उंड्रीमधील अनोखी किमया! उन्हात तळपणाऱ्या गच्चीवर फुलवले ४० प्रकारच्या दुर्मिळ कमळांचे नंदनवन; भावसार दाम्पत्याची निसर्गप्रेमी यशोगाथा

पुणे शहराच्या उपनगरातील उंड्री (Undri) परिसरात राहणाऱ्या एका दाम्पत्याने आपल्या घराच्या गच्चीवर एक असे निसर्गरम्य नंदनवन फुलवले आहे, जे पाहणाऱ्या कोणालाही थक्क करेल. सामान्यतः लोक गच्चीवर भाजीपाला किंवा फुलझाडे लावतात, परंतु नीलेश आणि अनघा भावसार या दांपत्याने आपल्या घराच्या गच्चीवर तब्बल ४० पेक्षा जास्त प्रकारची दुर्मिळ कमळांची (Lotus) प्रजाती जोपासली आहेत. सिमेंटच्या जंगलात राहूनही निसर्गाची ओढ जपणाऱ्या या दाम्पत्याची ही 'रूफटॉप लोटस गार्डन'ची (Rooftop Lotus Garden) कहाणी आता अनेकांसाठी प्रेरणादायी ठरत आहे.

मिळालेल्या सविस्तर माहितीनुसार, नीलेश भावसार आणि अनघा भावसार यांना लहानपणापासूनच निसर्गाची आणि झाडांची विशेष आवड होती. लॉकडाऊनच्या काळात जेव्हा सर्वांना घरामध्ये राहणे बंधनकारक होते, तेव्हा त्यांनी आपल्या रिकाम्या वेळचा सदुपयोग करण्याचा निर्णय घेतला. सुरुवातीला एका कुंडीपासून सुरू केलेला हा प्रवास आज ४० हून अधिक कमळांच्या प्रजातींपर्यंत येऊन पोहोचला आहे. यामध्ये केवळ भारतीयच नव्हे, तर थायलंड, व्हिएतनाम, अमेरिका आणि चीन यांसारख्या देशांतील अतिशय दुर्मिळ मानल्या जाणाऱ्या कमळांच्या विविध जातींचा समावेश आहे. विशेष म्हणजे, ही कमळे चिखलात नव्हे, तर गच्चीवर असलेल्या खास प्रकारच्या टाक्यांमध्ये आणि कुंड्यांमध्ये फुलवली आहेत.

गच्चीवर कमळे फुलवणे हे वाटत तितके सोपे काम नाही. कमळासाठी विशिष्ट तापमान, सूर्यप्रकाश आणि पाण्याचे योग्य व्यवस्थापन करणे गरजेचे असते. भावसार दांपत्याने यासाठी स्वतःच्या कल्पकतेने पाण्याचे तापमान नियंत्रित करण्यासाठी उपाययोजना केल्या आहेत. त्यांनी पावसाच्या पाण्याचा साठा करून त्याचा वापर कमळांसाठी केला आहे. या बागेत पांढऱ्या, गुलाबी, गडद लाल, पिवळ्या आणि जांभळ्या रंगाच्या छटा असलेली विविध आकारांची कमळे पाहून मन प्रसन्न होते. अनेक कमळांच्या पाकळ्यांचा आकार इतका मोठा आणि आकर्षक आहे की, ते पाहून लोक या दाम्पत्याच्या बागेला भेट देण्यास उत्सुक असतात.

नीलेश आणि अनघा सांगतात की, गच्चीवरील या बागेमुळे घराचे तापमान कमी होण्यास मदत होतेच, पण त्यासोबतच दुर्मिळ कमळांच्या जातींचे संवर्धन करण्याचा एक अनोखा आनंदही मिळतो. त्यांच्या या कामाचे कौतुक करण्यासाठी पुण्यातील अनेक निसर्गप्रेमी आणि बागकाम तज्ञ त्यांच्या घरी भेट देत असतात. सिमेंटच्या या दगडी शहरात केवळ स्वतःच्या आनंदासाठी सुरू केलेली ही कमळांची बाग आता एक 'व्हर्टिकल गार्डन' आणि पर्यावरण रक्षणाचे उत्तम उदाहरण ठरली आहे. "निसर्गाची आवड असल्यास तुम्ही जागेच्या अभावाचे रडगाणे न गाता, गच्चीवरही नंदनवन फुलवू शकता," असा सकारात्मक संदेश भावसार दाम्पत्य समाजाला देत आहेत.