लेकरांना कवेत घेताच बंदिस्त आई-वडिलांच्या डोळ्यांत तरळले आनंदाश्रू; नागपूर मध्यवर्ती कारागृहात रंगला भावूक 'गळाभेट' सोहळा!

नागपूर: कारागृहाच्या भेसूर भिंतीआड वेगवेगळ्या गुन्ह्यांची शिक्षा भोगणाऱ्या बंदिवानांसाठी आणि त्यांच्या निष्पाप मुलांसाठी शनिवारचा दिवस (११ जुलै) अत्यंत भावनिक आणि अविस्मरणीय ठरला. नागपूर मध्यवर्ती कारागृहात आयोजित करण्यात आलेल्या विशेष 'गळाभेट' उपक्रमांतर्गत तब्बल १६६ बंदिस्त आई-वडिलांची त्यांच्या काळजाच्या तुकड्यांशी म्हणजेच चिमुकल्या मुलांशी प्रत्यक्ष भेट घडवून आणण्यात आली.

दीर्घकाळ आपल्या आई-वडिलांच्या मायेपासून आणि स्पर्शापासून दूर राहिलेली २२० मुले जेव्हा प्रत्यक्ष आपल्या पालकांसमोर आली, तेव्हा कारागृहातील वातावरण कमालीचे भावूक झाले. अनेक दिवसांनंतर आपल्या मुलाला समोर पाहताच कैद्यांच्या डोळ्यांतील अश्रूंचा बांध फुटला. कुणी आपल्या मुला-मुलीला घट्ट मिठी मारली, तर कुणी त्यांच्या कपाळाचे मुके घेत छातीशी कवटाळून धरले. कळत-नकळत झालेल्या चुकांमुळे कारागृहात दिवस कंठत असलेल्या या पालकांच्या डोळ्यांत आपल्या मुलांना कवेत घेताच आनंदाश्रू तरळले.

शैक्षणिक साहित्याचे वाटप आणि मुलांचे सादरीकरण:

या भावनिक भेटीदरम्यान कारागृह प्रशासनाच्या वतीने उपस्थित २२० मुलांना शैक्षणिक साहित्याचे वाटप करण्यात आले. या सोहळ्यात केवळ अश्रूच नव्हते, तर चिमुकल्यांच्या कलागुणांनाही वाव मिळाला. कार्यक्रमादरम्यान एका बंदिवानाच्या मुलाने आपली आई आणि तिच्या प्रेमावर आधारित एक अत्यंत हृदयस्पर्शी कविता सादर केली, ज्यामुळे संपूर्ण सभागृह भावूक झाले. तसेच एका सहा वर्षांच्या चिमुकलीने सुंदर गीत सादर करून उपस्थित सर्वांची मने जिंकली. जिल्हा व अतिरिक्त सत्र न्यायाधीश ए. ए. आयचित हे या कार्यक्रमाला प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते. त्यांनी दोन्ही मुलांच्या कलागुणांचे तोंडभरून कौतुक केले आणि बंदिवानांना मोलाचे मार्गदर्शन केले.

खाऊ आणि जेवणाची विशेष व्यवस्था:

या विशेष भेटीचे औचित्य साधून कारागृहातील बंदिवानांनी आपल्या कष्टाच्या पैशातून (भत्त्यातून) मुलांसाठी बिस्किटे, चॉकलेट्स, वेफर्स आणि सोनपापडी यांसारखे खाद्यपदार्थ आणले होते. दुसरीकडे, कारागृह प्रशासनाच्या वतीने मुलांसाठी स्वादिष्ट पुलाव आणि फळांची विशेष व्यवस्था करण्यात आली होती. मुक्त वातावरणात पालकांनी आपल्या मुलांशी संवाद साधला, त्यांच्या शिक्षणाची आणि घराची चौकशी केली.

वर्षातून दोनदा आयोजन का?

कारागृहाच्या अतिरिक्त अधीक्षक दीपा आगे यांनी या उपक्रमाचे महत्त्व सांगताना स्पष्ट केले की, दीर्घकाळ कुटुंबापासून आणि मुलांपासून विभक्त राहिल्यामुळे बंदिवानांवर आणि त्यांच्या लहान मुलांवर अत्यंत गंभीर मानसिक परिणाम होतो. अशा 'गळाभेट' उपक्रमांमुळे कुटुंबातील संवाद पुन्हा जिवंत होतो, मुलांच्या शिक्षणासंबंधी असणाऱ्या अडचणींवर पालकांशी चर्चा करता येते आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे बंदिवानांच्या पुनर्वसन प्रक्रियेला मानसिक बळ मिळते. याच सकारात्मक बदलांमुळे नागपूर मध्यवर्ती कारागृहात हा कार्यक्रम वर्षातून दोन वेळा आयोजित केला जातो.

या कौतुकास्पद सोहळ्याच्या प्रसंगी कारागृह अधीक्षक वैभव आगे, उपअधीक्षक श्रीधर काळे, कारागृहातील इतर अधिकारी, कर्मचारी तसेच विविध सामाजिक संस्थांचे प्रतिनिधी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.