दक्षिण मुंबईतील गजबजलेले मनीष मार्केट 'हाय रिस्क झोन'! अरुंद गल्ल्या, जुनी वायरिंग अन् ज्वलनशील मालामुळे आगीचा मोठा धोका

ठाण्यातील आगीच्या घटनेनंतर मुंबईतील बाजारपेठांच्या सुरक्षेचा प्रश्न ऐरणीवर; मनीष मार्केटमध्ये नियमांची पायमल्ली, अग्निशामक दलाची चिंता वाढलीठाण्यातील प्रसिद्ध गावदेवी भाजी मार्केटला नुकत्याच लागलेल्या भीषण आगीच्या पार्श्वभूमीवर, मुंबई आणि परिसरातील दाटीवाटीच्या तसेच गजबजलेल्या बाजारपेठांच्या सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा एकदा अत्यंत ऐरणीवर आला आहे. दक्षिण मुंबईतील इलेक्ट्रॉनिक वस्तू आणि कपड्यांसाठी प्रसिद्ध असलेले अत्यंत गजबजलेले 'मनीष मार्केट' (Manish Market) सध्या सुरक्षेच्या दृष्टीने 'हाय रिस्क झोन' (High-Risk Zone) बनले आहे.
या मार्केटमधील अरुंद गल्ल्या, जुनी जीर्ण झालेली इलेक्ट्रिक वायरिंग आणि मोठ्या प्रमाणावर साठवून ठेवलेला ज्वलनशील माल यामुळे येथे कधीही मोठी दुर्घटना घडण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

मनीष मार्केटमधील मुख्य धोके आणि सद्यस्थिती:
१. अरुंद गल्ल्या आणि अनधिकृत फेरफारे:मनीष मार्केटमध्ये ग्राहकांची दररोज हजारोच्या संख्येने मोठी गर्दी असते. मात्र, येथील अंतर्गत गल्ल्या अत्यंत अरुंद आहेत. अनेक व्यापाऱ्यांनी आपल्या दुकानांसमोरच माल मांडल्यामुळे चालण्यासाठी जागा उरलेली नाही. दुर्दैवाने एखादी आगीची घटना घडल्यास नागरिकांना बाहेर पडण्यासाठी (Evacuation) किंवा अग्निशामक दलाच्या गाड्यांना आत शिरण्यासाठी येथे जागाच उपलब्ध नाही.
२. शॉर्ट सर्किटचा मोठा धोका (जुनी वायरिंग):या बाजारपेठेत अनेक वर्षांपूर्वी केलेली जुनी आणि उघडी इलेक्ट्रिक वायरिंग पाहायला मिळते. एकाच मुख्य स्विच बोर्डवरून शेकडो दुकानांना वीज पुरवठा केला गेला आहे. उन्हाळ्याच्या दिवसांत एसी (AC) आणि इतर उपकरणांच्या अतिवापरामुळे वीजवाहिन्यांवर प्रचंड ताण येतो, ज्यामुळे शॉर्ट सर्किट होऊन आग लागण्याचा धोका सर्वाधिक असतो.
३. ज्वलनशील वस्तूंचा अनियंत्रित साठा:मार्केटमधील बहुतांश दुकानांमध्ये प्लास्टिक, कपडे, इलेक्ट्रॉनिक साहित्य आणि बॅटऱ्या यांसारखा अत्यंत ज्वलनशील माल साठवून ठेवण्यात आला आहे. अशा वस्तूंना लहानशी ठिणगी लागली तरी आग काही सेकंदांत रौद्ररूप धारण करू शकते. प्रशासनाकडून कडक पावले उचलण्याची मागणी:अग्निशामक दलाने (Mumbai Fire Brigade) वेळोवेळी अशा बाजारपेठांना नोटिसा बजावल्या आहेत, मात्र व्यापारी आणि स्थानिक प्रशासकीय यंत्रणा यांच्यातील समन्वयाच्या अभावामुळे अंतर्गत भागात पुरेशी अग्निशामक यंत्रणा उभारली गेलेली नाही. "आम्ही मोठ्या धोक्याच्या छायेत व्यापार करत आहोत. प्रशासनाने केवळ दुर्घटना घडल्यावर जागे न होता, वेळेतच येथील अनधिकृत बांधकामे हटवून वायरिंगचे ऑडिट करावे," अशी मागणी आता सजग मुंबईकर आणि काही स्थानिक व्यापाऱ्यांमधून केली जात आहे. मुंबईतील या गजबजलेल्या बाजारपेठांचा हा सुरक्षिततेचा प्रश्न वेळीच सुटला नाही, तर मोठी जीवितहानी सोसावी लागेल असा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे.