एन. रघुरामन यांचा कॉलम:भविष्यात तुमचे घरच तुमचे दुकान बनू शकते

दोन वर्षांपूर्वी वडील आणि दोन भावंडांच्या निधनानंतर मेक्सिकन खानावळ चालवणारे रेमे जिमेनेझ लॉस एंजेलिसला राहायला गेले. त्यांच्या आईला आधाराची गरज होती. म्हणून रेमे यांनी त्यांच्यासोबत एक कॅफे सुरू करण्याचा विचार केला. तथापि, वाढता खर्च आणि खाण्याच्या परवान्यांच्या असंख्य औपचारिकतांमुळे अमेरिकेत व्यवसाय सुरू करणे अशक्य झाले. त्यांनी फुटपाथवर स्नॅक्स विकायला सुरुवात केली. पण स्थानिक महानगरपालिकेने ते बंद केले. हा प्रकार 2024 पर्यंत सुरू होता. मात्र, त्याच वर्षी एका नवीन प्रादेशिक कायद्याने घरगुती स्वयंपाकघरांना परवानगी दिली. या उपक्रमाला काही मर्यादा आहेत. एक कंपनी दररोज 30 पेक्षा जास्त प्लेट्स विकू शकत नाही. वार्षिक महसूल 1,00,000डॉलरपेक्षा जास्त असू शकत नाही, जी तेथील एका नवीन तंत्रज्ञान कर्मचाऱ्यासाठी उदरनिर्वाहाकरिता एक वाजवी रक्कम आहे. परवान्याची किंमत 597डॉलर निश्चित करण्यात आली होती, परंतु लोकांना ही संकल्पना स्वीकारण्यास प्रोत्साहित करण्यासाठी पहिल्या काही शंभर लोकांसाठी ती माफ करण्यात आली. सुरुवातीला लोक घरातून स्वयंपाकघर सुरू करण्यास संकोच करत होते. पण रेमेसारख्या लोकांनी ही संधी साधली आणि लवकरच 320 परवाने जारी करण्यात आले. सध्या शहर प्रशासनाकडे अशा आणखी 470 व्यवसायांना आधार देण्यासाठी पुरेसे भांडवल आहे. 30 जूनपर्यंत घरगुती केटरिंग व्यवसाय सुरू करण्यासाठी कुणालाही शुल्क भरावे लागणार नाही. परवान्यासाठी दोन खाद्य कामगार प्रमाणपत्रे, काही स्वच्छता तपासण्या आणि एक मूल्यांकन आवश्यक आहे. परंतु, देशात कुठेही खाण्याचे ठिकाण उघडण्यासाठी आवश्यक असलेल्या असंख्य राज्य आणि स्थानिक परवानग्यांच्या तुलनेत हे खूपच कमी आहे. ही केवळ एका व्यक्तीची किंवा काही शेकडो कुटुंबांची गोष्ट नाही. अमेरिकेत घरगुती स्वयंपाकघर हा एक नवीन ट्रेंड असला तरी तो मेक्सिको, भारत आणि अनेक दक्षिण आशियाई देशांमध्ये प्रचलित आहे. तिथे रोजगाराच्या संधी दुर्मिळ असल्याने, ते या कल्पनेला प्रोत्साहन देतात. जगभरातील अनेक शहरी स्थानिक सरकारे अशाच प्रकारची धोरणे विकसित करत आहेत. जेव्हा नवीन नोकऱ्या निर्माण होऊ शकत नाहीत, तेव्हा ते स्वयंरोजगाराला प्रोत्साहन देतात, जसे की ओला आणि उबरसारख्या ॲप्सना मान्यता देणे. केटरिंग व्यवसायातही, ते अशा लोकांना एकत्र आणून तेच करत आहेत, ज्यांच्याकडे काही खोल्या आहेत, स्वयंपाकाचे चांगले कौशल्य आहे आणि जे परवडणाऱ्या किमतीत जेवण देऊ शकतात. यामुळे दोन उद्दिष्टे साध्य होतात: समाजातील भुकेल्यांना चांगले आणि स्वस्त अन्न मिळते. शिवाय, लोकसंख्येचा एक भाग व्यग्र आणि उत्पादक राहतो, ज्यामुळे त्यांना स्थानिक अधिकाऱ्यांशी संघर्ष करण्याची गरज भासत नाही. असे नाही की इतर देशांतील लोक हे करत नाहीत. येथील अनेक घरांमध्ये परवानगीशिवाय स्वयंपाकघरेसुद्धा आहेत. हा संपूर्ण प्रकल्प कुटुंबाद्वारे व्यवस्थापित केला जातो. रस्त्यांवर खाद्यपदार्थांच्या गाड्यांची वाहतूक नसते आणि जेवणानंतर परिसरात कोणताही पसारा होत नाही. हा व्यवसाय आमच्यासाठी नवीन नाही, कारण आम्ही ‘घरामागे, दुकानापुढे’ हा दृष्टिकोन जाणतो आणि त्याचे पालन करतो. हळूहळू श्रीमंतांनी त्याचे रूपांतर ‘वर घर, खाली दुकान’ यात केले. पण भविष्यात हे बदलणार आहे, जेव्हा ‘तुमचे घरच तुमचे दुकान’ असेल. हे केवळ गावांमध्येच नाही, तर श्रीमंत देशांच्या गर्दीच्या महानगरांमध्येही घडेल, कारण लहान व्यवसायांना प्रोत्साहन देणाऱ्या सरकारी योजना वेगाने विस्तारत आहेत. बदलत्या जागतिक परिस्थितीने आपल्याला हे शिकवले पाहिजे की, कार गॅरेजसारखी अगदी थोडी जागासुद्धा भविष्यातील व्यवसायात तुमची सर्वात मोठी मालमत्ता बनू शकते. फंडा असा की, कोणत्याही पुनर्विकास प्रकल्पासाठी तुमच्या जागेचा अगदी थोडासा भागही विकू नका. कारण या नवीन एआयचालित जगात भावी पिढीला चांगली नोकरी मिळवणे कठीण होईल. अशा परिस्थितीत त्यांचे घरच त्यांचे भविष्यातील दुकान बनू शकते.