तुमचा नवा स्मार्टफोन महाग का होतोय? ५जी, एआय (AI) आणि मेमरी चिपच्या तुटवड्यामुळे वाढतायत किमती!

पुणे: गेल्या काही महिन्यांत भारतात स्मार्टफोनच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे. एकेकाळी १० ते १५ हजार रुपयांत मिळणारे दर्जेदार स्मार्टफोन आता २० हजार रुपयांच्या आसपास पोहोचले आहेत. या अचानक झालेल्या दरवाढीमागे काही प्रमुख जागतिक आणि तांत्रिक कारणे आहेत.

किमती वाढण्याची प्रमुख कारणे:

१. मेमरी चिपचा (DRAM & NAND) तुटवडा: सध्या संपूर्ण जगात 'एआय बूम' (AI Boom) सुरू आहे. गुगल, मायक्रोसॉफ्ट आणि एनव्हिडिया (NVIDIA) सारख्या मोठ्या कंपन्या त्यांच्या एआय सर्व्हरसाठी मोठ्या प्रमाणात मेमरी चिप्सची खरेदी करत आहेत. त्यामुळे स्मार्टफोन कंपन्यांना लागणाऱ्या मेमरी चिप्सचा पुरवठा कमी झाला असून त्यांच्या किमती ५० ते १७० टक्क्यांनी वाढल्या आहेत. याचा थेट परिणाम स्मार्टफोनच्या उत्पादन खर्चावर झाला आहे.

२. ५जी तंत्रज्ञान: आता प्रत्येक स्मार्टफोनमध्ये ५जी कनेक्टिव्हिटी अनिवार्य झाली आहे. यासाठी लागणारे प्रगत चिपसेट, अधिक अँटेना आणि सुधारित 'थर्मल मॅनेजमेंट' (गरम होऊ नये म्हणून व्यवस्था) यामुळे बेस फोनची किंमतही वाढली आहे.

३. एआय-केंद्रित प्रोसेसर: आधुनिक फोन्समध्ये आता एआय फीचर्ससाठी शक्तिशाली प्रोसेसर आणि अधिक रॅम (१२जीबी ते १६जीबी) ची गरज भासत आहे. यामुळे उत्पादनाचा खर्च वाढला असून कंपन्या हे अतिरिक्त ओझे ग्राहकांवर टाकत आहेत.

४. चलन घसरण आणि आयात शुल्क: रुपयाचे मूल्य कमी झाल्यामुळे परदेशातून येणारे सुटे भाग महाग झाले आहेत. तसेच, भारतात असणारी आयात शुल्क (Import Duty) आणि इतर करांमुळेही किमतीत वाढ होत आहे.

५. 'फोर्स्ड प्रीमियम' (Forced Premiumization): बाजारातील तज्ज्ञांच्या मते, स्मार्टफोन कंपन्या आता कमी नफ्या असलेल्या स्वस्त (Entry-level) फोन्सऐवजी अधिक प्रीमियम फोन्स बनवण्यावर भर देत आहेत. यामुळे स्वस्त पर्यायांची उपलब्धता कमी झाली असून, ग्राहकांना नाईलाजाने जास्त किमतीचे फोन विकत घ्यावे लागत आहेत.

पुढील स्थिती:

अनेकांच्या मते, ही दरवाढ तात्पुरती नसून ती २०२७ पर्यंत टिकण्याची शक्यता आहे. वाढत्या किमतींमुळे ग्राहक आता नवीन फोन घेण्याऐवजी जुनाच फोन अधिक काळ वापरणे (Average 4 years) किंवा रिफर्बिश (Refurbished) फोन्सना पसंती देत आहेत.