शीला भट्ट यांचा कॉलम:दक्षिणेकडील राजकारणावरही लक्ष ठेवा!‎

‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎तामिळनाडूमध्ये प्रादेशिक राजकारणाचा एक अध्याय‎सुरू होणार आहे. त्याचा राष्ट्रीय राजकारणावर परिणाम‎होईल. तज्ञांनुसार दशकांनंतर तमिळनाडूत त्रिकोणीय‎स्पर्धा होऊ शकते. यावेळी त्रिशंकू विधानसभेची शक्यता‎आणखी आश्चर्यकारक आहे. दक्षिण भारतातील या‎महत्त्वाच्या राज्यात राजकारणातील मूलभूत गोष्टी बदलत‎आहेत. यावेळी निवडणुका केवळ हिंदी विरुद्ध तमिळ‎आणि उत्तर विरुद्ध दक्षिण या बद्दल नाहीत. या निवडणुका‎केवळ तमिळ संस्कृतीचे रक्षण करण्याबद्दल नसतील. त्या‎तमिळनाडूचे स्वरूप बदलण्याबद्दल देखील असतील. या‎खेळात पत्ते अद्याप पूर्णपणे उघड झालेले नाहीत. परंतु हा‎मुकाबला खूप मनोरंजक ठरला आहे.‎ विधानसभेतील 234 जागांपैकी 133 जागा सत्ताधारी‎द्रमुककडे आहेत. इतर सर्व पक्ष द्रमुकचे मुख्यमंत्री एमके‎स्टॅलिन यांच्याविरुद्ध युती करत आहेत. त्यामुळे या‎निवडणुकीत द्रमुकचा पूर्णपणे पराभव करण्याचे आव्हान‎त्यांच्यासाठी आहे. अनेक वर्षांपासून तामिळनाडूत द्रमुक‎विरुद्ध अण्णा द्रमुक उभे राहिले आहे आणि मुकाबला‎नेहमीच या दोन द्रविड पक्षांत राहिला आहे. व्यक्ती पूजेचे‎राजकारण हे तामिळनाडूचे वैशिष्ट्य राहिले आहे.‎अण्णादुराई, एमजी रामचंद्रन, करुणानिधी आणि‎जयललिता यासारख्या महान व्यक्तींना तमिळ लोकांनी‎अवर्णनीय आदराने स्वीकारले होते. पण आज‎तामिळनाडूमध्ये त्यांच्यासारख्या मुरब्बी नेत्याची कमतरता‎आहे. पक्षाच्या पलीकडे जाणारा आणि तमिळ संस्कृतीचा‎एक शक्तिशाली रक्षक असलेल्या नेत्याची कमतरता‎आहे. विशेषतः जयललिता यांच्या निधनानंतर अण्णा‎द्रमुककडे आता त्यांच्या दर्जाचा नेता राहिलेला नाही.‎पक्षाच्या वरिष्ठ नेत्यांमध्ये मतभेद वाढले आहेत. यामुळे ते ‎‎द्रमुकविरोधी भावनांचा पूर्णपणे फायदा घेऊ शकत नाही. ‎‎द्रविड भूमीत आपली मुळे रुजवण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या ‎‎भाजपकडे ना करिष्माई नेता आहे ना द्रविड रणनीती‎समजून घेणारा तमिळ भाषिक तज्ञ. कदाचित भाजपला‎पक्ष व विचारसरणीपेक्षा मोठे स्थान असलेल्या ‎‎व्यक्तिमत्त्वाची गरज नसेल. भाजप ही निवडणूक एकाच ‎‎उद्दिष्टाने लढत आहे : काहीही झाले तरी द्रमुकचा पराभव ‎‎करणे. तामिळनाडूमध्ये काँग्रेस पूर्णपणे द्रमुकच्या‎सावलीत वाढली आहे. लोकसभा निवडणुकीत त्यांना‎फक्त नऊ जागा मिळाल्या. द्रमुक तामिळनाडूमध्ये हरला‎तर केंद्रात काँग्रेसची स्थिती सध्याच्यापेक्षा अधिक‎कमकुवत होईल. द्रमुकचे लोकसभेत 22 खासदार आहेत.‎ते प्रत्येक मुद्द्यावर मोदी सरकारचा तीव्र विरोध करतात. ‎‎आज देशात भाजपविरोधी दोन मजबूत बालेकिल्ले‎आहेत: बंगालमध्ये ममता बॅनर्जी आणि तामिळनाडूमध्ये ‎‎स्टालिन. तामिळनाडूमध्ये भाजप संघटनेत द्रमुकची‎बरोबरी करणारा नेता नाही. हे देखील खरे आहे की 2026‎च्या तमिळनाडू विधानसभा निवडणुका भाजपच्या ‎‎नेतृत्वाखालील निवडणुका नाहीत. या निवडणुकीत‎अमित शाह हे मुख्य रणनीतीकार आहेत. त्यांना‎द्रमुकविरुद्ध प्रभावी युती करण्यात काही प्रमाणात यश ‎‎मिळाले आहे. एप्रिल 2024 मध्ये भाजप आणि अण्णा‎द्रमुकने तामिळनाडू निवडणूक लढवण्यासाठी युती केली.‎गेल्या तीन महिन्यांत अमित शाह आणि प्रभारी पियुष‎गोयल यांनी गौंडर आणि वाणीयार जातींना एनडीएमध्ये‎सामील होण्यासाठी राजी केले आहे. दरम्यान, गेल्या दोन‎वर्षांपासून द्रमुकचा प्रचार प्रामुख्याने भाजपच्या‎विचारसरणीविरुद्ध आहे. भविष्य लक्षात घेऊन स्टॅलिन‎यांनी त्यांचा मुलगा उदयनिधी यांना प्रोत्साहन दिले आहे.‎आज उदयनिधी हे द्रमुकच्या भाजपविरोधी राजकारणाचे‎मुख्य प्रचारक आहेत. स्टॅलिन अनेक संकटांनी वेढलेले‎आहेत. भ्रष्टाचाराचे गंभीर आरोप, त्यांचा मुलगा‎उदयनिधी यांना त्यांचा उत्तराधिकारी बनवण्याचा त्यांचा‎दृढनिश्चय व राज्यातील बिघडलेली कायदा-सुव्यवस्थेची‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎परिस्थिती यामुळे द्रमुकच्या विरोधाचे वातावरण निर्माण‎होत आहे. बदलत्या जमिनीवरील वास्तवामुळे एकेकाळी‎द्रमुकचा सहकारी असलेला काँग्रेसही द्रमुकपासून वेगळे‎निवडणूक लढवण्याचा विचार करत आहे. परंतु तसे‎होण्याची शक्यता कमी आहे. पण तामिळनाडूच्या‎निवडणुका अभूतपूर्व होणार असतील तर त्या स्टॅलिन‎किंवा विरोधी पक्षनेते पलानीस्वामी (ईपीएस) यांच्यामुळे‎नाहीत. खरे तर तमिळ सुपरस्टार विजय यांनी सर्वांनाच‎प्रभावित केले आहे. अनेक सर्वेक्षणांमध्ये सुमारे 25%‎मतदारांमध्ये विजयला पाठिंबा असल्याचे दिसून आले‎आहे. हे लोक विजयच्या टीव्हीके (तामिळनाडू वेत्री‎कझगम) पक्षाला मतदान करत असले तरी‎निवडणुकीच्या निकालांचा अंदाज कोणीही लावू शकत‎नाही. विजय काँग्रेससोबत आल्यास द्रमुकला 20 जागाही‎मिळवण्यासाठी संघर्ष करावा लागेल, असा अंदाज‎बांधणारे लोकही काँग्रेसमध्ये आहेत. पण विजयला‎कोणीही सहजासहजी घेणार नाही. त्याच्याकडे प्रचंड‎आत्मविश्वास आणि भरपूर पैसा आहे. तो आजचा सर्वात‎लोकप्रिय सुपरस्टार आहे. तो इतर पक्षाच्या नेत्यांना सहज‎भेटत नाही आणि घटनांवर तो लवकर प्रतिक्रिया देत‎नाही. संपूर्ण तामिळनाडूमध्ये त्याच्याकडे उभे करण्यासाठी‎पुरेसे उमेदवार नाहीत. परंतु बिघडत्या परिस्थितीमुळे लोक‎इतके संतापले आहेत की ते विजयवर आशा ठेवत आहेत.‎विजयला दलित, महिला आणि तरुणांचा पाठिंबा आहे.‎ खरे तर, लोक दोन्ही द्रविड पक्षांना इतके कंटाळले आहेत‎की द्रमुकच्या विरोधात असणारी निवडणूक मतदानाच्या‎दिवशी विजयसाठी अनुकूल निवडणुकीत रूपांतरित‎झाली तर आश्चर्य वाटणार नाही. भाजपविरुद्ध कोणतेही‎महत्त्वाचे विधान न केल्याबद्दल द्रमुक नेते विजयवर‎जोरदार टीका करतात. सेन्सॉर बोर्डाने त्यांचा महागडा‎चित्रपट ब्लॉक केला आहे.‎ तरीही, ते भाजपविरुद्ध बोलण्यात अपयशी ठरले. यामुळे‎भाजप द्रमुकविरुद्ध युक्ती खेळत असल्याच्या अफवांना‎बळकटी मिळाली आहे. सध्या सुरू असलेले सर्वेक्षण‎सर्वांना गोंधळात टाकण्यासाठी पुरेसे आहेत. तज्ज्ञांनुसार‎विजय द्रमुक आणि अण्णा द्रमुक दोघांचेही नुकसान‎होईल. अशा परिस्थितीत द्रमुक निवडणूक जिंकण्याचा‎सर्वतोपरी प्रयत्न करेल. अगदी थोड्या फरकानेही. कारण‎विजयच्या प्रवेशामुळे द्रमुकविरोधी मते फुटण्याची शक्यता‎आहे. दरम्यान, भाजप तामिळनाडूमध्ये त्रिशंकू‎विधानसभा निर्माण करण्याचा प्रयत्न करेल. त्यात ते‎एनडीएमध्ये सरकार स्थापन करण्यात किंवा चालवण्यात‎भूमिका बजावू शकेल.‎ (हे लेखिकेचे वैयक्तिक मत आहे)‎ द्रविड राजकारणात एक नवीन‎त्रिकोणीय संघर्ष उदयास‎गेल्या अनेक वर्षांपासून तामिळनाडूत द्रमुक‎आणि अण्णाद्रमुक मैदानात आहे. हा‎मुकाबला सामान्यपणे दोन द्रविड पक्षांत‎असतो. आज त्यांच्याकडे लोकप्रिय नेता‎नाही. विजय त्यांच्यासमोर कठीण आव्हान‎उभे करत आहेत. भाजप- काँग्रेस या‎समीकरणांवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत.‎