नागपूर: २३७ वर्षांची परंपरा कायम! लाकडी नंदींच्या बाजारात मोठी उलाढाल, महाकाय नंदीबैलांचे दर थेट लाखांच्या घरात

नागपूर: महाराष्ट्रात बळीराजाचा अत्यंत महत्त्वाचा आणि लाडका सण असलेल्या 'पोळा' आणि लहान मुलांच्या उत्साहाशी जोडलेला 'तान्हा पोळा' या सणांची तयारी सध्या राज्यभरात अतिशय उत्साहात सुरू आहे. विशेषतः विदर्भाची सांस्कृतिक राजधानी असलेल्या नागपूर शहरात तान्हा पोळ्याच्या सणाला तब्बल २३७ वर्षांची ऐतिहासिक आणि गौरवशाली परंपरा लाभली आहे. या उत्सवाचा मुख्य आकर्षण असलेला लाकडी नंदी (नंदीबैल) खरेदी करण्यासाठी नागपूरमधील बाजारात सध्या मोठी लगबग पाहायला मिळत असून, यंदा बाजारात आलेल्या आकर्षक आणि महाकाय लाकडी नंदींचे दर थेट लाखांच्या घरात पोहोचल्याने सर्वत्र मोठी चर्चा रंगली आहे.

नागपूरमधील पारंपारिक बाजारपेठांमध्ये तान्हा पोळ्यानिमित्त लहान मुलांसाठी लागणारे लाकडी नंदी विक्रीसाठी आले आहेत. पूर्वी लहान आकाराचे आणि साध्या स्वरूपाचे लाकडी नंदी बाजारात उपलब्ध असायचे, मात्र काळानुरूप या कलेत आणि सजावटीमध्ये प्रचंड बदल झाला आहे. आजकाल अस्सल लाकडापासून अत्यंत नक्षीदार, आकर्षक रंगरंगोटी केलेले आणि अगदी जिवंत भासणारे महाकाय नंदी तयार केले जात आहेत. उत्तम दर्जाचे लाकूड, त्यावर केलेली बारीक कोरीव काम कलाकुसर आणि कुशल कारागिरांचे महिनान्-महिने चाललेले परिश्रम यामुळे या लाकडी नंदींच्या किमतीमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. यंदाच्या बाजारात लहान नंदींपासून सुरुवात करून थेट ७ ते ८ फूट उंच आणि भव्य आकाराचे लाकडी नंदी पर्यटकांचे व खरेदीदारांचे विशेष वेध घेत आहेत. या महाकाय व आकर्षक लाकडी नंदींची किंमत ५० हजार रुपयांपासून ते थेट १ लाख रुपयांपर्यंत (आणि काही ठिकाणी त्याहूनही अधिक) पोहोचली आहे.

या ऐतिहासिक परंपरेबाबत बोलताना जाणकारांनी सांगितले की, नागपूरमध्ये तान्हा पोळ्याची सुरुवात ही शेकडो वर्षांपूर्वी जुन्या नागपुरातून झाली असून, ती आजही तितक्याच उत्साहाने जपली जाते. नागपूरच्या महाल आणि लगतच्या बाजारपेठांमध्ये ग्रामीण भागातून तसेच दूरवरून आलेल्या कलाकारांनी आणि व्यापाऱ्यांनी विविध प्रकारच्या लाकडी नंदींची दुकाने मांडली आहेत. महागाईचा आणि कच्च्या मालाच्या वाढलेल्या खर्चाचा परिणाम या हस्तकलेवर झाला असला, तरी मुलांवरील संस्कार आणि संस्कृतीची जोपासना करण्यासाठी पालक पैशांची तमा न बाळगता आवडीने हे महिनाभर आधीपासूनच बुकिंग करून महागडे नंदी खरेदी करत आहेत.

नंदी खरेदी केल्यानंतर रंगीबेरंगी कपड्यांत नटलेले लहानगे पारंपरिक वाद्यांच्या तालावर, सवाद्य मिरवणुकीत हे लाकडी नंदी घेऊन घराघरांसमोर फिरतात. आपत्कालीन किंवा सणासुदीच्या या दिवसांमध्ये नागपूरच्या बाजारपेठांमध्ये लागलेला हा लाकडी नंदींचा बाजार संस्कृती आणि आधुनिकतेचा एक सुंदर संगम घडवून आणत आहे. या लाखांच्या घरात पोहोचलेल्या महाकाय लाकडी नंदींमुळे यंदाचा तान्हा पोळा अधिकच दिमाखदार आणि चर्चेचा विषय ठरला आहे.