एन. रघुरामन यांचा कॉलम:किटी पार्ट्या बुक क्लब्सकडून पुस्तकाचे एखादे पान घेऊ शकतात!

85 वर्षांच्या बेकी नेडेलमन आजही अमेरिकेतील लॉस एंजेलिसमध्ये आपला क्लब चालवतात. 2001 मध्ये सुरू झालेल्या या क्लबचे सदस्य दर महिन्याला भेटतात. काही सदस्य तर 90 पेक्षा अधिक वयाचे आहेत. त्यांनी कधीही मासिक मीटिंग चुकवली नाही. आपल्या किटी पार्ट्यांप्रमाणेच ही मीटिंगही एखाद्या महिलेच्या घरी होते, जी हवामानानुसार स्नॅक्स आणि ड्रिंक्सची व्यवस्था करते. ही सोबत त्यांच्या आयुष्यातील प्रत्येक टप्प्यातून गेली आहे- लग्नापासून ते आई होण्यापर्यंत आणि आजारपणापासून ते घटस्फोटापर्यंत. दुर्दैवाने जेव्हा कोणाचे निधन होते किंवा कोणी दुसरीकडे राहायला जाते, तेव्हाच सदस्य कमी होतात. बेकी सांगतात की, प्रत्येक सरत्या वर्षासोबत याचे भावनिक महत्त्व आणखी वाढते. या भेटीगाठी जितक्या दीर्घकाळ चालतात, तितक्याच त्या एकमेकांसाठी महत्त्वाच्या बनत जातात. आज त्या अशा वयात आहेत, जिथे कधी कधी मित्रांना गमवावे लागते. अनेकींनी आपले पतीही गमावले आहेत. म्हणूनच या मीटिंग आणखी महत्त्वाच्या ठरतात. मग एकत्र मिळून त्या काय करतात? त्या पुस्तके वाचतात. होय, तुम्ही बरोबर वाचले. हीच त्यांची किटी पार्टी आहे. 25 वर्षांत त्यांनी 252 पुस्तके वाचली आहेत. हे सदस्य प्रत्येक पुस्तकावर जिवंत चर्चा करतात. सदस्यांच्या बौद्धिक मोकळेपणामुळे हा क्लब सुरू आहे. कोणाला लेखक आवडतो, पण त्याचे पुस्तक नाही. कोणाचे विचार याच्या उलट असतात. काहींना वाटते की लेखकाने पुस्तकाचा शेवट कसा करायला हवा होता. हीच चर्चा प्रत्येक मीटिंगनंतर त्यांना आणखी समजूतदार बनवते, कारण त्यांना एकाच पुस्तकावर अनेक दृष्टिकोन ऐकायला मिळतात. यामुळे त्यांना एखाद्या विषयाकडे विविध दृष्टिकोनातून पाहण्यास मदत मिळते. आपल्यापैकी अनेकांनी पाहिले असेल की, आपल्या मासिक मीटिंग कमी होणारी आवड, वेळ न मिळणे, घरगुती कारणे, प्रवास किंवा नातेवाइकांशी संबंधित समस्यांमुळे बंद पडतात, पण ‘बेकीज बुक क्लब’च्या प्रत्येक मीटिंगमध्ये आजही जिवंत चर्चा होते. पुस्तक किंवा लेखकाबद्दल प्रत्येक महिलेचे मत इतर जणी धैर्याने ऐकतात आणि चर्चा करतात, कारण हा जुन्या मैत्रिणींचा गट आहे- जो गॉसिप नाही, तर साहित्यावर बोलण्यासाठी एकत्र येतो. अमेरिकेत महिलांचे वेगवेगळे क्लब असतात- जसे इन्व्हेस्टमेंट क्लब, जिथे गुंतवणुकीवर चर्चा होते. प्लॅन्ड पॅरेंटहूड क्लब, जिथे आई-वडील होण्यापूर्वीच्या तयारीवर विचार शेअर केले जातात. तसेच बेकीज बुक क्लबमध्ये फक्त साहित्यप्रेमी आणि खरे वाचक आहेत. जून 2001 पासून या गटाने 252 पुस्तके वाचली आहेत आणि प्रत्येक पुस्तकाची सविस्तर नोंद ठेवली आहे. हा गट समकालीन साहित्य वाचतो, पण मध्यंतरी ते क्लासिक्सही वाचतात. जी गोष्ट या गटाला खास आणि विनाअडथळा चालणारी बनवते, ती म्हणजे प्रत्येक सदस्य वेगवेगळ्या विषयांची पुस्तके वाचण्यास तयार असतो. त्या ‘मला अशी पुस्तके वाचायला आवडत नाहीत’ असे म्हणून कोणताही विचार झिडकारून लावत नाहीत. वाचन हे वयस्कर लोकांच्या मेंदूला गॉसिपपासून दूर ठेवून सामायिक बौद्धिक चर्चेशी जोडते, ज्यामुळे एक स्थिर आणि रचनात्मक समुदाय तयार होतो. वेगवेगळ्या साहित्यावरील जिवंत चर्चा सदस्यांना सक्रिय आणि बौद्धिकदृष्ट्या मजबूत ठेवते. हे मानसिक कसरतीसारखे आहे, जे 90 व्या वर्षीही कॉग्निटिव्ह क्षमता मजबूत ठेवते. संशोधन असे सांगते की, असे कॉग्निटिव्ह स्टिम्युलेशन मेंदूचे न्यूरल पाथ-वे सक्रिय ठेवून डिमेंशिया, अल्झायमरपासून दीर्घकाळ बचाव करू शकते. अभ्यास असेही सांगतात की, पुस्तके वाचणारे लोक न वाचणाऱ्या लोकांपेक्षा जास्त जगतात. मानसिक सक्रियता आणि बेकीजसारख्या क्लबमध्ये मिळणाऱ्या सामाजिक आधाराचे कॉम्बिनेशन वाढत्या वयात एक ताकदवर ‘सर्व्हायव्हल ॲडव्हांटेज’ निर्माण करते. हे क्लब्स स्ट्रेस मॅनेजमेंटव्यतिरिक्त एकाकीपणाचा सामना करण्यास मदत करतात. हे एक ध्येय देतात, जसे की 252 पुस्तके वाचणे आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, वृद्धांना त्यांचे आयुष्य जगण्यास मदत करतात. हे वैयक्तिक दुःख सामायिक मानवी अनुभवांमध्ये बदलतात. फंडा हा आहे की, जर आपल्या किटी पार्ट्यांमध्ये कमीत कमी 100 पानांची पुस्तके वाचण्यास सुरुवात केली, तर यामुळे आपल्या समजूतदार महिलांचे ज्ञान जीवनाच्या अनेक पैलूंमध्ये आणखी समृद्ध होऊ शकते.