पुणे: पर्यावरणाला धोका खरा, पण पत्ता चुकीचा! टोरंट पॉवरचा प्रकल्प भीमाशंकरमध्ये नव्हे तर १५ ते २० किमी अंतरावर कर्जतमध्ये

पुणे: रायगड आणि पुणे जिल्ह्यांच्या सीमेवर प्रस्तावित असलेल्या टोरंट पॉवर (Torrent Power) कंपनीच्या जलविद्युत प्रकल्पावरून उठलेले वादाचे वादळ सध्या राज्यभरात चर्चेचा विषय ठरले आहे. या प्रकल्पाच्या निमित्ताने पश्चिम घाटातील वृक्षांची होणारी कत्तल आणि पर्यावरणाला असणारा धोका ही वस्तुस्थिती असली, तरी या प्रकल्पाच्या भौगोलिक स्थानाबाबत जनमानसात मोठा भ्रम निर्माण झाला आहे. हा प्रकल्प प्रसिद्ध तीर्थक्षेत्र व अभयारण्य असलेल्या 'भीमाशंकर' परिसरात होत असल्याचा दावा केला जात होता; परंतु प्रत्यक्ष पाहणी व तांत्रिक माहितीनुसार हा प्रकल्प भीमाशंकर अभयारण्य किंवा त्याच्या ५ ऑगस्ट २०२० रोजी घोषित करण्यात आलेल्या इको-सेन्सिटिव्ह झोनमध्ये (इको-सेंसिटिव्ह झोन / पर्यावरणसंवेदनशील क्षेत्र) नसून, त्यापासून १५ ते २० किलोमीटर अंतरावर रायगड जिल्ह्यातील कर्जत तालुक्यात होत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.

मिळालेल्या सविस्तर माहितीनुसार, टोरंट कंपनीचा हा पंपस्टोरेज जलविद्युत प्रकल्प कर्जत तालुक्यातील साईडोंगर, हुमगाव, पोटल, भालीवाडी, पाली आणि आंबोट या सहा प्रमुख गावांच्या हद्दीत प्रस्तावित आहे. या भव्य प्रकल्पासाठी तब्बल १४ हजार कोटी रुपयांची गुंतवणूक केली जाणार असून, २०२९ च्या अखेरपर्यंत हा प्रकल्प पूर्ण करण्याचे नियोजन आहे. या प्रकल्पातून ३ हजार मेगावॅट वीजनिर्मिती क्षमता साध्य होणार असून, १८ हजार मेगावॅट वीज साठवून ठेवण्याची क्षमता निर्माण केली जाणार आहे. या प्रकल्पासाठी महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ (MPCB), रायगडचे जिल्हाधिकारी आणि वन्यजीव विभागाकडून रीतसर जनसुनावण्या घेऊन कायद्यानुसार आवश्यक त्या परवानग्या देण्यात आल्याचा दावा प्रशासनाकडून करण्यात आला आहे.

परंतु, सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांमध्ये या प्रकल्पासाठी होणाऱ्या मोठ्या प्रमाणावरील वृक्षतोडीमुळे स्थानिक नागरिक आणि पर्यावरणप्रेमी अत्यंत आक्रमक झाले आहेत. भीमाशंकरचे नाव या वादात वारंवार ओढले गेल्याने भाविक व पर्यावरणप्रेमींमध्ये मोठा गोंधळ निर्माण झाला होता. यावर स्पष्टीकरण देताना भीमाशंकर देवस्थान ट्रस्टचे अध्यक्ष सुरेश कौदरे यांनी स्पष्ट केले की, हा प्रकल्प भीमाशंकर धाम किंवा मंदिराच्या आसपासच्या परिसरात होत नसून भाविकांनी अफवांवर विश्वास ठेवू नये. दुसरीकडे, प्रकल्प भीमाशंकर हद्दीत नसला तरीही सह्याद्रीच्या संवेदनशील परिसंस्थेला आणि जैवविविधतेला होणारा धोका मोठा असल्याने, स्थानिक ग्रामस्थ व पर्यावरणवादी संस्थांनी या प्रकल्पाला आणि वृक्षतोडीला तीव्र विरोध दर्शवला आहे.