रश्मी बन्सल यांचा कॉलम ‎‎‎:थोडीशी काळजी वाटणे चांगले,‎अवास्तव चिंता काय कामाची?‎

‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎दररोज ऑफिस सोडण्यापूर्वी तुम्ही आईला मेसेज‎करता, "मी निघाले.’ एके दिवशी रिक्षात बसल्यानंतर‎तुम्हाला कळते की तुमचा फोन बंद आहे. "ठीक आहे,‎आई समजून घेईल’ असे वाटते. पण तुम्ही घरी‎पोहोचल्यानंतरच तुमच्या आईचा जीव भांड्यात पडतो.‎तिने तिचा फोन चालू केला आणि पाहिले- 12 मिस्ड‎कॉल. ‘अगं चिंता तर वाटणारच ना?'' आई म्हणाली.‎जणू काही तिची चिंता ही निसर्गाची देणगी आहे.‎उदाहरणार्थ- आपण श्वास घेतो. तसेच या देशात आपण‎24 तास कोणत्या ना कोणत्या चिंतेत बुडलेले असतो.‎मुलांच्या परीक्षा - चिंता. घरी पाहुणे - चिंता. आज‎मोलकरीण उशिरा आली आहे—चिंता करा.‎ अमेरिकन मानसशास्त्रज्ञ म्हणतात की प्रेम व्यक्त‎करण्याचे पाच मार्ग आहेत किंवा मार्ग आहेत. त्यांना‎ठाऊक नाही की आपल्याकडे आणखी एक मार्ग आहे- ‎‎चिंता.‎ कवींनी देखील याचा थेट उल्लेख केला नसेल. परंतु‎तुम्ही त्यांची गाणी नीट ऐकली तर तुम्हाला समजेल : ‎‎‘आंखों ही आंखों में इशारा हो गया, बैठे-बैठे जीने का ‎‎सहारा हो गया’. अर्थ काय? म्हणजेच वीस वर्षांनंतर ‎‎कोणीतरी विचारणारे असेल : "तू जेवलास?’ "तुम्ही‎तुमचे औषध घेतले का?’ "तुमचे वीज बिल भरले’. ‎‎इंग्रजीत याला "नॅगिंग’ म्हणतात आणि कधीकधी तुम्ही‎चिडून उत्तर द्याल: "पुरे झाले.’ पण उद्या हे प्रश्न थांबले‎तर तुम्हाला वाईटही वाटेल. कोणालाही माझी काळजी‎वाटत नाही. कोणीही मला विचारत नाही. आजकाल‎बहुतेक विवाह या प्रकारच्या प्रश्नांवर अवलंबून‎असतात. भले कुणी "मी तुझ्यावर प्रेम करतो’ असे‎म्हटले नाही तरी चालेल. पण या विशाल जगात किमान‎कोणीतरी माझ्या रक्तदाबाची काळजी घेतो हे पुरेसे वाटू‎लागले आहे. तसे कधीकधी या गोष्टींचे हसू येते.‎विमानात घोषणा होते : "तुम्ही मोबाईल फोन वापरू‎शकता?’ आणि मग जवळच चार फोन वाजतील. प्रश्न‎असा आहे की, "तुम्ही पोहोचलात का?’ फोन वाजला,‎तुम्ही तो उचलला. म्हणजे तुम्ही पोहोचला असाल. देव‎न करो. काही घडले तर प्रश्नोत्तराची संधीही मिळणार‎नाही... आता इथपर्यंतची चिंताही आपण एकवेळ मान्य‎करू. पण मी पाहिले आहे की आपल्यापैकी अनेकांनी‎आपल्या चिंतेची व्याप्ती खूप वाढवली आहे. दुबईमध्ये‎बॉम्बस्फोट - चिंता. शेअर बाजारातील घसरण - चिंता.‎राजकीय घोटाळा - चिंता. या विषयांबद्दल चिंता‎केल्याने जगावर परिणाम होत नाही. पण त्याचा‎तुमच्यावर मात्र नक्कीच परिणाम होतो. तुम्ही कदाचित‎"पछाडलेल्या घरा’ बद्दल ऐकले असेल. थोडक्यात भूत‎बंगल्याला व्यापते आणि भटकत राहते. तशीच चिंताही‎असते. चिंता एक भूत आहे. त्याने एकदा तुमच्या मनावर‎कब्जा केला की, तुम्हाला त्रास देत राहील. परिस्थिती‎काहीही असो. तुम्हाला त्यात फक्त नकारात्मकता‎दिसेल. मी असे म्हणत नाही की तुम्ही डोळे मिटून‎बसावे. जगात काय चालले आहे याची जाणीव असणे‎महत्वाचे आहे. पण चिंता करण्याऐवजी चिंतन करा.‎परिस्थिती तुमच्या नियंत्रणात नाही. पण त्यांना तुम्ही‎कसा प्रतिसाद देता हे तुमच्या हातात आहे. आजकाल‎काही मुले परीक्षेपूर्वी आजारी पडतात आणि उलट्या‎करतात. डॉक्टरांच्या मते ती एंक्झायटी असते - चिंतेचा‎मोठा भाऊ. विचित्र गोष्ट अशी आहे की घाबरणारी‎बहुतेक मुले चांगला अभ्यास करणारी असतात. त्यांची‎भीती अशी आहे की- मला थोडे कमी गुण पडले तर‎काय होईल? त्यांनी त्यांच्या मनात एक लांबलचक कथा‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎तयार केलेली असते : "मला योग्य ठिकाणी प्रवेश‎मिळणार नाही. माझे आयुष्य उद्ध्वस्त होईल. जीवनात‎आनंद आणि यशाचे एकच नाही तर अनेक मार्ग आहेत.‎पण चिंताग्रस्त व्यक्तीला त्या मार्गांवर चालण्याची हिंमत‎होणार नाही. म्हणून पालकांना माझा सल्ला आहे की‎मुलांना निर्भयपणे जगायला शिकवा. थोडीशी काळजी‎ठीक आहे. पण ते तुम्हाला सतत काळजी करताना पाहत‎असतील तर त्यांच्या मनातही ते भूत घर करेल. खूप‎चिंता करणारे काहीही करण्यास घाबरतात. विचारांमध्ये‎अडकून पडतात. आनंदातही फक्त दुःखच शोधतात.‎ घडायचे ते घडणारच; तुमची चिंता ते बदलू शकणार‎नाही.‎ चिंतेपासून चिंतनापर्यंतचा प्रवास करा. जीवन आनंदी‎करा. (हे लेखिकेचे वैयक्तिक मत आहे.)‎ आपल्यापैकी अनेकांनी आपल्या चिंतेची‎व्याप्ती खूप वाढवली आहे. दुबईमध्ये‎बॉम्बस्फोट - चिंता. शेअर बाजारातील‎घसरण - चिंता. राजकीय घोटाळा -‎चिंता. या सर्व गोष्टींबद्दल चिंता केल्याचा‎जगावर परिणाम होत नाही. परंतु त्याचा‎तुमच्यावर परिणाम होतो.‎