The Formation of United Maharashtra (Samyukta Maharashtra Movement)

सह्याद्रीच्या सिंहगर्जतो शिवशंभू राजा
दरी दरीतून नाद गुंजला महाराष्ट्र माझा
प्रत्येक मराठी माणसाच्या अंगात अभिमानाचं रक्त सळसळवण्याचा दिवस. आज आपला 'महाराष्ट्र दिन'! पण हा महाराष्ट्र नकाशावर सहज आलेला नाही. यामागे आहे रक्ताचं पाणी करणारा संघर्ष, १०६ हुतात्म्यांचं बलिदान आणि अखंड मराठी मनाची जिद्द. आजच्या या विशेष भागात आपण पाहणार आहोत - *कसा घडला आपला महाराष्ट्र?*"

१. संघर्षाची ठिणगी:
"मित्रांनो, भारताला स्वातंत्र्य मिळालं खरं, पण आपला महाराष्ट्र तेव्हा 'बॉम्बे स्टेट'चा भाग होता. गुजरात आणि महाराष्ट्र एकत्र होते. पण मराठी माणसाला हवी होती स्वतःची ओळख, स्वतःची भाषा असलेला 'संयुक्त महाराष्ट्र'! आणि याच मागणीतून उभी राहिली एक अभूतपूर्व चळवळ."

२. हुतात्म्यांचे बलिदान
"मुंबईसह संयुक्त महाराष्ट्र झालाच पाहिजे, ही गर्जना आसमंतात घुमली. फ्लोरा फाऊंटनचा तो परिसर आजही त्या संघर्षाची साक्ष देतोय. संयुक्त महाराष्ट्राच्या मागणीसाठी १०६ आंदोलनकर्त्यांनी आपल्या प्राणाची आहुती दिली. त्यांच्या रक्ताने मुंबईचा रस्ता भिजला, पण त्यांनी मराठी माणसाची मान झुकू दिली नाही."

३. १ मे १९६० - मंगल कलशाचे आगमन:
"अखेर केंद्र सरकारला झुकावं लागलं! ३० एप्रिल १९६० च्या मध्यरात्री मुंबईतील राजभवनात एक ऐतिहासिक सोहळा झाला. पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या हस्ते तत्कालीन मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाण यांनी 'मराठी राज्याचा मंगल कलश' स्वीकारला. आणि १ मे १९६० रोजी पहाटेच्या सूर्यकिरणांसोबत जगाच्या नकाशावर नवा 'महाराष्ट्र' उदयाला आला!"

"आज आपला महाराष्ट्र देशाचं इंजिन आहे. छत्रपती शिवाजी महाराजांचे संस्कार, जोतिराव फुलेंचा विचार आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचं संविधान घेऊन आपला महाराष्ट्र आज तंत्रज्ञान, साहित्य आणि कलेच्या क्षेत्रात जगात अव्वल आहे. मुंबईची धावपळ असो, पुण्याची विद्यानगरी असो किंवा विदर्भ-मराठवाड्याची माती... महाराष्ट्राची ही संस्कृती जपणं हीच आपली जबाबदारी आहे."

"आज महाराष्ट्र दिनाच्या निमित्ताने आपण त्या १०६ हुतात्म्यांना अभिवादन करूया आणि शपथ घेऊया की, आपल्या राज्याची अस्मिता आपण नेहमी जपून ठेवू.
तुम्हा सर्वांना महाराष्ट्र दिन आणि कामगार दिनाच्या खूप खूप शुभेच्छा!
जाता जाता इतकंच म्हणेन...
'राकट देशा, कणखर देशा, दगडांच्या देशा...
प्रणाम घ्यावा माझा हा श्रीमहाराष्ट्र देशा!'*
जय हिंद, जय महाराष्ट्र!"