रिक्षा आणि टॅक्सी चालकांसाठी सक्तीची मराठी भाषा; राज्य सरकारकडून मराठी शिकण्यासाठी एक महिन्याची मुदतवाढ, नियमांचे उल्लंघन केल्यास कारवाई

महाराष्ट्रामध्ये प्रवासी वाहतूक करणाऱ्या व्यावसायिक वाहन चालकांसाठी व्यावहारिक मराठी भाषेचे ज्ञान अनिवार्य करण्यात आले असून, यासंदर्भात राज्य शासनाने महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. मुंबईसह संपूर्ण राज्यातील ऑटोरिक्षा, टॅक्सी आणि ॲप-आधारित इलेक्ट्रॉनिक मीटरच्या कॅब चालकांसाठी मराठी भाषेचे प्रादेशिक व व्यावहारिक ज्ञान असणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. याअंतर्गत परिवहन विभागाकडून यापूर्वी अमराठी चालकांना मराठी भाषा आत्मसात करण्यासाठी कालावधी देण्यात आला होता, परंतु अद्यापही मोठ्या प्रमाणावर अनेक चालकांना मराठी भाषा बोलता किंवा समजता येत नसल्यामुळे राज्य सरकारने त्यांना मराठी भाषा शिकण्यासाठी आणखी एक महिन्याची अतिरिक्त मुदतवाढ देण्याचा मोठा निर्णय घेतला आहे.

नव्या नियमांची पार्श्वभूमी आणि सविस्तर तरतुदी:

• महाराष्ट्र मोटार वाहन नियम सुधारणा: राज्य शासनाच्या गृह (वाहतूक) विभागाने 'महाराष्ट्र मोटार वाहन (तिसरी सुधारणा) नियम, २०२६' अंतर्गत ही अधिसूचना जारी केली आहे. प्रवाशांशी सुसंवाद साधता यावा आणि स्थानिकांच्या गैरसोयी टाळल्या जाव्यात, हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे.

• एक महिन्याची नोटीस व मुदतवाढ: तपासणीच्या वेळी जर एखाद्या रिक्षा किंवा टॅक्सी चालकाला मराठीचे व्यवहारिक ज्ञान नसल्याचे निदर्शनास आले, तर त्याला थेट परवाना रद्द करण्याऐवजी प्रथम एक महिन्याची नोटीस देऊन मराठी भाषा शिकण्याची संधी व मुदत दिली जाईल.

• नियम न पाळल्यास कठोर कारवाई: ठरवून दिलेल्या या मुदतीत ज्या चालकांनी मराठी भाषेचे आवश्यक ज्ञान मिळवले नाही, त्यांच्या अनुज्ञापत्या (Driving License) तीन महिन्यांपर्यंत निलंबित केल्या जातील. तसेच त्यानंतरही नियमांचे पद्धतशीरपणे पालन न केल्यास, चालकाला आपली बाजू मांडण्याची संधी देऊन कायदेशीर प्रक्रियेनुसार त्याचा परवाना कायमस्वरूपी रद्द करण्याची कठोर तरतूद या नियमात करण्यात आली आहे.

• परमिट नूतनीकरणावरही बंधन: केवळ चालकांपुरतेच नव्हे, तर विद्युत मीटर असलेल्या टॅक्सी तसेच ॲप-बेस्ड कॅबच्या परमिटचे (Permit) नूतनीकरण करताना संबंधित परमिटधारकालाही आपल्याकडे किंवा आपल्या चालकांकडे मराठीचे योग्य ज्ञान असल्याबाबत प्राधिकरणासमोर समाधानकारक खात्री पटवून द्यावी लागणार आहे.

प्रशिक्षण वर्गांना मोठा प्रतिसाद:

या निर्णयाच्या अंमलबजावणीनंतर राज्यभरात अमराठी चालकांसाठी सुरू करण्यात आलेल्या मराठी भाषा प्रशिक्षण वर्गांना प्रचंड प्रतिसाद मिळाला आहे. कोकण मराठी साहित्य परिषदेसह विविध सामाजिक संस्थांच्या सहकार्याने राज्यातील अनेक जिल्ह्यांत विशेष वर्ग सुरू असून, मुंबई आणि महानगर क्षेत्रातून हजारो चालक यात सहभागी होऊन मराठीचे शिक्षण घेत आहेत. शासनाच्या या नव्या मुदतवाढीमुळे उर्वरित चालकांना मोठा दिलासा मिळाला असून त्यांना आता विहित मुदतीत मराठी भाषा शिकणे बंधनकारक असणार आहे.