कच्छमध्ये कमी पाऊस, नवी मुंबईत गुलाबी पाहुण्यांचे लवकर आगमन; पाणथळ जागांच्या वाढत्या धोक्याने चिंता वाढली!

नवी मुंबई: गुजरातच्या कच्छ भागात यंदा अपुरा पाऊस झाल्यामुळे खाद्याच्या शोधात रोहित (फ्लेमिंगो) पक्ष्यांचे नवी मुंबईत नेहमीपेक्षा लवकर आगमन होण्याची मोठी शक्यता निर्माण झाली आहे. मात्र, या गुलाबी पाहुण्यांच्या स्वागतासाठी महत्त्वाच्या असलेल्या नवी मुंबईतील पाणथळ जागा (Wetlands) स्वतःच प्रदूषण, शेवाळाची वाढ आणि नैसर्गिक जलप्रवाहातील अडथळ्यांमुळे गंभीर धोक्यात आल्या आहेत. त्यामुळे या वर्षी स्थलांतरित होऊन येणाऱ्या पक्ष्यांना पुरेसे खाद्य आणि सुरक्षित अधिवास उपलब्ध होणार का, असा अत्यंत गंभीर प्रश्न पर्यावरणप्रेमी आणि पक्षीनिरीक्षकांकडून उपस्थित केला जात आहे.

दरवर्षी गुजरात आणि कच्छ भागातून मोठ्या संख्येने फ्लेमिंगो पक्षी नवी मुंबईतील खाडी परिसर तसेच विविध तलावांवर स्थलांतर करतात. परंतु, यंदा कच्छमध्ये पावसाने ओढ दिल्यामुळे तिथल्या पाणथळ जागांमध्ये खाद्याची तीव्र टंचाई निर्माण झाली आहे. त्यामुळे अन्नाच्या शोधात हे पक्षी लवकरच नवी मुंबईकडे उड्डाण करण्याची शक्यता आहे. नवी मुंबईतील डीपीएस फ्लेमिंगो लेक (DPS Flamingo Lake), एनआरआय (NRI Complex Wetland) आणि टी. एस. चाणक्य (TS Chanakya Wetland) यांसारख्या प्रसिद्ध पाणथळ जागांवर फ्लेमिंगोंचा मोठा राबता असतो.

मात्र, सद्यस्थितीत या महत्त्वाच्या पाणथळ जागांवर सांडपाणी सोडले जाणे, प्लास्टिकचा कचरा साचणे, पाण्यातील ऑक्सिजनचे प्रमाण कमी होऊन मोठ्या प्रमाणावर शेवाळ वाढणे आणि भरती-ओहोटीचे नैसर्गिक मार्ग बंद होणे यांसारख्या गंभीर समस्या निर्माण झाल्या आहेत. यामुळे पाण्यातील सूक्ष्मजीव आणि फ्लेमिंगोंचे मुख्य अन्न असलेल्या निळ्या-हिरव्या शेवाळाच्या गुणवत्तेवर आणि उपलब्धतेवर विपरीत परिणाम होत आहे.

पर्यावरणप्रेमी आणि स्थानिक नागरिक संघटनांनी प्रशासनाकडे मागणी केली आहे की, या गुलाबी पाहुण्यांचे आगमन होण्यापूर्वी डीपीएस तलाव, एनआरआय व टी. एस. चाणक्य परिसरातील पाणथळ जागांची तातडीने स्वच्छता करण्यात यावी, तेथील अतिक्रमणे व जलप्रवाहातील अडथळे हटवून पाणी प्रवाह सुरळीत करण्यात यावा, जेणेकरून जैवविविधतेचे रक्षण होईल आणि पक्ष्यांचा अधिवास सुरक्षित राहील.