बलराज संघई यांचा कॉलम:कृत्यातील तीव्रताच ठरवते भविष्याची दिशा!

आपण काय केलं हा भूतकाळ. काय करत आहोत हा वर्तमान आणि त्याचे परिणाम हे भविष्य. कोणत्या घटना घडणार हे युनिव्हर्स मध्ये ठरलेल आहे. त्याचा कोणाला किती अंदाज येतो हे ज्याच्या त्याच्या साधना संवेदनेवर अवलंबून आहे. कर्म सिद्धांत हा खूप मोठा विषय आहे. त्याच्या संपूर्ण अभ्यासाला एक जन्म पुरत नाही. संपूर्ण विश्व हे अणू-परमाणुनी भरलेले आहे. त्यांच्या अनेक कास्ट जाती प्रकार कॅटेगिरी आहेत. एका विशिष्ट प्रकारचे परमाणु असतात त्यांना कार्मिक जड अशा स्वरूपाचे संबोधले आहे. हे कार्मिक जड परमाणु विश्वात सर्वत्र विखुरलेले असतात. आपण केलेल्या भावनेनुसार ते त्या वेळी आकृष्ट होतात. आपल्या मन आत्म्याशी एकीभुत होतात. ते किती काळ सुप्त अवस्थेत राहणार याचा काळ त्यावेळी निश्चित होतो. ते कधी कोणत्या स्वरूपात फलादान देणार हेही निश्चित होते. आणि त्या निश्चित काळात ते फलित होतात. आणि ते त्यांचे काम करतात. यालाच आपण कर्माचे फळ मिळाले असे म्हणतात. हे सहज भाषेत लिहिले. अध्यात्म शास्त्रीय टर्मिनोलॉजी वेगळी आहे. पूर्वी रेडिओ असायचे. आपण एखादा बँड दाबून गोल बटन फिरवायच. ज्या अंशाच्या लहरीवर आपण थांबलो ते रेडिओ केंद्र लागायचे. कर्मांच तसंच आहे. आपण कोणती भावना आता केली? मुख्य म्हणजे किती तीव्रतेने केली. Intention महत्त्वाचे आहे. नकळत की मुद्दाम? यावर त्या ठिकाणी किती शक्तीचा कर्म बंध होणार अवलंबून आहे. आणि त्यानुसार तो नंतर फल देतो. यासाठी घटाचे उदाहरणे समर्पक आहे. एक ओला आणि एक वाळलेला असा घट ठेवलेला आहे. हवेच्या झुळकेतून धुळ येते. दोन्हीही घटांवरती धूळ बसते. हवेच्या दुसऱ्या झुळके सरशी कोरड्या घाटावरची धूळ निघून जाते. पण ओल्या घटावरची धूळ काढण्यासाठी त्याला धुवावे लागेल. अर्थातच परिश्रमपूर्वक स्वच्छता करावी लागेल. कर्माचे असेच आहे. कोणतेही कृत्य करताना ते किती तीव्रतेने केले आहे यावर त्याचे निर्मूलन अवलंबून असते. जगातल्या सर्व धर्मातल्या सर्व प्रकारच्या साधना तपस्या या कर्मांना विखंडित करून जर करून नष्ट करण्यासाठीच आहेत. त्याला शास्त्रामध्ये निर्जरा असा शब्द आहे. जशी जशी ही कर्म निर्जरा होत जाते तसे तसे ज्ञान आणि शक्तीचा अवरोध संपून ती प्रकट होतात. यालाच आपण पूर्ण ज्ञान झाले असे म्हणतो. संपूर्ण ज्ञानाची अवस्था ही संपूर्ण कर्मवीखंडित झालेली प्रकृती असते. म्हणून प्रत्येक क्षणाला समभावात राहावे असा आध्यात्मिक उपदेश असतो. अर्थात हे कर्म घडण्याचे दोनच द्वारे असतात: राग आणि द्वेष. क्रोध मान माया लोभ हे त्याचे परिणाम स्वरूप असतात. आज या प्रसंगी जास्त न लिहिता फक्त इतकेच की आपण जे घडले घडत आहे पाहतो म्हणतो जाणीव करतो, तो हाच परिणाम असतो आपण केलेल्या पूर्व कृत्यांचा. आणि हे विज्ञान संमत आहे. हे भौतिकशास्त्राचा सूक्ष्म संवेदनशील भाग आहे. अध्यात्मात हे प्रथम आले. म्हणून सर्व धर्मांचे सर्व तत्त्वज्ञान याच्या भोवती फिरते. (हे लेखकाचे वैयक्तिक मत आहे.) (संपर्क- 9420015108)