रश्मी बन्सल यांचा कॉलम ‎‎‎:नारळपाणी विक्रेत्यांनो गर्व करू‎ नका, चहाची मजाच काही न्यारी‎

‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎माझ्या मुलीला चहा अजिबात आवडत नाही. ती फक्त‎ कॉफी पिते.‎ मला वाटलं होतं की ती मोठी झाल्यावर विचारेल,‎" आई, मी एक कप चहा बनवू का? आपण एकत्र ‎पिऊ.’ तो दिवस कधीच आला नाही. माझ्या‎ डोळ्यासमोरच माझ्याच रक्ताने माझ्याविरुद्ध बंड केलं!‎ आणि आता आमच्या घरात एक युद्ध पेटलं आहे: चहा‎चांगला की कॉफी? मी लहानपणी कधीच चहा प्यायले‎नाही. पण हॉस्टेलला गेल्यावर मला त्याची सवय झाली.‎मग ऑफिसमध्ये मी सकाळी 11 आणि दुपारी 3 वाजता‎बालूची वाट बघायचे. तो टपरीवरून कधी येऊन मला‎चहा देईल असे वाटायचे. मुंबईत याला ‘कटिंग''‎म्हणतात—चहाचा एक छोटा ग्लास. पण काय तो‎अनुभव!‎ पहिला घोट म्हणजे अमृतासारखा असतो—गोड,‎कडक आणि आल्याचा स्वाद असलेला. एक घोट ‎‎थकलेल्या मनाला आणि शरीराला जागृत करतो.‎ बॉसचा संताप शांत करणारा असा घोट.‎ एक घोट ..तो भुताखेतांनाही पळवून लावतो.‎ हा तो चहा देशाचे अर्थचक्र फिरवतो. तो तरुण आणि वृद्ध ‎‎दोघांनाही नाचायला लावतो. पण माझी मुलगी नाही.‎तिचा विश्वास आहे की दिवसाची सुरुवात फक्त‎कॉफीनेच होते. भलेही ती बनवायला अर्धा दिवस‎लागला तरी. आधी ती ग्राइंडरमध्ये कॉफी बीन्स दळते.‎मग फिल्टर पेपरमधून गाळते. या लांबलचक प्रक्रियेनंतर‎तिला ते काळे पाणी मिळते. त्याला जाणकार ‘फ्रेश ब्रू''‎म्हणतात. होय, अशाच आकर्षक शब्दांनी कॉफीने‎आपल्या ‘जेन-झी''चे मन-मेंदू जिंकला आहे. एक तर‎कॉफी शॉप खू कूल-कूल आहे. चहाच्या टपरीवरच्या‎तुटलेल्या स्टूलची याच्याशी तुलनाच होऊ शकत नाही.‎स्टारबक्समध्ये कॉफीचे अनेक प्रकार मिळतात. आता‎तर आत्या-मामासुद्धा तिथे कॅपुचिनोसाठी जातात. पण‎त्यांना ते खरंच त्याचा आनंद मिळतो का? सर्वात मोठी‎फसवणूक ही आहे : चहाच्या नावाखाली मिळणारा‎‘चाय-लाते ''. हे इतकं घाणेरडं पेय आहे की मी ते‎पहिल्यांदा अमेरिकेत प्यायले आणि लगेच फेकून दिलं.‎कदाचित लहानपणी परीक्षेपूर्वी दुधात नेस्कॅफे मिसळून‎आम्ही कॉफीचा अपमान केला होता, त्याचा बदला‎घेण्यासाठी गोऱ्या लोकांनी ‘चाय-लाते ''चा शोध‎लावला असेल. असो. परदेशात प्रवास केलेल्यांना‎ठाऊक असेल की, चहाच्या नावाखाली उर्वरित जगाला‎निरर्थक गोष्ट विकली जाते. तुम्ही रेस्तराँमध्ये चहा‎मागवण्याचा मूर्खपणा केल्यास तुम्हाला गरम पाणी‎आणि एक टी-बॅग मिळेल. ती टी-बॅग म्हणजे एक‎नाजूक छोटा देवदूत असतो. तो तुमच्या चहाच्या कपात‎दहा मिनिटे नाचल्यानंतर पाण्याला किंचित तपकिरी रंग‎देतो. बस्स एवढंच. याहूनही वाईट म्हणजे हर्बल टी.‎भावा, तो औषध म्हणून प्यायला पाहिजे; चहाचं नाव का‎खराब करायचं? तसंही, मी हर्बल कॉफीबद्दल कधी‎ऐकलेलं नाही, मग चहाची अशी अवहेलना का? आणि‎‘ग्रीन टी''ने तर सगळ्या मर्यादा ओलांडल्या आहेत.‎आजकाल सरकारी कार्यालयांतही लोक तो पितात; ते‎म्हणतात की तो आरोग्यासाठी चांगला आहे. मी तुम्हाला‎खरी समस्या सांगते : चहा पिणाऱ्यांमध्ये आता एकजूट‎राहिलेली नाही! तुम्ही चार लोकांना विचारलं, "तुम्हाला‎चहा हवा आहे का?’, तर तुम्हाला चार उत्तरं मिळतील.‎एक म्हणतो साखर नको, दुसरा म्हणतो दूध कमी.‎एकाला कडक मसाले हवे, तर दुसऱ्याला आलं नको,‎वेलची नको. चार कपांसाठी चार भांडी कोण बनवणार?‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎बरे या चहा-कॉफीच्या वादात एक नवीन व्यक्ती पुढे‎आली आहे. ती म्हणते, "नको धन्यवाद, दोन्ही विष‎आहेत. मी फक्त नारळ पाणी पितो.’ म्हणजे तो योग‎किंवा आरोग्यवेडा, त्याने आम्हा चहा-कॉफी पिणाऱ्यांना‎वाईट वळणाचे ठरवले आहे. नारळ पाणी पिणाऱ्यांनो,‎गर्व बाळगू नका. चहा- कॉफीची स्वतःची एक वेगळी‎मजा आहे. सकाळ-संध्याकाळ मिळणारी ती शांती.‎यातून मन आतून फुलून येतं. तो आनंद तुम्हाला मिळत‎नाही. आम्हाला आमच्या सवयींचा पश्चात्ताप नाही.‎टपरीसमोर गप्पा होतात. कोलकात्याच्या कॉफी‎हाऊसमध्ये रात्री सरतात.‎ नारळ पाण्यात ती शक्ती नसते. प्रेमींना दुःख नसतं.‎आयुष्य कदाचित काही गोष्टी थोड्या असतील. कंबरेचा‎घेर थोडा जास्त असेलही. या. मी तुमच्यासाठी एक कप‎चहा बनवते. मी तुमचा मूड चांगला करेन.‎ साखर कमी घेतोस. काही हरकत नाही. मी त्यात प्रेमाचे‎दोन दाणे मिसळले आहेत. त्याचा गोडवा बघ तसाच‎आहे. (हे लेखिकेचे वैयक्तिक मत आहे)‎ चहाच्या टपरीसमोर गप्पा रंगतात.‎कोलकात्याच्या कॉफी हाऊसमध्ये रात्री‎ सरतात. या, मी तुमच्यासाठी एक कप ‎चहा बनवते, तुमचा मूड चांगला करेन.‎तुम्हाला साखर कमी लागते, काही हरकत ‎नाही. मी त्यात प्रेमाचे दोन दाणे मिसळले‎ आहेत, स्वाद घेऊन तर बघ.‎