पगारास विलंब किंवा वैद्यकीय आणीबाणीमुळे EMI चुकलाय? क्रेडिट स्कोअरवर होणारा परिणाम आणि आर्थिक नियोजनाचे महत्त्वाचे उपाय!

पुणे: नोकरीमध्ये पगारास होणारा विलंब, अचानक उद्भवलेली वैद्यकीय आणीबाणी किंवा व्यवसायातील रोख रक्कमेचा तुटवडा (Cash Crunch) यांसारख्या अनपेक्षित कारणांमुळे अनेकदा गृहकर्ज, वाहनकर्ज किंवा वैयक्तिक कर्जाचे हप्ते (EMI) वेळेत भरणे शक्य होत नाही. परंतु, केवळ एका महिन्याचा ईएमआय चुकल्याने किंवा विलंबाने भरल्याने त्याचा थेट परिणाम तुमच्या 'क्रेडिट स्कोअर'वर (CIBIL Score) कसा होतो आणि या आर्थिक संकटातून योग्य मार्ग कसा काढावा, याविषयीची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

१. ईएमआय चुकल्यास काय परिणाम होतो?

• क्रेडिट स्कोअरमध्ये मोठी घसरण: बँकेकडून किंवा वित्तीय संस्थेकडून ईएमआय चुकल्याची नोंद सिबिल (CIBIL) किंवा इतर क्रेडिट ब्यूरोकडे केली जाते. ३० दिवसांपेक्षा जास्त विलंब झाल्यास सिबिल स्कोअर ५० ते १०० गुणांनी घसरू शकतो.

• दंड आणि अतिरिक्त व्याज: वेळेत हप्ता न भरल्यास बँका 'लेट पेमेंट पेनल्टी' (Late Payment Penalty) आणि पीनल इंटरेस्ट (Penalty Interest) आकारतात, ज्यामुळे पुढील महिन्याचा आर्थिक भार आणखी वाढतो.

• भविष्यातील कर्जावर परिणाम: सिबिल स्कोअर खराब झाल्यामुळे भविष्यात नवीन कर्ज मिळणे कठीण होते. तसेच कर्ज मंजूर झाले तरी बँका अधिक दराने व्याज आकारतात.

२. अशा वेळी काय करावे? (स्मार्ट मॅनेजमेंट टिप्स)

1. बँकेशी तात्काळ संपर्क साधा: ईएमआयची तारीख चुकण्यापूर्वीच किंवा विलंब होताच बँकेशी संपर्क साधून तुमच्या अडचणीचे (उदा. पगार विलंब किंवा वैद्यकीय खर्च) खरे कारण सांगा. बँक तुम्हाला काही दिवसांची सवलत (Grace Period) देऊ शकते.

2. कर्जाचे पुनर्रचना (Loan Restructuring): जर आर्थिक अडचण दीर्घकालीन असेल, तर बँकेला कर्जाचा कालावधी (Tenure) वाढवून ईएमआयची रक्कम कमी करण्याची विनंती करा.

3. ऑटो-डेबिट किंवा पेमेंट रिमाइंडर: भविष्यात ईएमआय चुकू नये यासाठी खात्यावर ऑटो-डेबिट (Auto-Debit) सुविधा सुरू करा किंवा कॅलेंडर रिमाइंडर ठेवा.

4. आणीबाणी निधी (Emergency Fund): नेहमी किमान ३ ते ६ महिन्यांच्या ईएमआय इतकी रक्कम आपत्कालीन निधी म्हणून वेगळी बाजूला ठेवा.