मोरींगा तेलाचा ‘या’ पद्धतीनं वापर केल्यामुळे काय फायदे होतात?

बदलती जीवनशैली, प्रदूषण, सूर्यप्रकाश, तणाव आणि चुकीच्या खाण्याचा परिणाम प्रथम चेहऱ्यावर दिसून येतो. सुरकुत्या, वयाचे डाग, डाग आणि कोरडी त्वचा यासारख्या समस्या आता लहान वयातच समस्या बनत आहेत. अशा परिस्थितीत, नैसर्गिक उपाय खूप प्रभावी आहेत, ज्यामध्ये मोरिंगा तेल हा एक चांगला पर्याय आहे. आयुर्वेदात शेवग्याला शोभजनन म्हटले जाते . त्याची पाने, फळे, साल आणि विशेषत: त्याच्या बिया औषधी गुणधर्मांनी समृद्ध आहेत. मोरिंगाच्या वाळलेल्या बियांपासून काढलेले तेल खूप पौष्टिक मानले जाते . आयुर्वेदानुसार, हे तेल त्वचेच्या दोषांना संतुलित करते आणि शरीराच्या आतील आणि बाहेरील दोन्ही स्तरांवर कार्य करते. इंटरनॅशनल जर्नल ऑफ फार्मास्युटिकल रिसर्च अँड ऍप्लिकेशन्समध्ये प्रकाशित केलेल्या अभ्यासानुसार, मोरिंगा तेलामध्ये ओलिक ऍसिड, जीवनसत्त्वे ए, सी आणि ई, फ्लेव्होनॉइड्स आणि पॉलिफेनोल्स सारख्या घटकांनी समृद्ध आहे.

हे सर्व घटक मिळून त्वचेला पोषण देतात. यात अँटीऑक्सिडेंट, अँटी-एजिंग, अँटी-बॅक्टेरियल आणि अँटी-इंफ्लेमेटरी गुणधर्म आहेत, जे त्वचेला आतून निरोगी बनवतात. काठाचे डाग, चेहर् यावर गडद डाग, बहुतेकदा मुक्त रॅडिकल्स, सूर्यप्रकाश आणि कोलेजेनच्या कमतरतेमुळे उद्भवतात. शेवग्याचे तेल थेट या समस्येवर कार्य करते. त्यात असलेले अँटीऑक्सिडंट्स त्वचेच्या पेशींना नुकसान पोहचवणार्या मुक्त रॅडिकल्सशी लढतात. त्याच वेळी, व्हिटॅमिन सी त्वचेमध्ये कोलेजेनच्या निर्मितीस प्रोत्साहित करते, जे त्वचेची लवचिकता टिकवून ठेवते आणि डाग कमी करते.

सौम्य त्वचारोगांमध्ये उपयोगी

हलक्या हातांनी तेलाची मालिश केल्याने त्वचेच्या खोलवर जाऊन काळे डाग हलके होण्यास मदत होते. मोरींगा या वनस्पतीच्या बियांपासून तयार केलेले मोरींगाचे तेल (Ben oil) आरोग्य आणि सौंदर्य दोन्ही दृष्टीने अत्यंत उपयुक्त मानले जाते. या तेलामध्ये व्हिटॅमिन E, अँटिऑक्सिडंट्स, ओलेइक  एसिड आणि आवश्यक फॅटी एसिड्स मुबलक प्रमाणात असतात. त्यामुळे त्वचेला नैसर्गिक पोषण मिळते आणि कोरडेपणा कमी होतो. मोरींगाचे तेल त्वचेवर हलक्या हाताने मालिश केल्यास त्वचा मऊ, तजेलदार आणि लवचिक राहण्यास मदत होते. यातील अँटिऑक्सिडंट्स त्वचेवरील सुरकुत्या आणि वाढत्या वयाची लक्षणे कमी करण्यास सहाय्यक ठरतात. तसेच हे तेल त्वचेतील दाह ( इन्फ्लेमेशन ) कमी करण्यास मदत करते, त्यामुळे पिंपल्स, लालसरपणा किंवा सौम्य त्वचारोगांमध्ये उपयोगी ठरू शकते. केसांसाठीही मोरींगाचे तेल फायदेशीर आहे. डोक्याच्या त्वचेला पोषण देऊन कोंडा कमी करण्यास, केस गळती कमी करण्यास आणि केसांना नैसर्गिक चमक देण्यास मदत होते.

मर्यादित वापर आवश्यक

आरोग्याच्या दृष्टीने मोरींगाचे तेल हृदयासाठी उपयुक्त मानले जाते, कारण त्यातील ओलेइक अॅसिड हे ‘चांगले’ फॅट समजले जाते, जे कोलेस्ट्रॉल संतुलित ठेवण्यास मदत करू शकते. काही अभ्यासांनुसार, मोरींगाच्या तेलात अँटी-इन्फ्लेमेटरी आणि अँटीबॅक्टेरियल गुणधर्म आढळतात, जे शरीरातील सूज कमी करण्यास आणि संसर्गांपासून संरक्षण देण्यास सहाय्यक ठरतात. स्वयंपाकातही हे तेल काही ठिकाणी वापरले जाते, कारण त्याचा स्मोक पॉइंट तुलनेने जास्त असतो आणि ते स्थिर मानले जाते. मात्र कोणतेही तेल मर्यादित प्रमाणातच वापरणे आवश्यक आहे. त्वचेवर किंवा केसांवर वापरताना आधी छोट्या भागावर चाचणी करावी, जेणेकरून एलर्जी होणार नाही याची खात्री करता येईल.

हाडे मजबूत ठेवण्यासाठी उपयुक्त

एकूणच, मोरींगाचे तेल हे नैसर्गिक, बहुगुणी आणि पोषणमूल्यांनी समृद्ध असे तेल असून योग्य पद्धतीने वापरल्यास ते आरोग्य व सौंदर्य दोन्हींसाठी लाभदायी ठरू शकते. लोहामुळे हिमोग्लोबिनची पातळी सुधारण्यास मदत होऊ शकते, तर कॅल्शियम हाडे मजबूत ठेवण्यासाठी उपयुक्त ठरते. मोरींगामधील अँटिऑक्सिडंट्स शरीरातील मुक्त रॅडिकल्स कमी करून पेशींचे संरक्षण करतात. नियमित प्रमाणात मोरींगा खाल्ल्यास ऊर्जा वाढते, थकवा कमी होतो आणि शरीर ताजेतवाने राहण्यास मदत मिळते.

कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणात मदत

मोरींगा पचनसंस्थेसाठीही फायदेशीर आहे. त्यातील तंतुमय घटक पचन सुधारतात आणि बद्धकोष्ठता कमी करण्यास मदत करतात. मधुमेह असलेल्या व्यक्तींमध्ये रक्तातील साखरेची पातळी संतुलित ठेवण्यासही मोरींगा सहाय्यक ठरू शकतो, असे काही अभ्यास सूचित करतात. तसेच त्यातील दाहरोधक (anti-inflammatory) गुणधर्म सांधेदुखी आणि सूज कमी करण्यास मदत करू शकतात. हृदयाच्या आरोग्यासाठीही मोरींगा उपयुक्त मानला जातो, कारण तो कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणात ठेवण्यास मदत करू शकतो. मात्र कोणताही पदार्थ अति प्रमाणात सेवन करू नये. विशेषतः गर्भवती महिला किंवा विशिष्ट आजार असलेल्या व्यक्तींनी डॉक्टरांचा सल्ला घेऊनच मोरींगाचा आहारात समावेश करावा.