अमेरिकेला ठेंगा! रशियाकडून इंधन खरेदीत भारत जगात दुसरा, केली विक्रमी खरेदी; आकडे पाहून थक्क व्हाल.

रशिया-युक्रेन युद्धानंतर पाश्चात्य देशांनी रशियावर अनेक आर्थिक निर्बंध लादले आहेत, तरीही भारताने आपल्या ऊर्जा सुरक्षेला आणि आर्थिक हिताला प्राधान्य देत रशियाकडून स्वस्त कच्च्या तेलाची खरेदी सुरूच ठेवली आहे. मे २०२६ च्या ताज्या आकडेवारीनुसार, भारत रशियाकडून जीवाश्म इंधन खरेदी करणारा जगातील दुसरा सर्वात मोठा देश ठरला आहे.

बातमीतील मुख्य मुद्दे:

• विक्रमी खरेदी: भारताने मे महिन्यात रशियाकडून एकूण ५.८ अब्ज युरो (सुमारे ६.७ अब्ज डॉलर्स) किमतीचे जीवाश्म इंधन आयात केले आहे.

• कच्च्या तेलाचे वर्चस्व: या एकूण खरेदीपैकी ८३ टक्के वाटा हा केवळ कच्च्या तेलाचा (Crude Oil) आहे, ज्याचे मूल्य ४.८ अब्ज युरो इतके आहे. एप्रिलच्या तुलनेत मे महिन्यात भारताच्या कच्च्या तेलाच्या आयातीत ८ टक्क्यांनी वाढ झाली आहे.

• रिफायनरींची भूमिका: गुजरातमधील वाडिनार रिफायनरीमध्ये रशियन तेलाची डिलिव्हरी ३६ टक्क्यांनी तर जामनगर रिफायनिंग कॉम्प्लेक्समध्ये १४ टक्क्यांनी वाढली आहे. याशिवाय, न्यू मंगलोर आणि विशाखापट्टणम येथील रिफायनरींनीही आपली खरेदी मोठ्या प्रमाणावर वाढवली आहे.

• जागतिक स्थिती: रशियाच्या कच्च्या तेलाच्या निर्यातीत चीन पहिल्या क्रमांकावर असून, रशियाच्या एकूण निर्यातीपैकी ५० टक्के वाटा चीनचा आहे. भारत ३६ टक्क्यांसह दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.

• अमेरिकेचा दबाव आणि भारताची भूमिका: अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारताला रशियाकडून तेल खरेदी बंद करण्याचा सल्ला दिला होता, तरीही भारताने आपले धोरण कायम ठेवले आहे. रशियानेही स्पष्ट केले आहे की, भारत कोणत्याही देशाकडून तेल खरेदी करण्यास स्वतंत्र आहे आणि रशिया कधीही भारताचा एकमेव ऊर्जा भागीदार नव्हता.