एन. रघुरामन यांचा कॉलम:आजी-पणजीकडून आपली एआय स्किल्स सुधारायला शिका!

ही 1968 ची एका रविवारची संध्याकाळ होती. त्यांनी गल्लीच्या कोपऱ्यातून त्यांना चालत येताना पाहिले. त्यांच्या डोळ्यांनी चटकन ओळखले की ते आपल्या नेहमीच्या मन:स्थितीत नव्हते. त्यांच्या एआय म्हणजेच ‘ॲक्च्युअल इंटेलिजन्स’ने लगेचच ऑफिसमध्ये घडू शकणाऱ्या घटनांचा अंदाज घ्यायला सुरुवात केली. त्या दिवशी त्यांच्या साहेबांना सुट्टी होती त्यामुळे प्रशासकीय वादाची शक्यता नव्हती. रविवारची संध्याकाळ असल्याने ट्रॅफिकही कमी होती. त्यामुळे घरी यायला उशीर होण्याचे कारण नव्हते. बाहेर हवामान थंड होते त्यामुळे उकाड्याने त्रस्त होण्याचा प्रश्नच नव्हता. मग त्यांच्या या अशा वागण्याचे कारण काय असू शकते? त्यांच्या डोळ्यांनी स्वतःच्या अंतर्गत एआयचा वापर केला आणि आपल्या काळातील ‘आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स’प्रमाणे ‘डीप डाइव्ह’ केले. त्यांनी पाहिले की त्यांचा नवीन पांढरा शर्ट - जो नेहमी कडक आणि नीटनेटका असायचा - उजव्या बाजूने थोडा ढिला पडला होता. वरून दुसरे बटण गायब होते. याच कारणामुळे त्यांचा उजवा हात वारंवार छातीजवळची ती रिकामी जागा झाकण्याचा प्रयत्न करत होता. त्यांच्या ‘मेमरी कार्ड’ने एका जुन्या घटनेची आठवण काढली, जेव्हा त्यांचा शर्ट टेबलच्या ड्रॉवरच्या खाली निघालेल्या एका खिळ्यात अडकून फाटला होता. त्यांचे डोळे चमकले. जसजसे ते घराच्या जवळ येत होते तशी त्यांनी समस्या ओळखली होती आणि त्याचे समाधानही त्यांच्याकडे आधीपासूनच तयार होते. हो, त्यांचे एक बटण तुटले होते. ते अस्वस्थ होते. कारण त्याच संध्याकाळी त्यांना तोच शर्ट घालून त्यांच्यासोबत बाहेर जायचे होते. ते घरी पोहोचताच त्यांनी त्यांच्या हातातील बॅग घेताना पहिले वाक्य हे उच्चारले की, ‘काळजी करू नका, तुम्ही कॉफी पिण्यापूर्वी मी बटण लावून देईन. नशीब शर्टला काही झाले नाही! काय, तीन आठवड्यांनंतरही शिपायाने तो खिळा नीट केला नाही का? उद्या जेव्हा तो तुमचा टिफीन घ्यायला येईल तेव्हा मी त्याला आठवण करून देईन.’ त्यांनी या सर्व गोष्टी कोणताही प्रश्न न विचारता सांगितल्या होत्या. त्यांचा मूड एका क्षणात बदलला. त्यांच्या एआयने काहीही न सांगता प्रत्येक समस्येवर तोडगा दिला होता. माझ्या आई-वडिलांमधील हे दृश्य मी कधीच विसरू शकलो नाही. पण आज जेव्हा मला त्या सर्वाचा अर्थ समजतो तेव्हा मला त्यात आपल्या आजच्या जगासाठी एक खोल साम्य आणि एक समाधान दिसते. तुम्हीही ‘एआय (आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स) डिसरप्शन’मुळे दररोज करिअरचा पॅनिक बटण दाबत आहात का? तुम्ही एआय अपस्केलिंगच्या प्रक्रियेत आहात का? तर वरील गोष्टीवरून ही शिकवण घ्या - एआयचे ऑनलाइन कोर्सेस हे व्यायामाच्या नियमांसारखे असतात. चुकीचा कोर्स निवडला तर तो तुम्हाला तितकाच निराश करेल, जितका एखादा अयशस्वी ‘फिटनेस रिझोल्युशन’. तुम्हाला एआयबद्दल काय शिकण्याची गरज आहे हे समजून घेण्याचा एक मार्ग म्हणजे ‘ग्रँडमदर एआय’ला विचारणे. त्याच खऱ्या अर्थाने ‘मास्टरक्लास’ देतात. त्या आपल्या वागण्यातून दाखवून देतात की, एआयचे प्रमाणपत्र मिळवणे म्हणजे कंपन्यांच्या नजरेत तुम्ही त्याचे तज्ज्ञ बनत नाही, ज्याप्रमाणे थोड्या वर्कआऊटने तुम्ही बॉक्सिंग चॅम्पियनसारखे दिसू शकत नाही. खुद्द रिक्रूटर्सनाही हे ठरवता येत नाही की ऑनलाइन कोर्सेसमधून मिळणाऱ्या प्रमाणपत्रांना किती महत्त्व द्यावे. म्हणूनच हे आवश्यक आहे की तुम्ही तुमची मूल्ये स्पष्टपणे समोर ठेवावी, जशी आईने वडिलांसमोर ठेवली होती - या पुराव्यासह की तुमची एआय क्षमता तुमची कामगिरी कशी सुधारते. त्यांच्याकडे ‘ॲक्च्युअल इंटेलिजन्स’ने तयार केलेले ‘वर्क-पोर्टफोलिओ’ होते. एआयचे ट्रेनिंग आणि कोर्सेस ही काही 5-स्टार प्रमाणपत्रे नाहीत, जी तुम्हाला लगेच नवीन नोकरी मिळवून देतील किंवा पदोन्नती देतील. पण ती तुमच्या नॅरेटिव्हचा भाग नक्कीच बनू शकतात. तुमच्या चर्चा अशा प्रकारे मांडा की, तुम्ही सतत शिकणारे व्यक्ती आहात असे वाटेल, नवीन तंत्रज्ञानाला घाबरणारे नाही - ज्याला आपल्या आजी-पणजींची पिढी केवळ ‘उदयास येणाऱ्या समस्या’ म्हणायची.