मुंबई: आदिवासी आणि रहिवाशांचे त्याच परिसरात पुनर्वसन करा; बिरसा मुंडा आदिवासी श्रमिक संघटनेची आक्रमक मागणी

मुंबई: संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानामध्ये (Sanjay Gandhi National Park) अनेक वर्षांपासून पिढ्यानपिढ्या वास्तव्यास असलेल्या आदिवासी व स्थानिक रहिवाशांचे इतरत्र स्थलांतर न करता, त्यांचे त्याच परिसरात अत्यंत योग्य पद्धतीने पुनर्वसन करण्यात यावे, अशी ठाम मागणी बिरसा मुंडा आदिवासी श्रमिक संघटनेकडून करण्यात आली आहे. या रहिवाशांसाठी त्याच भागात रो-हाऊस बंगला योजना, दोन आधुनिक टॉवर इमारती, खुला व सुकर प्रवेशमार्ग निर्माण करावा आणि प्रत्येक घराच्या मूळ मालकाच्या नावे कायदेशीर मालमत्तेचे हक्क (Property Rights) प्रदान करण्यात यावेत, अशी आग्रही मागणी या वेळी लावून धरण्यात आली.

बिरसा मुंडा आदिवासी श्रमिक संघटनेचे अध्यक्ष देवेंद्र ठाकूर यांनी याविषयी अधिक माहिती देताना स्पष्ट केले की, आम्ही सर्वजण संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानाच्या हद्दीत अनेक वर्षांपासून वास्तव्यास असलेले अधिकृत व स्थानिक रहिवासी आहोत. आमच्या न्याय्य, हकूक व हक्कांच्या मागण्यांसाठी प्रशासनाला निवेदन सादर करण्यात आले आहे. पुनर्वसन प्रक्रिया राबवत असताना नागरिकांच्या अनेक वर्षांच्या वास्तव्याचा काळ, त्यांच्याकडे उपलब्ध असलेले विविध शासकीय पुरावे, कुटुंबाचे स्वतंत्र अस्तित्व आणि लागू असलेले कायदे व शासनाचे सर्व संबंधित निर्णय यांचा सखोल विचार करणे अत्यंत आवश्यक आहे. तसेच, पात्रतेची निश्चिती करताना सर्व कागदपत्रे व प्रत्यक्ष परिस्थिती अत्यंत पारदर्शकपणे तपासून योग्य ती प्रक्रिया राबवावी, अशी मागणीही संघटनेमार्फत करण्यात आली आहे.

चिंचपाडा मैदानाच्या बाजूला आणि खटाव मिलच्या परिसरामध्ये सध्या उपलब्ध असलेल्या मोकळ्या व खुल्या भूखंडावरच संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यानातील या सर्व आदिवासी व स्थानिक रहिवाशांचे पुनर्वसन करावे, अशी मुख्य मागणी पुढे आली आहे. यासंदर्भात बोलताना आमदार प्रकाश सुर्वे यांनी महत्त्वाची भूमिका मांडली की, वनविभागाच्या जागेवर सध्या वास्तव्यास असलेल्या नागरिकांचे पुनर्वसन त्यांच्या स्वतःच्या इच्छेनुसार व संमतीनेच झाले पाहिजे. त्यांच्यावर कुठल्याही प्रकारचा दबाव आणून बळजोरीने संमतीपत्रे घेतली जाऊ नयेत. या गंभीर प्रश्नावर लवकरात लवकर योग्य तोडगा काढण्यासाठी आपण पूर्ण प्रयत्नशील राहणार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे.

पुनर्वसन क्षेत्रात कोणत्या मूलभूत सुविधा आवश्यक आहेत? स्थानिक आदिवासी व रहिवाशांच्या पुनर्वसनासोबतच त्यांना खालीलप्रमाणे सर्व आवश्यक नागरी सुविधा तातडीने उपलब्ध करून देण्याची मागणी संघटनेने केली आहे:

• पिण्याच्या पाण्याची दर्जेदार व सुरळीत व्यवस्था.

• वीजजोडणी आणि रात्रीच्या वेळी सुरक्षिततेसाठी पथदिवे.

• रहदारीसाठी पक्के रस्ते आणि सांडपाणी वाहून नेण्यासाठी योग्य गटार व्यवस्था.

• लहान मुलांच्या शिक्षणासाठी शाळा, अंगणवाडी आणि मुलांसाठी खेळण्यासाठी क्रीडांगण.

• आरोग्यविषयक तातडीच्या उपचारासाठी आरोग्य केंद्र आणि रुग्णवाहिका सहज पोहोचू शकतील असे योग्य रस्ते.

• सार्वजनिक वाहतुकीची सोय आणि आपत्कालीन आपत्ती व्यवस्थापन सेवा.