माळेगाव साखर कारखान्याच्या सीबीजी प्रकल्पाला वेग! आर्थिक फायदे आणि उत्पादन प्रक्रियेचा अभ्यास करण्यासाठी संचालक व सभासदांची 'राज प्रोसेसिंग' प्रकल्पाला भेट

पुणे जिल्ह्यातील सहकारी साखर उद्योगात अग्रेसर असलेल्या बारामती तालुक्यातील माळेगाव सहकारी साखर कारखान्याला आर्थिक नवी ऊर्जा मिळवून देण्यासाठी प्रशासनाने आता कॉम्प्रेस्ड बायोगॅस (CBG) प्रकल्प उभारण्याच्या हालचालींना जोरदार वेग दिला आहे. या प्रकल्पाच्या उभारणीत अधिक सुसूत्रता यावी, तसेच सभासदांना या प्रकल्पाचा होणारा प्रत्यक्ष आर्थिक फायदा सविस्तर समजून सांगता यावा, या उद्देशाने माळेगाव कारखान्याच्या संचालक मंडळ, आजी-माजी संचालक व सभासदांच्या एका विशेष प्रतिनिधी मंडळाने सातारा जिल्ह्यातील खंडाळा येथील 'राज प्रोसेसिंग' प्रकल्पाला प्रत्यक्ष भेट देऊन अभ्यास केला आहे.

प्रकल्पाची पार्श्वभूमी आणि अभ्यासदौऱ्याचा उद्देश:

• शाश्वत ऊर्जा आणि आर्थिक सुदृढता: माळेगाव सहकारी साखर कारखाना केवळ साखर उत्पादन, सहवीज आणि इथेनॉल निर्मितीपुरता मर्यादित न राहता आता ऊर्जेच्या शाश्वत पर्यायांकडे वळला आहे. कारखान्याला आर्थिकदृष्ट्या अधिक सक्षम करण्यासाठी आणि प्रेसमड व टाकाऊ पदार्थांचा योग्य वापर करून अतिरिक्त उत्पन्न मिळवण्यासाठी १५ टीपीडी (TPD) क्षमतेचा सुमारे ७५ कोटी रुपयांचा सीबीजी प्रकल्प उभारण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे.

• राज प्रोसेसिंग प्रकल्पाची पाहणी: नवीन सीबीजी प्रकल्पाची कार्यपद्धती, तांत्रिक बाजू, पर्यावरण पूरक नियम आणि त्यामुळे होणारा आर्थिक फायदा प्रत्यक्ष डोξ्यांनी पाहण्यासाठी माळेगावच्या प्रतिनिधींनी खंडाळा येथील 'राज प्रोसेसिंग' प्रकल्पाला भेट दिली. या युनिटमधील बायोगॅस शुद्धीकरण प्रक्रिया, गॅस निर्मिती, तसेच सांडपाणी व घनकचरा व्यवस्थापनाची सविस्तर माहिती अभ्यासकांनी यावेळी घेतली.

शेतकरी आणि सभासदांना मिळणारे फायदे:

• ऊस उत्पादकांना अधिक दर मिळण्याची शक्यता: कारखान्यात साखर निर्मितीदरम्यान निघणाऱ्या प्रेसमडची योग्य विल्हेवाट लावणे हे मोठे आव्हान असते. मात्र, सीबीजी प्रकल्पामुळे या टाकाऊ घटकापासून दर्जेदार गॅस व सेंद्रिय खतनिर्मिती होणार आहे. यातून मिळणाऱ्या अतिरिक्त उत्पन्नामुळे भविष्यात ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांना एफआरपीपेक्षा अधिकचा दर देणे शक्य होईल, असा विश्वास यावेळी व्यक्त करण्यात आला.

• केंद्र व राज्य शासनाचे सहकार्य: केंद्र सरकारच्या 'गोबरधन' योजनेअंतर्गत या प्रकल्पाला मोठे आर्थिक अनुदान व प्रोत्साहन मिळत आहे. या अभ्यासदौऱ्यामुळे माळेगाव कारखान्यात उभारण्यात येणाऱ्या सीबीजी प्रकल्पाच्या कामात अधिक वेग येणार असून, बारामती परिसरातील सहकार क्षेत्राला यातून एक नवी दिशा मिळेल, असा आशावाद पदाधिकाऱ्यांनी व्यक्त केला आहे.