कोल्हापूरच्या बाळूमामा देवस्थान ट्रस्टचा कारभार केवळ ९ विश्वस्तांच्या हाती; अंतर्गत गटबाजीमुळे आणि बँक खाती गोठवल्यामुळे व्यवस्थापन पूर्णपणे ठप्प

कोल्हापूर: महाराष्ट्र, कर्नाटक आणि देशभरातील लाखो भाविकांचे श्रद्धास्थान असलेल्या कोल्हापूर जिल्ह्यातील भुदरगड तालुक्यातील आदमापूर येथील संत सद्‌गुरू बाळूमामा देवस्थान ट्रस्ट सध्या अत्यंत गंभीर आणि अभूतपूर्व संकटात सापडला आहे. ट्रस्टच्या कारभारात झालेला कोट्यवधी रुपयांचा भ्रष्टाचार, आर्थिक गैरव्यवहार आणि त्यामुळे प्रशासनाकडून झालेली कठोर कायदेशीर कारवाई यामुळे संपूर्ण देवस्थानचा कारभार विस्कळीत झाला आहे. सध्या हा संपूर्ण ट्रस्ट केवळ ९ विश्वस्तांच्या माध्यमातून चालवला जात असून, त्यातही अंतर्गत गटबाजीमुळे कारभार पूर्णपणे ठप्प झाला आहे.

गटबाजी आणि विश्वस्त नियुक्त्यांचा वाद: बाळूमामा देवस्थान ट्रस्टमध्ये पूर्वीपासूनच विविध कारणांवरून वाद सुरू होते. ट्रस्टमध्ये लक्ष्मण होडगे, पुंडलिक होसमणी आणि दिवंगत धैर्यशील भोसले यांच्यासारख्या नेत्यांच्या नेतृत्वाखाली वेगवेगळे गट सक्रिय असल्याचे पाहायला मिळाले. प्रत्येक गटाने आपापल्या प्रभावाखाली स्वतंत्र विश्वस्तांच्या नियुक्त्या केल्या होत्या, ज्यामुळे ट्रस्टमधील विश्वस्तांची संख्या अनावश्यकपणे वाढली होती.

या अंतर्गत गटबाजीमुळे आणि मनमानी कारभाराच्या तक्रारींमुळे धर्मादाय आयुक्तालय आणि न्यायालयाने कठोर पावले उचलली. धर्मादाय उपायुक्तांनी दोन्ही बाजूंच्या वादग्रस्त आणि नवीन सर्व नियुक्त्या रद्दबातल ठरवल्या. सध्या केवळ ९ मूळ विश्वस्तांच्या खांद्यावर ट्रस्टचा भार आहे, परंतु त्यांच्यातही एकवाक्यतेचा अभाव असल्यामुळे देवस्थानच्या विकासाचे आणि रोजच्या व्यवस्थापनाचे नियोजन कोलमडले आहे.

भ्रष्टाचाराची चौकशी आणि बँक खाती गोठवल्याने कामकाज ठप्प: देवस्थान ट्रस्टमध्ये मागील काही वर्षांत झालेला मोठा आर्थिक अपहार आणि गैरव्यवहार उघडकीस आल्यानंतर प्रशासनाने एसआयटी (SIT) चौकशीसह कडक पावले उचलली आहेत. तत्कालीन प्रशासकीय अधिकारी आणि संबंधित घटकांवर गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत. या सुरू असलेल्या चौकशीच्या पार्श्‍वभूमीवर पोलीस प्रशासनाने ट्रस्टची सर्व बँक खाती गोठवली (Freeze) आहेत.

खाती गोठवल्यामुळे गेल्या तीन महिन्यांपासून देवस्थानचे दैनंदिन व आर्थिक कामकाज पूर्णपणे ठप्प झाले आहे. या प्रशासकीय आणि आर्थिक अडकवळीमुळे ऐन सणासुदीच्या आणि दिवाळीच्या काळात ट्रस्टच्या तब्बल १०० कर्मचारी आणि ५०० मेंढपाळांच्या पगाराचा आणि बोनसचा मोठा प्रश्न निर्माण झाला आहे. कर्मचाऱ्यांना महिनाभराचा पगार मिळालेला नाही, तसेच बाळूमामांच्या पुण्यतिथी उत्सवाचे २५ लाखांचे बिलही रखडले आहे. गोठवलेल्या खात्यांमध्ये केवळ भाविकांच्या देणगीची रक्कम किंवा बकऱ्यांच्या विक्रीचे पैसे जमा करण्याची मुभा आहे, परंतु त्यातील एकही रुपया काढता येत नसल्याने देवस्थानचा कारभार चालवणे मुश्कील झाले आहे.

भाविकांच्या श्रद्धास्थानी असलेल्या या पवित्र देवस्थानातील हा अनागोंदी कारभार संपवून पुन्हा एकदा पारदर्शक व्यवस्थापन उभे करण्यासाठी सक्षम व निष्कलंक प्रशासक नेमण्याची मागणी तीव्रतेने केली जात आहे.