पृथ्वीच्या हवामानाबाबत धोक्याची घंटा! जागतिक तापमानाचा वाढीचा वेग दुप्पट; दर दशकात ०.३५ अंशाने तापमान वाढल्याचा संशोधकांचा धक्कादायक निष्कर्ष!

पृथ्वीच्या हवामान बदलाबाबत आणि जागतिक तापमानवाढीबाबत (Global Warming) एक अत्यंत चिंताजनक आणि धडकी भरवणारा वैज्ञानिक अहवाल समोर आला आहे. नवीन जागतिक हवामान अभ्यासानुसार, पृथ्वी तापण्याचा वेग गेल्या काही दशकांच्या तुलनेत तब्बल दुप्पट झाला आहे. २०१५ सालापासून पृथ्वीच्या सरासरी तापमानात दर दशकाला (Per decade) सुमारे ०.३५ अंश सेल्सिअस (°C) ची वाढ नोंदवली जात आहे, जी १९७० ते २०१५ या कालावधीतील दर दशकी ०.२°C पेक्षा कितीतरी पटीने जास्त आहे.

तापमानवाढ वाढण्यामागची मुख्य कारणे:

हवामान शास्त्रज्ञांनी आणि आंतरराष्ट्रीय संशोधकांनी केलेल्या सखोल विश्लेषणानुसार या तीव्र तापमानवाढीमागे खालील प्रमुख कारणे आहेत:

• हरितगृह वायूंचे अभूतपूर्व उत्सर्जन (Greenhouse Gas Emissions): कोळसा, खनिज तेल आणि वायू यांसारख्या अश्मीभूत इंधनांचा (Fossil Fuels) वाढता वापर ज्यामुळे कार्बन डायऑक्साइडचे प्रमाण विक्रमी पातळीवर पोहोचले आहे.

• समुद्री सल्फर प्रदूषणातील घट (Maritime Aerosol Regulations): जहाजांमधून होणारे प्रदूषण कमी करण्यासाठी लागू केलेल्या नव्या नियमांमुळे वातावरणातील सल्फरच्या एरोसोलचे प्रमाण घटले, ज्यामुळे सूर्याची किरणे परावर्तित होण्याचे प्रमाण कमी होऊन समुद्राचे तापमान वेगाने वाढू लागले आहे.

• प्राकृतिक चक्रे आणि बर्फ वितळणे: ध्रुवीय प्रदेशातील (Arctic and Antarctic) बर्फाचे प्रचंड प्रमाणात वितळणे आणि समुद्राचे तापमान वाढल्याने नैसर्गिक उष्णता सामावून घेण्याची क्षमता संपत चालली आहे.

भविष्यातील दुष्परिणाम अन् पॅरिस करारासमोरील आव्हान:

जर तापमानवाढीचा हाच ०.३५°C प्रतिदशक वेग असाच कायम राहिला, तर जागतिक समुदायाने ठरवलेली १.५ अंश सेल्सिअसची मर्यादा आगामी काही वर्षांतच (२०२८-२०३० च्या दरम्यान) ओलांडली जाईल, असा इशारा शास्त्रज्ञांनी दिला आहे. याचे थेट परिणाम भीषण उष्णतेच्या लाटा (Heatwaves), अतिवृष्टी, चक्रीवादळांची वाढती तीव्रता, मान्सूनच्या चक्रातील अनिश्चितता आणि समुद्रपातळीतील वाढीच्या रूपात संपूर्ण जगाला भोगावे लागतील. हवामान बदलाचे हे भयानक परिणाम रोखण्यासाठी जागतिक स्तरावर हरित ऊर्जेचा वापर वाढवणे आणि कार्बन उत्सर्जन झपाट्याने शून्य करणे (Net Zero Emissions) हाच एकमेव पर्याय असल्याचे या अहवालात अधोरेखित करण्यात आले आहे.