विस्कळीत आर्थिक स्थितीचे प्रतिबिंब आहे. भारत सध्या स्थिर इंधन धोरणाकडे वाटचाल करत आहे, त्यामुळेच अचानक होणाऱ्या मोठ्या दरवाढीपासून ग्राहकांना संरक्षण मिळत आहे.