नवनीत गुर्जर यांचा कॉलम:‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎आजचे राजकारण आणि विखुरणारे पक्ष‎

तर्काचा अंत झाला. बुद्धी थकली आहे. राजकारणाची‎निर्णयक्षमता पंगू झाली आहे. म्हणून केवळ म्हणूनच‎हट्टावर विजय मिळवता येत नाही. एक वीरप्पन वर्षानुवर्षे‎लोकांना मारत होता आणि राजकारण ते होऊ देत होते.‎नक्षलवादी आपल्याला आतपर्यंत जखमी करत राहिले‎आणि सरकारे ते पाहत होती. राजकारणाची अडचण‎अशी आहे की सत्तेसाठी इंग्रजांनी वापरलेली पद्धत ते‎स्वातंत्र्यानंतरच्या 67 वर्षांनंतरही सोडू शकले नाहीत.‎उलट ती अधिक घट्ट पकडून बसले आहेत.‎ इंग्रजांची पद्धत पाहा. आपले साम्राज्य उभारण्यासाठी‎त्यांनी विविध तुकड्यांना जोडून एक केले. परंतु‎साम्राज्याचे रक्षण करण्यासाठी नंतर त्यांनी त्याच‎तुकड्यांची विभागणी सुरू केली. त्यांनी अशी धारणा‎निर्माण केली की केवळ भाग व तुकडेच वास्तव आहेत,‎संपूर्णता ही केवळ कल्पना आहे.‎ आपल्या व्यवस्थेने याच्या पलीकडे जाऊन फारसा काही‎विचारच केला नाही. कारण तसे विचार करणेही तिच्या‎हिताचे नव्हते.‎ खरे तर, कमकुवत राजकीय व्यवस्थेमुळे ठिकठिकाणी‎उगवलेल्या प्रगतिवाद्यांनी आपल्याला मुळांपासून‎निर्दयपणे तोडले. मार्क्स आणि लेनिन यांच्या विचारांना ‎‎आत्मसात केल्यानंतर आपल्या लोकांची, इतिहासाची‎आणि जीवनशैलीची तीव्र निंदा करता केली जाते. आपण ‎‎मुक्त आणि ध्येयाशी किती बांधील आहोत, हे‎दाखवण्याचा हा जणू मापदंड आहे, अशी मानसिकता‎तयार झाली. या प्रगतिशीलांनी मिशनऱ्यांनी पसरवलेल्या ‎‎टीकेला केवळ पुढे नेले नाही, तर ती अनेक पटींनी‎अधिक तीव्र केली.‎ कारण त्यांच्यासमोर एक आकर्षक शक्यता होती.‎स्वतःला शोषित समजणारे घटक संतप्त आणि उद्विग्न‎झाले तर त्यातून अनुयायी निर्माण होतील.‎तसे झालेही. अनुयायी निर्माण झाले. मात्र अतिरेक असा ‎‎झाला की या तथाकथित प्रगतीवाद्यांनी आणि त्यांनी ‎‎भडकवलेल्या गटांनी निरपराध लोकांच्या हत्येतही न्याय ‎‎शोधण्याचा प्रयत्न केला.‎ आजच्या राजकारणातही असेच घडताना दिसते.‎ आपापल्या हितसंबंधांसाठी विरोधक एकत्र आले ‎‎होते—कधी भाजपच्या नेतृत्वाखाली काँग्रेसविरोधात,तर ‎‎कधी काँग्रेसच्या नेतृत्वाखाली भाजपविरोधात—तेच‎नंतर प्रादेशिक प्रश्नांमुळे विखुरले. आता ते पुन्हा एकदा ‎‎भाजपविरोधात एकत्र येण्याचा प्रयत्न करत आहेत. ‎‎वास्तविक त्याच भाजपच्या नेतृत्वाखाली ते कधीकाळी ‎‎एकत्र आले होते.‎ दुसरीकडे, भाजप कधी सर्वांना एकत्र आणताना दिसत‎होती, तीच आज सर्वांना विभाजित करण्यात गुंतलेली‎दिसते. आम आदमी पक्षाच्या सात खासदारांनी पक्षाला‎सांगितले की आम्ही तुमचे ‘सात’ राहिलो नाही. अखेर‎त्यांनी भाजपचा हात धरला. तिकडे बंगालमध्ये‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎तृणमूलचा पराभव होताच तिचे जवळपास 20 खासदार‎पक्ष सोडून भाजपकडे गेले.‎ ममतादीदींना हा मोठा धक्का ठरला. त्या स्वतःच आपल्या‎लोकांच्या नजरेतून उतरल्या होत्या. मोठ्या प्रयत्नाने त्या‎पुन्हा उभे राहण्याचा प्रयत्न करत होत्या; पण पक्षफुटीच्या‎वेदनेने त्यांची कंबरच मोडली. अशा स्थितीत पुन्हा उभे‎राहणे सोपे नसते. म्हणूनच विरोधी पक्षांच्या बैठकीत‎राहुल गांधी यांच्या नेतृत्वावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित‎करणाऱ्या आणि अशा बैठकींवर बहिष्कार टाकणाऱ्या‎ममता आता अशाच बैठकांमध्ये सर्वप्रथम उपस्थिती‎लावताना दिसत आहेत.‎ खरे तर भाजप हा राजकारणातील अत्यंत चतुर खेळाडू‎आहे. दोन वेळा तमिळनाडूत अण्णामलाई यांना पुढे करून‎अपयश आले. त्यानंतर थलपती विजय स्वतःच्या बळावर‎सत्ता स्थापन करू शकतो आणि भाजपसारखे हिंदी नाव‎तामिळनाडूत चालणार नाही, हे लक्षात येताच भाजपने‎अण्णामलाई यांना स्वतंत्र वाटचाल करू दिली.‎ काहींना वाटत असेल की अण्णामलाई भाजपवर नाराज‎होऊन वेगळे झाले आहेत; मात्र वास्तव तसे दिसत नाही.‎अण्णामलाई यांचा स्वतंत्र पक्षही भाजपचीच एक शाखा‎असल्याप्रमाणे समजता येईल. त्यांना यश मिळेल, त्याचा‎फायदा अखेरीस भाजपलाच होईल.‎ विरोधी ऐक्याबाबत बोलायचे झाले तर त्यात अजूनही‎फारसा दम दिसत नाही. कारण राज्यांमध्ये प्रत्येक पक्षाचे‎स्वतःचे हितसंबंध असतात. कधी ते एकमेकांच्या बाजूने‎असतात, तर कधी एकमेकांच्या विरोधात.‎ आणि नेमका गुंता इथेच निर्माण होतो.‎