अमरावती: प्लास्टिक कचऱ्यापासून धागे बनवणाऱ्या पर्यावरणपूरक यंत्राला केंद्र सरकारचे पेटंट; विदर्भातील संशोधकांची ऐतिहासिक कामगिरी

अमरावती: पर्यावरणासाठी अत्यंत घातक ठरणाऱ्या टाकाऊ प्लास्टिकच्या समस्येवर मात करण्यासाठी विदर्भातील संशोधकांनी एक अत्यंत प्रभावी आणि क्रांतिकारी तोडगा शोधून काढला आहे. अमरावती येथील शासकीय विदर्भ ज्ञान विज्ञान संस्थेच्या भौतिकशास्त्र विभागाच्या प्राध्यापिका डॉ. विजया संगावार आणि आर्वी येथील कला, वाणिज्य व विज्ञान महाविद्यालयाचे प्रा. गणेश येरावार यांनी संयुक्तपणे विकसित केलेल्या 'डिझाइन ऑफ प्लास्टिक वेस्ट फायबर मेकिंग मशिन' या नाविन्यपूर्ण तंत्रज्ञानाला भारत सरकारकडून अधिकृत 'डिझाइन पेटंट' मंजूर झाले आहे. केंद्र सरकारच्या या मंजुरीमुळे विदर्भाच्या शिरपेचात मानाचा तुरा रोवला गेला असून देशभरातून या संशोधकांचे कौतुक होत आहे.

डॉ. विजया संगावार यांच्या मार्गदर्शनाखाली प्रा. गणेश येरावार यांनी हे महत्त्वपूर्ण संशोधन यशस्वीरीत्या पूर्ण केले आहे. विकसित करण्यात आलेली ही फायबर मेकिंग मशीन पूर्णपणे प्रदूषणमुक्त असून, याद्वारे दैनंदिन वापरातील जवळपास सर्व प्रकारच्या टाकाऊ प्लास्टिकचा यशस्वीरीत्या पुनर्वापर (रिसायकलिंग) करणे शक्य होणार आहे. विशेष म्हणजे, या संपूर्ण प्रक्रियेमध्ये कोणत्याही प्रकारच्या घातक किंवा विषारी रसायनांचा वापर करावा लागत नाही. अतिशय कमी ऊर्जा आणि अत्यल्प खर्चात टाकाऊ प्लास्टिकवर प्रक्रिया करून औद्योगिक वापरासाठी अत्यंत उपयुक्त असणारे उच्च गुणवत्तेचे फायबर्स (धागे) तयार करणे या यंत्राद्वारे शक्य झाले आहे.

या पर्यावरणपूरक यंत्राद्वारे तयार होणारे धागे उद्योग क्षेत्रातील विविध उत्पादनांसाठी अत्यंत उपयोगी ठरणार आहेत. यामुळे देशातील लघुउद्योजक, स्टार्टअप्स आणि वस्त्रोद्योग क्षेत्राला कच्च्या मालाचा एक नवा, स्वस्त आणि शाश्वत पर्याय उपलब्ध होणार आहे. पर्यावरणाचा समतोल राखून प्लास्टिक कचऱ्याची विल्हेवाट लावण्याच्या दिशेने हे संशोधन एक मैलाचा दगड ठरणार आहे. यापूर्वीदेखील डॉ. विजया संगावार यांनी पॉलिथिनच्या पिशव्यांच्या समस्येवर उपाय शोधत १८० दिवसांत त्या कुजण्याची प्रक्रिया सुरू करणाऱ्या संशोधनाचे पेटंट मिळवले होते. संशोधन क्षेत्रात सातत्य राखणाऱ्या डॉ. विजया संगावार यांच्या नावावर नोंदवले गेलेले हे पाचवे पेटंट आहे, तर प्रा. गणेश येरावार यांचे हे दुसरे पेटंट ठरले आहे. या उल्लेखनीय यशाबद्दल शिक्षण, पर्यावरण आणि विज्ञान वर्तुळातून दोन्ही संशोधकांवर अभिनंदनाचा वर्षाव होत आहे.