पुणे: धायरीतील 'ग्रीन बेल्ट'मध्ये अनधिकृत आरएमसी प्लांटचा सुळसुळाट; नागरिकांचे आरोग्य धोक्यात, प्रशासनाचे दुर्लक्ष!

पुणे: शहरातील धायरी आणि परिसरात पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी राखण्यात आलेल्या 'ग्रीन बेल्ट' (हरित पट्टा) परिसरात बेकायदेशीर आणि अनधिकृत रेडी-मिक्स काँक्रीट (RMC) प्लांटचा मोठा सुळसुळाट झाला आहे. या भागात बेसुमार प्रमाणात उभ्या राहिलेल्या आरएमसी प्रकल्पांमुळे मोठ्या प्रमाणावर हवेचे आणि धुळीचे प्रदूषण निर्माण होत असून, स्थानिक नागरिकांच्या आरोग्याचा प्रश्न अतिशय गंभीर बनला आहे. प्रशासनाच्या उदासीन धोरणामुळे आणि निष्काळजीपणामुळे हे प्रकल्प नियम धाब्यावर बसवून बिनदिक्कतपणे चालवले जात असल्याचा गंभीर आरोप धायरीतील रहिवाशांनी केला आहे.

धुळीचे लोट अन् आरोग्याचे गंभीर संकट: मिळालेल्या सविस्तर माहितीनुसार, धायरी परिसरातील हरित पट्ट्यात नियमांची पायमल्ली करून हे आरएमसी प्लांट्स उभारण्यात आले आहेत. या प्रकल्पांमध्ये सिमेंट, वाळू, खडी आणि क्रशर पावडरचे मोठ्या प्रमाणावर मिक्सिंग केले जाते. या प्रक्रियेदरम्यान हवेत सिमेंट आणि धुळीचे सूक्ष्म कण उडतात, ज्यामुळे परिसरात सतत धुळीचे साम्राज्य निर्माण झालेले असते. रात्रीच्या वेळी आणि पहाटेच्या सुमारास हे प्लांट्स अत्यंत मोठ्या क्षमतेने चालवले जातात. यामुळे उडणारी धूळ परिसरातील घरांमधे, खिडक्यांवर आणि झाडांवर साचत आहे.

या सततच्या प्रदूषणामुळे लहान मुले, वृद्ध आणि नागरिक यांच्या आरोग्यावर गंभीर विपरीत परिणाम होत आहेत. स्थानिकांना श्वसनाचे विकार, दमा, खोकला, घशाचे इन्फेक्शन, तसेच डोळ्यांचे आजार आणि त्वचेच्या ॲलर्जीचा सामना करावा लागत आहे. अनेक कुटुंबांना घरातही सतत मास्क वापरण्याची किंवा खिडक्या-दार बंद ठेवून राहण्याची वेळ आली आहे.

प्रशासनाचे जाणीवपूर्वक दुर्लक्ष व नियमबाह्य कामकाज: महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ (MPCB) आणि पुणे महापालिका (PMC) यांच्या पर्यावरणविषयक नियमांनुसार, निवासी भाग किंवा हरित पट्ट्यात असे दूषित करणारे प्रकल्प उभारण्यास सक्त मनाई आहे. आरएमसी प्रकल्पांसाठी धूळ रोखण्यासाठी स्प्रिंकलर्स, पत्र्यांचे उंच शेड्स, आणि हवा शुद्धीकरण यंत्रणा बसवणे बंधनकारक असते. मात्र, धायरीतील या बहुतांश अनधिकृत प्रकल्पांमध्ये कोणत्याही सुरक्षा किंवा प्रदूषण नियंत्रक उपाययोजनांची अंमलबजावणी केली जात नाही.

नागरिकांनी महापालिका, प्रदूषण नियंत्रण मंडळ आणि स्थानिक प्रशासनाकडे वेळोवेळी तक्रारी दाखल करूनही ठोस कारवाई केली जात नाही. अधिकारी केवळ पाहणीच्या नावाखाली वेळकाढूपणा करतात किंवा नोटीस पाठवून मोकळे होतात, असा आरोप स्थानिक त्रस्त रहिवाशांनी केला आहे. राजकीय वरदहस्त आणि प्रशासकीय भ्रष्टाचाराच्या पाठिंब्यामुळे हे आरएमसी चालक बिनधास्तपणे प्रकल्प चालवत असल्याचे चित्र स्पष्ट दिसत आहे.

नागरिकांचा तीव्र आंदोलनाचा इशारा: हरित पट्ट्याचे होत असलेले वाळवंटीकरण आणि धुळीमुळे पसरणारे आजार याविरोधात धायरीतील स्थानिक नागरिक आणि विविध सामाजिक संघटना आक्रमक झाल्या आहेत. प्रशासनाने तातडीने या अनधिकृत आरएमसी प्रकल्पांची पाहणी करून ते सील करावेत, त्यांचे वीज व पाणी कनेक्शन तोडावे आणि हरित पट्ट्याचे संरक्षण करावे, अशी जोरदार मागणी केली जात आहे. प्रशासनाने यावर लवकरात लवकर कठोर कारवाई न केल्यास येत्या काळात महापालिकेवर तीव्र मोर्चा काढण्याचा आणि रस्त्यावर उतरून आंदोलन करण्याचा इशारा स्थानिक रहिवाशांनी दिला आहे.