इंधन दरांचा खेळ! पाकिस्तानमध्ये पेट्रोल स्वस्त तर भारतात महाग; दोन्ही देशांच्या दरामागचे अर्थकारण काय?

भारत-पाकिस्तान इंधन दर तुलना: पाकिस्तानने ५ वेळा दरात कपात केली, तर भारतात ४ वेळा वाढ; नेमके कारण काय?

सध्याच्या जागतिक बाजारपेठेत इंधनाचे दर हा एक अत्यंत चर्चेचा विषय ठरला आहे. भारत आणि पाकिस्तान या दोन्ही शेजारी देशांमध्ये पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतींमधील फरक नेहमीच कुतूहलाचा विषय राहिला आहे. एका अहवालानुसार, गेल्या काही कालावधीत पाकिस्तानने पाच वेळा इंधनाच्या दरात कपात केली आहे, तर त्याच काळात भारतात चार वेळा इंधनाचे दर वाढले आहेत. या दोन्ही देशांमधील धोरणांमधील हा फरक का आहे, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

 

 

किमतीतील तफावत आणि अर्थकारण  १. आर्थिक स्थिती आणि चलन: पाकिस्तानची सध्याची अर्थव्यवस्था मोठ्या संकटातून जात आहे. तिथे इंधनाच्या दरांमध्ये केलेली कपात ही बऱ्याचदा राजकीय दबावामुळे किंवा आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीच्या (IMF) अटींमुळे केली जाते. तिथल्या जनतेला महागाईचा मोठा फटका बसत असल्याने दर कमी करणे हे त्यांच्यासाठी एक आव्हान आहे.

२. करांची रचना: भारतात पेट्रोल आणि डिझेलचे दर निश्चित करताना केंद्र आणि राज्य सरकारचे विविध टॅक्स (उदा. एक्साईज ड्युटी, व्हॅट) मोठी भूमिका बजावतात. कच्च्या तेलाच्या जागतिक किमती वाढल्या की त्याचा भार ग्राहकांवर पडतो. मात्र, भारतात पायाभूत सुविधा आणि इतर विकासकामांसाठी महसूल जमा करण्याच्या दृष्टीने करांचे प्रमाण संतुलित ठेवले जाते.

३. कच्च्या तेलाचे आयात धोरण: भारताचे इंधन आयात धोरण हे दीर्घकालीन नियोजनावर आधारित आहे. रशिया आणि इतर देशांकडून सवलतीच्या दरात तेल खरेदी करून भारतात किमती नियंत्रणात ठेवण्याचा प्रयत्न केला जातो. दुसरीकडे, पाकिस्तानची परकीय चलन साठ्याची स्थिती कमकुवत असल्याने त्यांना तेलाच्या किमतीत मोठ्या चढ-उतारांचा सामना करावा लागतो.

 

थोडक्यात सांगायचे तर, पाकिस्तानमधील दरकपात ही त्यांच्या आर्थिक अस्थिरतेशी निगडित आहे, तर भारतातील दर हे जागतिक बाजारभाव, सरकारी कर आणि धोरणात्मक नियोजनाचा परिणाम आहेत. दोन्ही देशांच्या भौगोलिक आणि आर्थिक परिस्थिती भिन्न असल्याने त्यांच्या इंधन दरांची तुलना करणे गुंतागुंतीचे आहे.

 

सविस्तर वाचा, लिंक कमेंट मध्ये https://punenews24.in/