पुणे: कोट्यवधी रुपये 'सांडपाण्यात'! दर्जाहीन मलवाहिन्या आणि प्रशासकीय दुर्लक्षामुळे मुळा-मुठा नदीची बिकट अवस्था

पुणे: शहरातील सांडपाणी शुद्धीकरण प्रकल्पांना (STP) जोडणाऱ्या मोठ्या व्यासाच्या मलवाहिन्यांच्या (ट्रंक लाईन) स्वच्छता आणि देखभाल-दुरुस्तीसाठी पुणे महानगरपालिका प्रशासनाकडून दरवर्षी कोट्यवधी रुपयांच्या निविदा काढून भरमसाठ खर्च केला जातो. मात्र, प्रत्यक्षात आजही शहरातील विविध नाल्यांमधून रोज कोट्यवधी लिटर सांडपाणी थेट नदीत वाहत असल्याने या मलवाहिन्यांच्या कामांवर आणि महापालिकेच्या कारभारावर गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित होत आहे. प्रशासनाकडून कामांवर कोणतेही काटेकोर नियंत्रण किंवा देखरेख ठेवले जात नसल्यामुळे प्रत्यक्ष काम न करताच केवळ कागदावर बिले लाटण्याचे प्रकार वर्षानुवर्षे अविरत सुरू आहेत. परिणामी, शुद्धीकरण प्रकल्पांना आवश्यक तेवढे सांडपाणी वेळेवर मिळत नसल्यामुळे पुण्यातील ऐतिहासिक मुळा-मुठा नदीची अक्षशः 'गटारगंगा' झाली आहे.

कोट्यवधींचा खर्च आणि प्रत्यक्षात नदीची बिकट अवस्था: पुण्यातील सांडपाणी व्यवस्थापन सुधारण्यासाठी आणि मुळा-मुठा नदीला प्रदूषणमुक्त करण्यासाठी महापालिकेच्या वतीने कोट्यवधी रुपयांचा निधी खर्च केला जात असल्याचा दावा प्रशासनाकडून केला जातो. मात्र, प्रत्यक्षात शहरात टाकण्यात आलेल्या मलवाहिन्यांचे निकृष्ट दर्जाचे काम, ठिकठिकाणी झालेली गळती आणि देखभाल-दुरुस्तीमधील अनास्था यामुळे सांडपाणी वाहून नेणाऱ्या मुख्य वाहिन्या कुचकामी ठरल्या आहेत. परिणामी, मैलायुक्त पाणी जसेच्या तसे नदीपात्रात मिसळत असून नदीचे प्रदूषण दिवसेंदिवस अधिक गंभीर होत चालले आहे.

देखभाल आणि दुरुस्तीच्या नावाखाली निधीची उधळपट्टी: मलवाहिन्यांची स्वच्छता आणि दुरुस्ती करण्यासाठी दरवर्षी काढल्या जाणाऱ्या कंत्राटांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर आर्थिक उधळपट्टी होत असल्याचे समोर आले आहे. प्रत्यक्ष जमिनीवर कोणतेही भरीव काम होत नसताना ठेकेदार आणि संबंधित यंत्रणांच्या संगनमताने लाखो-कोटी रुपयांची बिले पास केली जात आहेत. या भ्रष्ट कारभारामुळे एका बाजूला पुणेकरांच्या कष्टाच्या पैशांची उधळपट्टी होत आहे, तर दुसऱ्या बाजूला नदीचे सौंदर्य आणि पर्यावरण पूर्णपणे नष्ट होत चालले आहे. पर्यावरणप्रेमी आणि नागरिकांमधून या मुद्द्यावर तीव्र संताप व्यक्त होत असून, या संपूर्ण प्रकरणाची उच्चस्तरीय चौकशी करून दोषींवर कठोर कारवाई करण्याची मागणी जोर धरत आहे.