आधी आयआयटी बॉम्बे आणि नुकतेच आयआयटीरुरकीमध्ये विद्यार्थ्यांनी आत्महत्या केल्या. या प्रकरणांमुळेदेशातील उच्च शिक्षण संस्थांमधील अशा घटनांबद्दलपुन्हा एकदा चिंता वाढली आहे. या आत्महत्या केवळ त्याविद्यार्थ्यांच्या वैयक्तिक परिस्थिती, चिंता किंवा समस्यांशीसंबंधित घटना मानल्या, तर ती मोठी चूक ठरेल. या घटनाविद्यार्थ्यांवरील वाढत्या मानसिक तणावाकडेही लक्षवेधतात. शैक्षणिक दबाव आणि जातीय भेदभावयांसारख्या कारणांमुळे हा तणाव वाढत आहे. 2025 मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने एक नॅशनल टास्क फोर्स (एनटीएफ) स्थापन केला होता. उच्च शिक्षणसंस्थांमधील मानसिक आरोग्यासाठी असलेल्यासध्याच्या यंत्रणेचा आढावा घेणे आणि जातीयभेदभावाशी संबंधित चिंतांची नोंद करणे, हा यामागीलउद्देश होता. एनटीएफने अनेक छोट्या-मोठ्या स्वरूपात जातीय भेदभाव अस्तित्वात असल्याचे संकेत दिले होते.जसे की, आरक्षणांतर्गत प्रवेश घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांचाअपमान करणे, आरक्षित जागा मिळवण्यात अडथळेनिर्माण करणे आणि जातीशी संबंधित समस्यामांडणाऱ्यांना त्रास देणे. अशा तक्रारी सोडवण्यासाठी अधिकृत कक्ष अस्तित्वातहोते. मात्र, त्यांच्यावर विद्यार्थ्यांचा विश्वास खूपच कमीहोता. एनटीएफच्या अंतरिम अहवालात ‘इक्वलअपॉर्च्युनिटी सेल’ला सर्वात दुर्लक्षित घटकांपैकी एकम्हटले आहे. त्यांच्याकडे ना कोणतेही वास्तविक अधिकारआहेत, ना कोणतीही प्राथमिक जबाबदारी आहे.अहवालात असे नमूद केले आहे की, 1456 उच्च शिक्षणसंस्थांपैकी 1264 संस्थांनी ईओसी स्थापन केल्याचीमाहिती दिली. मात्र, हे कक्ष केवळ कागदोपत्रीचअस्तित्वात होते. त्यांच्याकडे कार्यालय, योग्य नोंदी,कर्मचारी किंवा कायदेशीर अधिकारही नव्हते. उच्च शिक्षणामध्ये समानतेला चालना देण्याबाबतयूजीसीच्या 2012 च्या नियमांतर्गत 2,473 तक्रारी दाखलझाल्या होत्या. यापैकी 43 तक्रारी प्रलंबित होत्या, तर2,430 तक्रारींचे निवारण झाले होते. यूजीसीच्याआकडेवारीनुसार, 10 राज्यांमध्ये एकही तक्रार दाखलझाली नाही. तर, 25 राज्यांमध्ये कोणतीही तक्रार प्रलंबितनव्हती. अहवालानुसार, जातीय भेदभावाच्या अधिकृततक्रारी कमी असण्याचे कारण असे नाही की तिथेतक्रारीच नाहीत. तर याचे खरे कारण असे आहे की,विद्यार्थी प्रशासकीय त्रासाला आणि भविष्यातीलशैक्षणिक नुकसानीच्या शक्यतेला घाबरलेले असतात.एनटीएफच्या अहवालात ‘सेंटर फॉर पॉलिसी रिसर्च’च्या(सीपीआरएचई) एका अभ्यासाचा उल्लेख आहे. याअभ्यासातूनही या चिंतांना दुजोरा मिळतो. या अभ्यासातबिहार, दिल्ली, महाराष्ट्र, केरळम, कर्नाटक आणि उत्तरप्रदेशातील 12 उच्च शिक्षण संस्थांचा समावेश करण्यातआला. कॅम्पसमधील दैनंदिन घडामोडींमध्ये वारंवारजातीय बहिष्कार कसा टाकला जातो, हे यात सांगण्यातआले आहे. सामाजिकदृष्ट्या वंचित विद्यार्थ्यांसाठीअसलेल्या ‘रेमेडियल प्रोग्राम्स’ला ‘एससी/एसटीओन्ली’ प्रोग्राम म्हटले जाते. त्यांच्यावर जातिवाचक शेरेमारले जातात. या विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक क्षमतेबद्दलचुकीचे समज पसरवणे आणि सार्वजनिकरीत्या त्यांचीओळख ‘आरक्षित वर्ग’ म्हणून करणे, या गोष्टीकॅम्पसमध्ये जातीय कलंक आणि दुर्लक्षितपणाची भावनाअधिक मजबूत करतात. वेळोवेळी स्थापन झालेल्या चौकशी समित्या, आयोगआणि नियमनविषयक सुरक्षा उपाय अस्तित्वात आहेत.तरीही उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये जातीय भेदभावाचे आरोपसमोर येतच राहिले आहेत. 2007 मध्ये स्थापन झालेल्याथोरात समितीने ‘एम्स’मधील जातीय भेदभावाच्याआरोपांची नोंद केली होती. त्यात शिक्षण, मूल्यमापन,शिक्षकांचे वागणे, वसतिगृह आणि कॅम्पसच्याउपक्रमांमधील सहभागादरम्यान एससी/एसटीविद्यार्थ्यांसोबत झालेल्या भेदभावाचा समावेश होता. (हे लेखकाचे वैयक्तिक मत आहे.) सरकारने यूजीसी (प्रमोशन ऑफइक्विटी इन हायर एज्युकेशनइन्स्टिट्यूशन) रेग्युलेशन्स- 2026आणण्याचा प्रयत्न केला होता. यामध्येतक्रारींचे निवारण करण्यासाठी कालबद्धप्रक्रिया निश्चित करण्यात आली होती.
This post was originally published on this site.
हे पण वाचा-
शहर
- पुणे: आयुक्त स्वतः उतरले रस्त्यावर! एफसी रोडवर महापालिकेची धडक कारवाई; तब्बल २४ हजार ५०० चौरस फुटांचे अनधिकृत बांधकाम जमीनदोस्त!
- मुंबई: शायना एनसींकडून चुकून शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरेंचा फोटो फाडला गेल्याने राजकीय वादंग; किशोरी पेडणेकर यांचा तीव्र संताप!
- पुणे: भिडू, झाडे लावा रे.. बॉलिवूड अभिनेते जॅकी श्रॉफ यांच्या खास स्टाईलिश घोषणेने गाजले पुणे! जंगली महाराज रस्त्यावरील छत्रपती संभाजी महाराज उद्यानात राबवले वृक्षारोपण अभियान
- मुंबई: सोनिया गांधींच्या पुस्तकाच्या निषेधाचा प्रताप अंगलट! पुस्तकासोबत शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरेंचा फोटोही फाडल्याने शिंदेसेना वादाच्या भोवऱ्यात!
महाराष्ट्र
- पुणे: आयुक्त स्वतः उतरले रस्त्यावर! एफसी रोडवर महापालिकेची धडक कारवाई; तब्बल २४ हजार ५०० चौरस फुटांचे अनधिकृत बांधकाम जमीनदोस्त!
- धुळे: तांत्रिक चुकीचा फटका! धुळ्यातील पिंप्री येथे लाखों रुपये खर्चून उभारलेला रेल्वे पूल पाडण्याची वेळ; आता त्याच ठिकाणी नवीन अंडरपासचे काम सुरू!
- मुंबई: शायना एनसींकडून चुकून शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरेंचा फोटो फाडला गेल्याने राजकीय वादंग; किशोरी पेडणेकर यांचा तीव्र संताप!
- पुणे: भिडू, झाडे लावा रे.. बॉलिवूड अभिनेते जॅकी श्रॉफ यांच्या खास स्टाईलिश घोषणेने गाजले पुणे! जंगली महाराज रस्त्यावरील छत्रपती संभाजी महाराज उद्यानात राबवले वृक्षारोपण अभियान
गुन्हा
- गोंदिया: उदमांजर शिकारप्रकरणी सहा जण जेरबंद; गोंदिया वनविभागाची धडक कारवाई, कामठा परिसरातील घटना
- कोल्हापूर: पुणे रेल्वे प्रवासादरम्यान धक्कादायक घटना हातकणंगलेत रेल्वेखाली सापडून विवाहितेचा संशयास्पद मृत्यू; आत्महत्या की घातपात? चर्चांना उधाण
- पुणे: आळंदीत दिवसाढवळ्या थरारक रक्तपात! जुन्या वादातून पीसीएमटी चौकात रिक्षाचालकावर खंजीराने जीवघेणा हल्ला; परिसरात एकच दहशत
- धाराशिव: मोबाईलसाठी पैसे दिले नाही म्हणून जन्मदात्या वडिलांची झोपेतच हत्या; पोटच्या मुलाच्या कृत्याने धाराशिव हादरले!
राजकीय
- नवी दिल्ली: धावत्या कारमध्ये सीएनजीचा भीषण स्फोट; २ आमदारांसह ६ जण जखमी!
- पुणे: लग्नाचं आमिष दाखवून फसवणूक केल्याचा आरोप करत महिलेचा सर्वसाधारण सभेत आत्मदहनाचा प्रयत्न
- मुंबई: 'आंबा चोरला म्हणून फाशी नसते, नीट पेपरफुटीवर चंद्रकांत पाटलांचं वादग्रस्त वक्तव्य; मूल गमावलेल्या आईला लेकरू कुठल्या बाजारातून आणाल? काँग्रेस-मनसेचा संताप'
- नवी दिल्ली: पंतप्रधान मोदींचं सीजेपी आंदोलनावर मोठं भाष्य, 'युवकांच्या भविष्याशी खेळणाऱ्यांना सोडणार नाही, कठोर कारवाईचा इशारा!'
इतर
- आजचे राशिभविष्य १७ नोव्हेंबर २०२६: सूर्य आणि मंगळ करणार राजयोग निर्माण, या राशींचे नशीब फळफळणार!
- आजचे राशिभविष्य १४ नोव्हेंबर २०२६: बुधादित्य योग आणि शनिकृपेमुळे या राशींचे नशीब उजळणार, जाणून घ्या काय सांगते तुमचे भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १३ नोव्हेंबर २०२६: जाणून घ्या तुमचे आजचे ग्रहमान आणि भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १२ नोव्हेंबर २०२६: गुरु बनवणार पॉवरफुल योगाचा संयोग, या राशींच्या हातात खेळणार पैसा!
मनोरंजन
- 'ईथा' चित्रपटावरून नवा वाद; विठाबाई नारायणगावकर यांच्या कुटुंबीयांचा तीव्र आक्षेप
- ओटीटीवर दाखल झाला 'खालिद के शिवाजी'; छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या विचारांचा अनोखा प्रवास आता घरबसल्या अनुभवता येणार!
- मनोरंजन: दिलजीत चा चित्रपट वादाच्या भोवऱ्यात,काय आहे कारण ?
- मराठी हॉरर -कॉमेडी चित्रपट 'भूतम भयम्'!! अभिनेत्री छाया कदम यांचा भीतिदायक लूक समोर
देश विदेश
- गोवा: लोकशाहीच्या रक्षणासाठी भाजपने पणजीत काढली 'लोकशाही बचाव' पदयात्रा!
- उत्तर प्रदेश: लग्नापूर्वीच तिरंग्यात परतला अलीगढ़चा शिपाई; नायक करन चौधरी यांच्या अंगावर काटा आणणारी बलिदान गाथा
- गोंदिया: उदमांजर शिकारप्रकरणी सहा जण जेरबंद; गोंदिया वनविभागाची धडक कारवाई, कामठा परिसरातील घटना
- गोवा: शरीरात रक्ताचा शेवटचा थेंब असेपर्यंत लोकहिताचे काम करत राहणार आरोग्यमंत्री विश्वजित राणे यांची गोवा येथे गर्जना


























Subscribe to my channel



