विदर्भातील शेतकऱ्यांसाठी आनंदाची बातमी! तांदळाच्या निर्यातीत थेट ५०० कोटींची वाढ, उलाढाल २,६00 कोटींवर पोहोचल्याने धान उत्पादकांना चांगलाच फायदा

विदर्भातील तांदूळ उद्योगासाठी यंदाचे वर्ष अत्यंत आशादायी आणि आर्थिक स्थैर्य देणारे ठरत असून, विदर्भातून होणाऱ्या तांदळाच्या निर्यातीत मोठी वाढ नोंदवली जात आहे. मागील वर्षी विदर्भातून सुमारे २,१०० कोटी रुपयांच्या तांदळाची निर्यात झाली होती. यंदा त्यात तब्बल ५०० कोटी रुपयांची घसघशीत वाढ होऊन ही निर्यात सुमारे २,६०० कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज वर्तवला जात आहे. निर्यात वाढल्यामुळे साहजिकच धानाला चांगला बाजारभाव मिळत असून, याचा थेट आणि सकारात्मक फायदा विदर्भातील शेकडो धान उत्पादक शेतकऱ्यांना होत आहे.

निर्यात वाढीची प्रमुख वैशिष्ट्ये व आकडेवारी:

• ८ लाख टन तांदळाची निर्यात शक्य: चालू हंगामात विदर्भातून सुमारे ८ लाख टन तांदूळ वेगवेगळ्या देशांमध्ये पाठवला जाण्याची शक्यता आहे.

• 'बॉइल' (उकडलेला) तांदळाला सर्वाधिक मागणी: या एकूण निर्यातीत बॉइल तांदळाचा तब्बल ९५ टक्के इतका मोठा वाटा आहे. विशेषतः आफ्रिकन देशांमध्ये या तांदळाला सर्वाधिक पसंती व मागणी आहे. याशिवाय अरब देश, बांगलादेश, चीन आणि इतर देशांमध्येही मागणीनुसार विदर्भातील तांदूळ निर्यात केला जातो.

• गोंदिया जिल्ह्याचा सर्वाधिक वाटा: विदर्भातून होणाऱ्या एकूण तांदूळ निर्यातीत गोंदिया जिल्ह्याचा वाटा सर्वात मोठा आहे. गतवर्षीच्या २,१०० कोटींच्या निर्यातीत एकट्या गोंदिया जिल्ह्यातून जवळपास १,५०० कोटी रुपयांची निर्यात झाली होती, यंदा हा आकडा आणखी वाढणार आहे.

विदर्भातील राइस मिल उद्योग आणि सद्यस्थिती:

• ७०० राइस मिल कार्यरत: विदर्भात सध्या सुमारे ७०० राइस मिल कार्यरत असून, त्यापैकी ११० बॉइल राइस मिल प्लॉट्स आहेत. या सर्व मिलची एकत्रित प्रक्रिया क्षमता सुमारे ५० लाख टन तांदूळ तयार करण्याची आहे.

• धान उपलब्धतेचा प्रश्न: मात्र, दरवर्षी प्रामुख्याने ऑगस्ट ते नोव्हेंबर या कालावधीत मिलर्सना आवश्यक त्या प्रमाणात धान उपलब्ध होत नसल्यामुळे प्रत्यक्षात केवळ ८ ते १० लाख टन तांदूळच तयार होतो. यामुळे उद्योगाची पूर्ण क्षमता अद्याप वापराविना असल्याचे दिसून येते.

• हंगाम आणि दर: विदर्भातून तांदळाची निर्यात प्रामुख्याने डिसेंबर ते मे अखेरपर्यंत चालते. यंदा आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत तांदळाला प्रतिटन ३५० ते ३७५ डॉलर असा दर मिळाल्यामुळे धान खरेदीचे दरही वाढले, ज्याचा थेट लाभ शेतकऱ्यांना मिळाला आहे. केंद्र सरकारने यंदाच्या हंगामासाठी धानाचे किमान आधारभूत मूल्य (MSP) २,३८९ रुपये प्रतिक्विंटल निश्चित केले आहे.

वाहतूक आणि कंटेनरच्या अडचणी:

• जागतिक पातळीवरील घडामोडींमुळे कंटेनरची अपुरी उपलब्धता आणि डिझेलच्या वाढलेल्या किंमतीमुळे वाहतूक खर्चात वाढ झाली असली, तरीही आंतरराष्ट्रीय बाजारात विदर्भाच्या 'बॉइल' तांदळाची असलेली कायमस्वरूपी मागणी पाहता यंदाचे वर्ष शेतकरी आणि उद्योजकांसाठी अत्यंत फायदेशीर ठरत आहे.