एन. रघुरामन यांचा कॉलम:मूल्य कधीही कमी होत नाही असे चलन म्हणजे प्रामाणिकपणा

जून 2019 मध्ये तो कंपनीत बिझनेस डेव्हलपमेंट असोसिएट म्हणून रुजू झाला. कॉलेजमधून बाहेर पडताच तो थेट येथे जॉइन झाला. अनेक मुले असलेल्या कुटुंबांना माहीत असलेली ही कंपनी आहे. विक्रीचे काम सोपे होते. बॅकएंड टीम त्याला कुठे भेट द्यायची हे सांगत असे. कंपनीचे ॲप असलेले लोक किंवा कधीतरी ॲप वापरणाऱ्यांना कोर्स विकण्याचे त्याला काम होते. हे संभाषण आपल्या मुलाच्या भविष्याबद्दल असल्याने पालक लक्षपूर्वक ऐकत असत. ते त्याला पाणी, ज्यूस आणि स्नॅक्स देखील देत असत. तो त्यांच्या घरी बसायचा. खात असे, पीत असे आणि मुलाला परीक्षेत उत्तीर्ण होण्यास मदत करण्यासाठी संपूर्ण कोर्स मटेरियलने भरलेला टॅब्लेट विकायचा. टॅब्लेट देण्यापूर्वी तो थोडे पैसे घेत असे आणि पालकांना एक करार करायला लावत असे. त्यात कर्ज देणाऱ्या कंपनीला मासिक हप्ते देण्यास पालक सहमत होत. दररोज सकाळी तो ‘टार्गेट्स’ आणि ‘रूपांतरण दर’ या भाषेत स्वतःला समजावून सांगण्याचा प्रयत्न करत असे. ते खूप छान वाटले. कारण लोक त्याला सेल्समन म्हणून नव्हे तर “रक्षक’ म्हणून पाहत होते -आपल्या मुलांना गरिबीपासून वाचवण्याची गुरुकिल्ली हाती असलेला हा माणूस म्हणून पालक त्याच्याकडे पाहायचे. हे पालक कारखान्यांमध्ये आणि छोट्या दुकानांमध्ये ओव्हरटाइम काम करत होते. एके दिवशी तो एका वडिलांच्या डोळ्यात पाहत होता. तो 8,000 रुपयांचे “डाउन पेमेंट’ करण्यासाठी त्याला किती जेवण वगळावे लागेल याचा हिशेब करत होता. त्याला असे वाटले की तो एका असाहाय्य वडिलांकडे पाहत आहे. त्याला वेदना होत होत्या, परंतु तरीही त्याने त्याला त्या रकमेच्या दहापट कर्ज करार दिला. पहिल्यांदाच त्याला जाणवले की तो काहीही विकत नाही तर हळूहळू लूट करत आहे. त्याला वाटले की तो खोट्या आश्वासनांवर आधारित करिअर घडवत आहे. त्याच्या वरिष्ठांनी “क्रशिंग द नंबर्स’चा आनंद साजरा केला, परंतु प्रत्येक विक्री त्याच्या विवेकावर एक जखम करत होती. कुणाच्या तरी अपेक्षांना वस्तू बनवण्याच्या खेळात आपण ओढले जाऊ नये, असे त्याला वाटत होते. इतर तरुणांप्रमाणे तो लग्न आणि मुलांचे स्वप्न पाहत होता, पण त्याच्या स्वप्नात तो त्याचे मूल कंपनीसाठी फक्त एक लीड व वडील म्हणून तो स्वतः ला एक “पाकीट’ बनत असल्याचे पाहत होता. त्या दिवशी त्याला कळले की, त्याने काही हजार रुपये आणि बिझनेस कार्ड टायटलसाठी त्याच्या प्रामाणिकपणाची देवाणघेवाण केली आहे. सहा आठवड्यांनंतर जुलैच्या मध्यात त्याला जाणवले की, “उदरनिर्वाह करणे’ आणि “जीवन लुटणे’ या दोन वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत. त्याच्या वडिलांशी सल्लामसलत केल्यानंतर त्याने ताबडतोब राजीनामा दिला. तो काम करू शकत नव्हता म्हणून नाही तर तो व्यक्ती बनत होता. त्याच्यासोबत राहू शकत नव्हता म्हणून. तो आजही सेल्समध्ये आहे आणि लोकांना प्रत्यक्षात गरजेच्या गोष्टी विकतो. म्हणून तो बरेच चांगले काम करतो. त्याने त्याच्या रिझ्युममधून तो अनुभवही काढून टाकला. त्या सहा आठवड्यांच्या कारकीर्दीबद्दल कोणालाही माहिती नाही. तो लोकांना सांगतो, “पदवीधर झाल्यानंतर मी तीन महिने बेरोजगार होतो. नंतर मला नोकरी मिळाली, पण ती त्याची सर्वात काळी बाजू होती, याची त्याला जाणीव होती. आज मी ही गोष्ट सांगण्याचे कारण म्हणजे कॅम्पस भरती मोठ्या प्रमाणात होत आहे. कंपन्या विद्यापीठांमधून उच्च प्रतिभेची भरती करत आहेत. उच्च पगाराची नोकरी शोधण्यासाठी मी तुम्हाला शुभेच्छा देतो, परंतु मी तुम्हाला एक उत्कृष्ट कंपनी निवडण्याचा आग्रह करतो - नीतिमत्ता असलेली. जेणेकरून तुम्हाला या कर्मचाऱ्याने अनुभवलेल्या वेदना सहन कराव्या लागणार नाहीत. फंडा असा की, कोणताही करिअर टप्पा अंतरात्म्याची बरोबरी करू शकत नाही. कोणताही पगार एखाद्याची स्वप्ने हिरावून घेण्याच्या अपराधीपणाची भरपाई करू शकत नाही. म्हणूनच या गोष्टीला कठीण होऊ देऊ नका.