बंगालमध्ये तृणमूल काँग्रेसचा झालेला पराभव आणित्यानंतर अनेक पक्षांत झालेली पक्षांतरे यामुळे प्रादेशिकपक्षांच्या प्रासंगिकतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले होते.सध्या प्रादेशिक पक्ष संकटाचा सामना करत आहेत हेखरे आहे. परंतु त्यांचे महत्त्व संपले असे मानणे घाईचेठरेल. बंगालमध्ये तृणमूल किंवा दिल्लीत‘आप''सारख्या पक्षांच्या पराभवाकडे प्रादेशिक पक्षांचाकायमचा अस्त म्हणून पाहिले जाऊ नये. गेल्या चारलोकसभा निवडणुकांसोबतच विविध राज्यांच्याविधानसभा निवडणुकांतही राष्ट्रीय आणि प्रादेशिकपक्षांच्या मतांच्या टक्क्यांत फारसा फरक पडला नाही. कोणत्याही पक्षाचा मूळ जनाधार ओळखण्यासाठीमतांची टक्केवारी हा सर्वात उत्तम निकष असतो. हेलक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. याशिवाय,लोकसभेच्यातुलनेत मतदार विधानसभा निवडणुकांत प्रादेशिकपक्षांना अधिक पसंती देतात. ही बाब स्थानिक राजकीय ओळखीचे महत्त्व अधोरेखित करते. बंगालमधील पराभवानंतर तृणमूलच्या अनेक आमदार,खासदारांना पक्षांतराला सामोरे जावे लागले. ‘आप''च्याराज्यसभा खासदारांमध्येही मोठ्या प्रमाणावर पक्षांतरझाले. महाराष्ट्रात राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या (शरदचंद्रपवार) खासदारांनीही गट बदलला. या घडामोडीसंघटनात्मक कमकुवतपणा नक्कीच दाखवतात. पण हाजनसमर्थन घटल्याचा पुरावा मानला जाऊ शकत नाही.सध्या 11 राज्यांमध्ये भाजपचे सरकार आहे तरकाँग्रेसची सत्ता 3 राज्यांत आहे. प्रादेशिक पक्ष 4राज्यांमध्ये सत्ता चालवत आहेत. 10 इतर राज्ये आणिकेंद्रशासित प्रदेशांमध्ये भाजपच्या नेतृत्वाखालीलआघाडी सरकारे सत्तेत आहेत. यातील 4 राज्यांतप्रादेशिक पक्ष आघाडीचे प्रमुख भागीदार आहेत आणिभाजपची भूमिका घटक पक्षाची आहे. आंध्र प्रदेश,मेघालय, नागालँड व पुद्दुचेरी ही ती राज्ये आहेत. उर्वरित6 राज्यांत भाजप प्रादेशिक पक्षांशी युती करून सरकारचेनेतृत्व करत आहे. यात बिहार, उत्तर प्रदेश, आसाम,गोवा, महाराष्ट्र आणि त्रिपुराचा समावेश आहे. 3राज्यांमध्ये काँग्रेसही प्रादेशिक पक्षांसोबत आघाडीसरकारचा भाग आहे. झारखंडमध्ये काँग्रेस ही‘झामुमो''ची तर जम्मू-काश्मीरमध्ये ‘नॅशनलकॉन्फरन्स''ची लहान सहकारी पक्ष आहे. केरळमध्येकाँग्रेस इतर प्रादेशिक पक्षांसोबत आघाडी सरकारचेनेतृत्व करत आहे. गेल्या चार लोकसभानिवडणुकांमधील विविध पक्षांच्या मतांचे विश्लेषणकेले असता या काळात राष्ट्रीय पक्षांची एकूण मते60.04% ते 68.15% दरम्यान राहिल्याचे दिसते.म्हणजेच त्यांचे एकूण राजकीय समर्थन साधारण स्थिरराहिले आहे. सर्वाधिक 68.15% मते त्यांना 2019 च्यालोकसभा निवडणुकीत मिळाली होती. महत्त्वाची बाबम्हणजे 2014 ची निवडणूक हे दाखवते की भारताच्या‘फर्स्ट-पास्ट-द-पोस्ट '' निवडणूक पद्धतीत मतांचीटक्केवारी, निवडणुकीचा निकाल नेहमी एकमेकांनुसारनसतो. गेल्या चार लोकसभा निवडणुकांमध्ये 2014मध्ये राष्ट्रीय पक्षांची एकूण मते सर्वात कमी असूनही,भाजपच्या नेतृत्वाखालील ‘एनडीए''ने स्पष्ट बहुमतमिळवून केंद्रात सरकार स्थापन केले होते. 2009 च्यालोकसभा निवडणुकीत सर्व राष्ट्रीय पक्षांना मिळून63.59% मते मिळाली होती तर 2024 च्या निवडणुकीतहा आकडा 62.72% होता. दुसरीकडे, प्रादेशिक पक्षांनी लोकसभा निवडणुकांमध्येसातत्याने सुमारे एक-तृतीयांश मते मिळवली. 2009 च्यालोकसभा निवडणुकीत सर्व प्रादेशिक पक्षांना मिळून31.22% मते मिळाली होती, तर 2014 मध्ये हे प्रमाण35.86% होते. 2024 च्या लोकसभा निवडणुकीतहीसर्व प्रादेशिक पक्षांची एकूण मते 33.52% होती. केवळ2019 ची निवडणूक याला अपवाद ठरली. तेव्हाप्रादेशिक पक्षांची मते 28.1% पर्यंत खाली आली होती. हेआकडे स्पष्ट करते की काही राज्यांत पराभव होऊनहीप्रादेशिक पक्षांनी राष्ट्रीय पातळीवर व अनेक राज्यांतआपला जनाधार मजबूत ठेवला आहे. परंतु,तमिळनाडूमध्ये ‘द्रमुक''चे नुकसान झाले तेव्हा त्यांचीजागा कोणत्याही राष्ट्रीय पक्षाने नाही, तर ‘टीव्हीके'' यादुसऱ्या प्रादेशिक पक्षाने घेतली हे आपण विसरता कामानये. यावरून अनेक राज्यांतील राजकीय स्पर्धेचे स्वरूपअजूनही प्रामुख्याने प्रादेशिक ताकदींवरच अवलंबूनअसल्याचे दिसून येते. (हे लेखकाचे वैयक्तिक मत आहे.) गेल्या चार लोकसभानिवडणुकांसोबतच विविध राज्यांच्याविधानसभा निवडणुकांमध्येही प्रादेशिकपक्षांच्या मतांच्या टक्क्यांमध्ये फारसाबदल झालेला नाही. मतांची टक्केवारीहा पक्षाचा मूळ जनाधार दर्शवणारा उत्तमनिकष असतो.
This post was originally published on this site.
हे पण वाचा-
शहर
- पुणे: जे. एम. रोड खाऊ गल्लीत 'एफडीए'चा धडक कारवाईचा दणका; १७ पैकी ८ आस्थापने बंद, ६ परवाने निलंबित
- नागपूर: अंबाझरीजवळ स्वामी विवेकानंद स्मारकाजवळ भरधाव कार नाल्यात कोसळून एकाचा दुर्दैवी मृत्यू
- मुंबई: शायना एनसींच्या कथित निषेध आंदोलनावरून शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरेंचा फोटो फाडल्याच्या वादावर उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांची प्रतिक्रिया!
- पुणे: आयुक्त स्वतः उतरले रस्त्यावर! एफसी रोडवर महापालिकेची धडक कारवाई; तब्बल २४ हजार ५०० चौरस फुटांचे अनधिकृत बांधकाम जमीनदोस्त!
महाराष्ट्र
- रत्नागिरी: वारीला गेले अन् विठुरायाच्या चरणी विसावले! येरडवचे माजी ग्रामपंचायत सदस्य जगन्नाथ सावंत यांचे पंढरपूरमध्ये निधन
- पुणे: जे. एम. रोड खाऊ गल्लीत 'एफडीए'चा धडक कारवाईचा दणका; १७ पैकी ८ आस्थापने बंद, ६ परवाने निलंबित
- सांगली: जिल्हा बँकेच्या अध्यक्ष निवडीवेळी जयंत पाटील चीनमध्ये तोंड लपवून बसले; भाजप आमदार गोपीचंद पडळकरांचा घणाघात
- जळगाव: गावी परतल्यानंतर अवघ्या दोन दिवसांत लग्नातील वादातून २१ वर्षीय तरुणाचा निर्घृण खून; १५ संशयित पोलिसांच्या ताब्यात
गुन्हा
- रत्नागिरी: चिपळूणमध्ये खळबळ! रात्री घरातून बाहेर पडलेल्या सांगलीच्या तरुणाची दगडाने ठेचून हत्या, वालोपे परिसरात आढळला मृतदेह"
- गोंदिया: उदमांजर शिकारप्रकरणी सहा जण जेरबंद; गोंदिया वनविभागाची धडक कारवाई, कामठा परिसरातील घटना
- कोल्हापूर: पुणे रेल्वे प्रवासादरम्यान धक्कादायक घटना हातकणंगलेत रेल्वेखाली सापडून विवाहितेचा संशयास्पद मृत्यू; आत्महत्या की घातपात? चर्चांना उधाण
- पुणे: आळंदीत दिवसाढवळ्या थरारक रक्तपात! जुन्या वादातून पीसीएमटी चौकात रिक्षाचालकावर खंजीराने जीवघेणा हल्ला; परिसरात एकच दहशत
राजकीय
- नवी दिल्ली: धावत्या कारमध्ये सीएनजीचा भीषण स्फोट; २ आमदारांसह ६ जण जखमी!
- पुणे: लग्नाचं आमिष दाखवून फसवणूक केल्याचा आरोप करत महिलेचा सर्वसाधारण सभेत आत्मदहनाचा प्रयत्न
- मुंबई: 'आंबा चोरला म्हणून फाशी नसते, नीट पेपरफुटीवर चंद्रकांत पाटलांचं वादग्रस्त वक्तव्य; मूल गमावलेल्या आईला लेकरू कुठल्या बाजारातून आणाल? काँग्रेस-मनसेचा संताप'
- नवी दिल्ली: पंतप्रधान मोदींचं सीजेपी आंदोलनावर मोठं भाष्य, 'युवकांच्या भविष्याशी खेळणाऱ्यांना सोडणार नाही, कठोर कारवाईचा इशारा!'
इतर
- आजचे राशिभविष्य १७ नोव्हेंबर २०२६: सूर्य आणि मंगळ करणार राजयोग निर्माण, या राशींचे नशीब फळफळणार!
- आजचे राशिभविष्य १४ नोव्हेंबर २०२६: बुधादित्य योग आणि शनिकृपेमुळे या राशींचे नशीब उजळणार, जाणून घ्या काय सांगते तुमचे भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १३ नोव्हेंबर २०२६: जाणून घ्या तुमचे आजचे ग्रहमान आणि भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १२ नोव्हेंबर २०२६: गुरु बनवणार पॉवरफुल योगाचा संयोग, या राशींच्या हातात खेळणार पैसा!
मनोरंजन
- 'ईथा' चित्रपटावरून नवा वाद; विठाबाई नारायणगावकर यांच्या कुटुंबीयांचा तीव्र आक्षेप
- ओटीटीवर दाखल झाला 'खालिद के शिवाजी'; छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या विचारांचा अनोखा प्रवास आता घरबसल्या अनुभवता येणार!
- मनोरंजन: दिलजीत चा चित्रपट वादाच्या भोवऱ्यात,काय आहे कारण ?
- मराठी हॉरर -कॉमेडी चित्रपट 'भूतम भयम्'!! अभिनेत्री छाया कदम यांचा भीतिदायक लूक समोर
देश विदेश
- नवी दिल्ली: युधिष्ठिर सेतूवर भरधाव एसयूव्हीची ऑटोला धडक; पळण्याच्या नादात सहा जणांना चिरडले, दोघांचा मृत्यू
- नवी दिल्ली: ५० वर्षांहून जुनी इमारत कोसळल्याने चिमुकल्यासह दोघांचा मृत्यू; मी १० वर्षांपूर्वीच घर सोडण्याचा सल्ला दिला होता, म्हणत मामाला अनावर झाले अश्रू!
- गोवा: लोकशाहीच्या रक्षणासाठी भाजपने पणजीत काढली 'लोकशाही बचाव' पदयात्रा!
- उत्तर प्रदेश: लग्नापूर्वीच तिरंग्यात परतला अलीगढ़चा शिपाई; नायक करन चौधरी यांच्या अंगावर काटा आणणारी बलिदान गाथा



























Subscribe to my channel




