सोलापूरच्या इतिहासात सुवर्णपान! दक्षिण सोलापूरमधील 'तीर्थ' गावात सापडला १४ व्या शतकातील दुर्मिळ शिलालेख; 'मेईदेव' राजाचा इतिहास पहिल्यांदाच आला समोर"

सोलापूर जिल्ह्याच्या ऐतिहासिक वारशात आणखी एक मोत्याची भर पडली आहे. दक्षिण सोलापूर तालुक्यातील तीर्थ (Tirth) या ऐतिहासिक गावात संशोधवादरम्यान एक अत्यंत दुर्मिळ आणि १३-१४ व्या शतकातील प्राचीन शिलालेख (Inscriptions) शोधून काढण्यात आला आहे. हा शिलालेख मिळाल्यामुळे तीर्थ गावाचा मध्ययुगीन इतिहास आणि येथील प्राचीन राजवटीचा काळ पहिल्यांदाच प्रकाशझोतात आला आहे. स्थानिक इतिहास अभ्यासक आणि संशोधकांच्या मते, या शोधामुळे सोलापूरच्या प्राचिन व राजकीय इतिहासाला एक नवीन दिशा मिळणार असून ऐतिहासिक संशोधनाला नवी चालना मिळाली आहे.

शिलालेखाचे स्वरूप आणि भाषेची वैशिष्ट्ये:

• दोन ओळींचा संक्षिप्त पण मोलाचा मजकूर: तीर्थ गावात संशोधनादरम्यान शोधून काढलेल्या या शिलालेखातील कोरलेला मूळ मजकूर हा एकूण अवघ्या दोन ओळींचा आहे. लहान आकारात असला तरी यातील ऐतिहासिक संदर्भ अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.

• शुद्ध मराठी भाषेतील कोरिवकाम: हा संपूर्ण दुर्मिळ शिलालेख मराठी भाषेत कोरलेला असून, त्या काळातील मराठी भाषेची लिपी आणि शब्दरचना कशी होती, याचा अभ्यास करण्यासाठी हा पुरावा मोलाचा ठरणार आहे.

मेईदेव राजाचा उल्लेख आणि ऐतिहासिक महत्त्व:

• 'मेईदेव' राजाचा इतिहास प्रथमच समोर: या शिलालेखाच्या वाचनावरून यावर 'मेईदेव' (Meidev Raja) या राजाचा स्पष्ट उल्लेख असल्याचे निष्पन्न झाले आहे. मध्ययुगीन काळात या प्रांतात किंवा गावावर राज्य करणाऱ्या मेईदेव राजाची माहिती आतापर्यंत इतिहासकारांच्या फारशी उपलब्ध नव्हती.

• या शिलालेखाच्या शोधामुळे मेईदेव राजाच्या राज्यकाळ, तत्कालीन भौगोलिक सीमा आणि सामाजिक-राजकीय परिस्थितीवर प्रकाश पडला आहे. स्थानिक इतिहासप्रेमी आणि पुरातत्त्व अभ्यासकांकडून या शोधामुळे प्रचंड आनंद व्यक्त केला जात असून, राज्य शासनाच्या पुरातत्त्व विभागाने या ऐतिहासिक वास्तूचे व शिलालेखाचे योग्य जतन करावे, अशी मागणी जोर धरू लागली आहे.