आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्चे तेल ९ टक्क्यांनी घसरले, तरीही देशात पेट्रोल-डिझेलचे दर स्थिर; वाचा ५ नोव्हेंबर २०२६ चे सविस्तर अपडेट्स!

आंतरराष्ट्रीय बाजारातून एक मोठी बातमी समोर येत असून, कच्च्या तेलाच्या (Brent Crude Oil) किमतीत मोठी घसरण नोंदवली गेली आहे. अमेरिकेतील राजकीय घडामोडी आणि मध्यपूर्वेतील (इराण संघर्ष) तणाव कमी होण्याच्या शक्यतेमुळे कच्च्या तेलाचे भाव तब्बल ९ टक्क्यांनी कोसळले आहेत. ब्रेंट क्रूडचे दर घसरून थेट ९४.६२ डॉलर प्रति बैरलच्या खाली आले आहेत. जागतिक स्तरावर कच्चे तेल मोठ्या प्रमाणावर सस्ते झाल्यानंतर, भारतीय बाजारात सर्वसामान्यांना पेट्रोल आणि डिझेलच्या किंमतीत मोठी कपात होईल, अशी अपेक्षा होती. मात्र, सरकारी तेल कंपन्यांनी जारी केलेल्या आजच्या (५ नोव्हेंबर २०२६) नव्या दरानुसार, देशातील पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतींमध्ये कोणताही बदल झालेला नाही.

प्रमुख महानगरांमध्ये इंधनाचे दर स्थिर:

देशातील प्रमुख शहरांमध्ये आज पेट्रोल आणि डिझेलचे दर मागीलप्रमाणेच कायम आहेत. वाहनचालकांना यामुळे तात्काळ कोणतीही मोठी किंमत कपात किंवा दिलासा मिळालेला नाही:

• दिल्ली: पेट्रोल १०२.१२ रुपये प्रति लिटर, तर डिझेल ९५.२० रुपये प्रति लिटर.

• मुंबई: पेट्रोल १११.२१ रुपये प्रति लिटर, तर डिझेल ९७.८३ रुपये प्रति लिटर.

• चेन्नई: पेट्रोल १०७.७६ रुपये प्रति लिटर, तर डिझेल ९९.५५ रुपये प्रति लिटर.

• बंगळुरू: पेट्रोल ११०.८२ रुपये प्रति लिटर, तर डिझेल ९८.७८ रुपये प्रति लिटर.

• हैदराबाद: पेट्रोल ११५.६९ रुपये प्रति लिटर, तर डिझेल १०३.८२ रुपये प्रति लिटर.

आंतरराष्ट्रीय बाजार आणि देशांतर्गत दरांमधील तफावत का?

कच्च्या तेलाच्या दरात मोठी घसरण झाल्यानंतरही भारतीय पेट्रोल पंपांवर त्याचे दर तात्काळ का कमी होत नाहीत, असा प्रश्न सर्वसामान्य नागरिकांकडून उपस्थित केला जात आहे. यामागे काही तांत्रिक आणि आर्थिक कारणे आहेत: १. खरेदी चक्र आणि कंत्राट: आज भारताला मिळणारे कच्चे तेल आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारात आज घसरलेले दर यामध्ये थेट तात्काळ संबंध नसतो. तेल कंपन्या आधीच ठरलेल्या करारांनुसार आणि विशिष्ट कालावधीच्या सरासरी किमतीनुसार कच्च्या तेलाची खरेदी करतात. २. तोटा भरून काढणे: आंतरराष्ट्रीय बाजारात जेव्हा तेलाचे भाव वाढतात, तेव्हा कंपन्या ग्राहकांवर त्याचा संपूर्ण भार टाकण्याऐवजी काही प्रमाणात सोसतात. त्यामुळे भाव घसरल्यावर आधीचा तोटा किंवा मार्जिन भरून काढण्यासाठी कंपन्या त्वरित दर कमी करणे टाळतात. ३. कर आणि स्थानिक शुल्क: भारतातील पेट्रोल-डिझेलच्या अंतिम किरकोळ किंमतीमध्ये केंद्र सरकारचा एक्साईज ड्युटी, राज्यांचा व्हॅट (VAT), मालवाहतूक खर्च (Freight charges) आणि डीलर्सचे कमिशन यांचा मोठा हिस्सा असतो. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर मूळ किंमत कमी झाली तरी स्थानिक कर जैसे थे राहिल्याने दरांमध्ये फारसा फरक पडत नाही.

तज्ज्ञांच्या मते, जर जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाची ही मंदी दीर्घकाळ टिकली, तर आगामी काळात देशांतर्गत बाजारपेठेतही पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात कपात होण्याचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो.