नाशिक: मालेगाव तालुक्यात भीषण चारा टंचाई: केवळ ९५ दिवसांचा चारा शिल्लक, अडीच लाखांहून अधिक पशुधनाचे अस्तित्व धोक्यात

नाशिक: मालेगाव तालुक्यामध्ये तीव्र चारा टंचाईने गंभीर रूप धारण केले असून, तालुक्यात सध्या केवळ ८५ हजार मेट्रिक टन चारा उपलब्ध आहे. हा उपलब्ध चारा जनावरांसाठी अवघ्या ९५ दिवसच पुरणार असल्याने, अडीच लाखांपेक्षा अधिक मुक्या जनावरांचे आयुष्य व अस्तित्व धोक्यात आले आहे.

यंदाच्या हंगामात मान्सूनने पूर्णपणे पाठ फिरवल्यामुळे तालुक्यातील सर्व १३ महसूल मंडळांमध्ये अत्यंत बिकट आणि भयावह परिस्थिती निर्माण झाली आहे. ऑगस्ट महिन्याच्या अखेरपर्यंत तालुक्यात ४० टक्क्यांपेक्षाही खूपच कमी पर्जन्यमानाची नोंद झाली आहे. जुलै महिन्यानंतर झालेल्या तुरळक पावसानंतर सलग तीन महिने पावसाने पूर्ण विश्रांती घेतल्यामुळे भीषण दुष्काळाची स्थिती ओढवली आहे. जलसाठ्यांची पातळी विक्रमी खाली गेल्यामुळे तालुक्यातील स्थानिक पातळीवरील महत्त्वाच्या ३ प्रकल्पांमधील उपयुक्त पाण्याचा साठा पूर्णपणे आटला व संपला आहे.

पावसाच्या दीर्घकालीन अभावामुळे खरीप हंगामातील पिकांचे उत्पादन अपेक्षेप्रमाणे अजिबात झाले नाही. उत्पादनातील या प्रचंड घटीमुळे थेट पशुधनाच्या चाऱ्यावर अत्यंत विपरीत परिणाम झाला असून, पाळीव जनावरांसाठी हिरवा व वाळलेला चारा मिळवणे शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत कठीण झाले आहे. या आगामी तीव्र दुष्काळी परिस्थितीमुळे चाऱ्याचा प्रचंड प्रश्न निर्माण होणार असून, प्रशासनाकडून काही उपाययोजना व नियोजन केले जाणार असले तरी, संपूर्ण जिल्ह्याची परिस्थिती पाहता तालुक्याला आवश्यक प्रमाणात चारा उपलब्ध होऊ शकेल का, याबाबत मोठी शंका व्यक्त केली जात आहे.

१३ महसूल मंडळांमध्ये समान संकट आणि चिंता: मालेगाव तालुक्यात महसूल विभागाची एकूण १३ मंडळे आहेत. प्रत्येक महसूल मंडळात पशुधनाची संख्या कमी-अधिक असल्यामुळे चाऱ्याची मागणीही भिन्न आहे. मात्र, पावसाच्या अभावाचा आणि दुष्काळाचा फटका सर्वच्या सर्व १३ मंडळांना कमी-अधिक प्रमाणात बसला आहे. यामुळे आगामी रब्बी पिकांचे उत्पादन सुद्धा मोठ्या प्रमाणावर घटण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे. रब्बी पिकांचे उत्पादन घटल्यास चाऱ्याचा हा तुटवडा आणखी अधिक तीव्र आणि गंभीर रूप धारण करू शकतो.

चाऱ्याची उपलब्धता आणि अफाट तुटवडा: पशुसंवर्धन विभागाच्या अधिकृत नोंदी आणि आकडेवारीनुसार, मालेगाव तालुक्यात सध्या अंदाजे ८५ हजार मेट्रिक टन चारा शिल्लक आहे. मात्र, जनावरांची एकूण संख्या लक्षात घेता हा साठा अत्यंत चिंताजनक ठरत आहे. तालुक्यात गोवंश, म्हशी, शेळ्या, मेंढ्या आणि इतर सर्व पाळीव प्राण्यांचे मिळून एकूण २ लाख ६८ हजारांपेक्षा जास्त अवाढव्य पशुधन आहे. या सर्व जनावरांना पोटभर अन्न व जगवण्यासाठी दररोज तब्बल ८६४ मेट्रिक टन चाऱ्याची आवश्यकता भासते. यानुसार केवळ एका महिन्यासाठी तब्बल २५ हजार ९२० मेट्रिक टन चाऱ्याची गरज असते. उपलब्ध साठा आणि प्रचंड मागणीमधील ही मोठी तफावत पाहता प्रशासनाला व पशुपालकांना येणाऱ्या काळात अत्यंत बिकट परिस्थितीचा सामना करावा लागणार आहे.