कूनोच्या जंगलात चित्ता गावात शिरला तर काय करावे? 'चीता मित्रां'नी राष्ट्रपतींना सांगितली संरक्षणाची गुरुकिल्ली!

मध्य प्रदेश: भारताच्या राष्ट्रपती श्रीमती द्रौपदी मुर्मू यांनी नुकत्याच केलेल्या कूनो राष्ट्रीय उद्यानाच्या दौऱ्यात, तेथील स्थानिक 'चीता मित्रां'शी (Cheetah Mitras) संवाद साधला. या भेटीदरम्यान, वन्यजीवांशी सुरक्षित सहअस्तित्व कसे राखावे आणि जर चित्ता गावात शिरला तर नागरिकांनी नेमके काय करावे, यावर सविस्तर चर्चा झाली.

'चीता मित्रां'चा सल्ला आणि सुरक्षिततेचे नियम:

कूनोच्या सीमावर्ती भागात राहणाऱ्या ग्रामस्थांना वन्यजीव संरक्षणासाठी आणि स्वतःच्या बचावासाठी विशेष प्रशिक्षण देण्यात आले आहे. राष्ट्रपतींना माहिती देताना 'चीता मित्रां'नी खालील महत्त्वाच्या गोष्टी स्पष्ट केल्या:

• घाबरू नका: चित्ता गावात दिसल्यास घाबरून गोंधळ घालू नका किंवा पळापळ करू नका. शांत राहणे हाच बचावाचा उत्तम मार्ग आहे.

• वन विभागाला त्वरित कळवा: चित्ता दिसताच नागरिकांनी कोणत्याही प्रकारची हिंसक कृती न करता त्वरित वन विभागाच्या अधिकाऱ्यांना आणि स्थानिक 'चीता मित्रां'ना सूचना द्यावी.

• चित्ता सामान्यतः माणसांवर हल्ला करत नाही: जनजागृती मोहिमेतून लोकांना हे पटवून दिले जाते की, चित्ते सहसा मानवांवर हल्ला करत नाहीत. त्यामुळे त्यांच्याशी सुरक्षित अंतर राखणे आवश्यक आहे.

• सहअस्तित्व: 'चीता मित्र' हे स्थानिक साहिया आदिवासी समुदायातील असून, ते गावागावात फिरून लोकांना वन्यजीवांच्या वर्तणुकीबद्दल शिक्षित करतात, जेणेकरून मानवी-वन्यजीव संघर्ष टाळता येईल.

यावेळी राष्ट्रपतींनी कूनोमधील चित्ता संवर्धनासाठी प्रशासन आणि स्थानिक समुदायाने केलेल्या प्रयत्नांचे कौतुक केले. सध्या कूनोमध्ये चित्ता पुनरुज्जीवन प्रकल्पांतर्गत ५० हून अधिक चित्ते असून, स्थानिक लोकांचा सहभाग या प्रकल्पाच्या यशात अत्यंत मोलाचा ठरत आहे.