केंद्र सरकारकडून स्पष्ट बंदी असतानाही देशात आणि प्रामुख्याने महाराष्ट्रात कपाशीच्या एचटीबीटी (HTBT - Herbicide Tolerant Bt Cotton) बियाण्यांचा वापर दिवसेंदिवस वेगाने वाढताना दिसत आहे. चालू व मागील तीन हंगामांचा विचार करता, या प्रतिबंधित बियाण्यांचा देशातील बाजारातील वाटा थेट ३० ते ३७ टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे. शासकीय मान्यता नसली तरी मजुरांची तीव्र टंचाई आणि वाढत्या निंदण खर्चाला कंटाळून शेətकरी मोठ्या प्रमाणावर या बियाण्यांची निवड करत असल्याचे समोर आले आहे.
बाजारपेठेतील स्थिती आणि राजानिहाय वापर:
-
देशी व अधिकृत बियाण्यांची स्थिती: देशातील अधिकृत बीजी-२ (BG-2) या कापूस बियाण्यांचा सेल बॅक ३५ ते ७० टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे. या अनधिकृत वापरामुळे लहान बियाणे उत्पादक कंपन्यांना मोठा आर्थिक फटका बसत असून त्यांचा सेल बॅक ६५ ते ७० टक्क्यांपर्यंत घसरला आहे, तर मोठ्या कंपन्यांचा सेल बॅक २० ते २५ टक्के आहे.
-
देशभरात व महाराष्ट्रात लागवड: देशातील १० प्रमुख कापूस उत्पादक राज्यांमध्ये दरवर्षी सरासरी ५ ते ५.५ कोटी पाकिटांची (प्रति पाकिट ४५० ग्रॅम) गरज असते. यापैकी सर्वाधिक १.५ ते १.६ कोटी पाकिटांचा वापर एकट्या महाराष्ट्रात होतो.
-
जिल्हानिहाय आकडेवारी: देशभरात सर्वाधिक २७ ते २८ लाख पाकिटांचा वापर एकट्या यवतमाळ जिल्ह्यात केला जातो, तर जळगाव जिल्ह्यात २२ ते २४ लाख पाकिटे वापरली जातात. यावर्षी महाराष्ट्रात एकट्या एचटीबीटी बियाण्यांची तब्बल ४५ ते ५५ लाख पाकिटे विकली गेल्याचा अंदाज आहे.
एचटीबीटी बियाण्यांचे फायदे व तोटे:
-
फायदे:
-
हे बियाणे तणनाशक सहनशील (Herbicide Tolerant) असल्यामुळे तण व्यवस्थापनाचा खर्च थेट ५० टक्क्यांनी कमी होतो.
-
वेळेवर तण नियंत्रण होत असल्याने कापसाच्या उत्पादनात किमान १५ ते २५ टक्क्यांपर्यंत वाढ होते.
-
पिकाचा एकूण उत्पादन खर्च घटून शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात भर पडण्यास मदत होते.
-
-
तोटे व आव्हाने:
-
तणनाशकांच्या अतिवापरामुळे जमिनीवर व तणांवर विपरीत परिणाम होऊन काही वर्षांत 'सुपर वीड' (तणांमध्ये रोगप्रतिकारशक्ती वाढणे) तयार होण्याचा धोका असतो.
-
फवारणी करताना काळजी न घेतल्यास चुकीमुळे शेजारच्या पिकांचे नुकसान होऊ शकते.
-
शासनाची कोणतीही कायदेशीर परवानगी किंवा नियंत्रण नसल्यामुळे या बियाण्यांच्या गुणवत्तेबाबत व शुद्धतेबाबत कायम प्रश्नचिन्ह कायम असते.
-
सन २००८ पासून गुजरातमध्ये एचटीबीटी बियाण्यांच्या उत्पादनाला सुरुवात झाली असून, एकूण उत्पादनापैकी ७० टक्के बियाणे हे खुले (Open) तर ३० टक्के पॅकिंग करून विकले जाते. खुल्या बियाण्यांच्या विक्रीवर थेट बंदी नसली तरी पॅकिंग करून विकल्यास त्यावर कायदे लागू होतात. शेतकऱ्यांची गरज आणि मजुरीचा वाढता खर्च पाहता यावर शासनाने ठोस धोरण आखावे, अशी मागणी होत आहे.
शहर
- अमरावती: रिद्धपूर येथे स्कूल बसमधून उतरताना पडून ७ वर्षांच्या चिमुकलीचा जागीच मृत्यू.
- पुणे: भोरमध्ये संतापजनक घटना; दारू पिण्यास विरोध करणाऱ्या पोटच्या आईलाच दारुड्या मुलाने लोखंडी रॉडने ठेचून संपवले, मृतदेह घरात ठेवून पळाला.
- दिल्ली: ४२ वर्षीय महिला वकिलाचा हैदरपूर उड्डाणपुलावरून पडून मृत्यू; पतीने ढकलून दिल्याची कुटुंबीयांची तक्रार, पतीवर गुन्हा दाखल.
- सातारा: जिल्ह्यात पावसाचा जोर ओसरला; कोयना धरणाचे विसर्ग कमी, धरणाचे वक्र दरवाजे दोन फुटांवर खाली आणले.
महाराष्ट्र
- अमरावती: रिद्धपूर येथे स्कूल बसमधून उतरताना पडून ७ वर्षांच्या चिमुकलीचा जागीच मृत्यू.
- पुणे: भोरमध्ये संतापजनक घटना; दारू पिण्यास विरोध करणाऱ्या पोटच्या आईलाच दारुड्या मुलाने लोखंडी रॉडने ठेचून संपवले, मृतदेह घरात ठेवून पळाला.
- कोल्हापुर: कबनुरात रील बनवताना तरुणाच्या डोक्यात घुसली गोळी; दुचाकीवरून पडल्याचा बनाव सिटी स्कॅनने उघडकीस.
- रत्नागिरी: मूल होण्यासाठी औषध व विधीचे आमिष दाखवून सव्वा लाखांचे दागिने लंपास.
गुन्हा
- पुणे: भोरमध्ये संतापजनक घटना; दारू पिण्यास विरोध करणाऱ्या पोटच्या आईलाच दारुड्या मुलाने लोखंडी रॉडने ठेचून संपवले, मृतदेह घरात ठेवून पळाला.
- दिल्ली: ४२ वर्षीय महिला वकिलाचा हैदरपूर उड्डाणपुलावरून पडून मृत्यू; पतीने ढकलून दिल्याची कुटुंबीयांची तक्रार, पतीवर गुन्हा दाखल.
- कोल्हापुर: कबनुरात रील बनवताना तरुणाच्या डोक्यात घुसली गोळी; दुचाकीवरून पडल्याचा बनाव सिटी स्कॅनने उघडकीस.
- मुंबई: सायबर भामट्यांचा प्रताप! कंपनीच्या संचालकांच्या नावाने बनावट व्हॉट्सॲप डीपी आणि टीम्स ग्रुप तयार करून तब्बल ४.२८ कोटींचा गंडा.
राजकीय
- मुंबई: 'आंबा चोरला म्हणून फाशी नसते, नीट पेपरफुटीवर चंद्रकांत पाटलांचं वादग्रस्त वक्तव्य; मूल गमावलेल्या आईला लेकरू कुठल्या बाजारातून आणाल? काँग्रेस-मनसेचा संताप'
- नवी दिल्ली: पंतप्रधान मोदींचं सीजेपी आंदोलनावर मोठं भाष्य, 'युवकांच्या भविष्याशी खेळणाऱ्यांना सोडणार नाही, कठोर कारवाईचा इशारा!'
- नवी दिल्ली/मुंबई: महाराष्ट्रातील २० जिल्हा परिषदा आणि २११ पंचायत समित्यांच्या निवडणुका १५ फेब्रुवारीपर्यंत घेण्याचे निर्देश
- नवी दिल्ली: "आमचा वेळ वाया घालवू नका, व्हिडिओ पाहायला वेळ नाही!"; जंतरमंतरवरील पोलिस कारवाईच्या याचिकेवर सुप्रीम कोर्टाची तातडीच्या सुनावणीस स्पष्ट नाकार
इतर
- अंक भविष्य ४ ऑगस्ट २०२६: जाणून घ्या मूलांक १ ते ९ नुसार तुमचे आजचे राशीभविष्य
- आजचे राशिभविष्य ३ ऑगस्ट २०२६: जाणून घ्या आज कोणत्या राशींवर होणार शिवाची कृपा आणि कोणाला मिळणार ग्रहांची साथ
- आजचे राशिभविष्य १ ऑगस्ट २०२६: महिन्याची सुरुवात या राशींसाठी धडाक्यात, मिळणार गुडन्यूज तर या राशींची उडणार तारांबळ
- आजचे राशिभविष्य ३१ जुलै २०२६: या भाग्यवान राशींवर असणार श्रीगणेशाची कृपा, संपत्ती आणि लाभाचे योग
मनोरंजन
- 'ईथा' चित्रपटावरून नवा वाद; विठाबाई नारायणगावकर यांच्या कुटुंबीयांचा तीव्र आक्षेप
- ओटीटीवर दाखल झाला 'खालिद के शिवाजी'; छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या विचारांचा अनोखा प्रवास आता घरबसल्या अनुभवता येणार!
- मनोरंजन: दिलजीत चा चित्रपट वादाच्या भोवऱ्यात,काय आहे कारण ?
- मराठी हॉरर -कॉमेडी चित्रपट 'भूतम भयम्'!! अभिनेत्री छाया कदम यांचा भीतिदायक लूक समोर
विडियो गॅलेरी
Subscribe to my channel
देश विदेश
- दिल्ली: ४२ वर्षीय महिला वकिलाचा हैदरपूर उड्डाणपुलावरून पडून मृत्यू; पतीने ढकलून दिल्याची कुटुंबीयांची तक्रार, पतीवर गुन्हा दाखल.
- बंगळुरु: २ कोटींच्या विम्यासाठी सलाईनमधून विष देऊन माजी सैनिकाचा खून; प्रियकराच्या सेल्फी व्हिडिओमुळे तीन महिन्यांनी मृतदेह बाहेर काढून पर्दाफाश.
- बिहार: पाटण्यात संतापाचा लाव्हा; भरधाव बसच्या धडकेत तरुणाचा मृत्यू; संतप्त लोकांकडून बस आणि पोलिसांच्या गाड्यांची तोडफोड करत आगजनी.
- हैदराबाद: ऑनलाईन बेटिंगचा बळी; युट्यूबवर पाहून हेलियम गॅसच्या सहाय्याने चार्टर्ड अकाऊंटंटने संपवले जीवन
