कोल्हापूरच्या शिरोळमध्ये ऐतिहासिक शोध! आलास गावात सापडली १२०० वर्षांपूर्वीची दुर्मीळ 'चालुक्यकालीन' गणेशमूर्ती अन् नंदी!

कोल्हापूर / शिरोळ: कोल्हापूर जिल्ह्यातील शिरोळ तालुक्यातील आलास या ऐतिहासिक दृष्ट्या महत्त्वाच्या गावात १२०० वर्षांपूर्वीची म्हणजेच चालुक्य काळातील अत्यंत दुर्मीळ गणेशमूर्ती आणि नंदीची शिळा सापडली आहे. गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर हा दुर्मीळ ऐतिहासिक ठेवा समोर आल्याने स्थानिक नागरिक, इतिहास अभ्यासक आणि पुरातत्वप्रेमींमध्ये मोठा आनंद व उत्साहाचे वातावरण निर्माण झाले आहे.

उत्खनन आणि प्राचीन मूर्तींचे स्वरूप: आलास गावातील एका जुन्या वास्तूच्या व परिसराच्या स्वच्छतेचे काम आणि उत्खनन सुरू असताना ही प्राचीन गणेशमूर्ती आणि नंदीची प्रतिमा दृष्टिक्षेपात आली. अभ्यासकांनी केलेल्या प्राथमिक पाहणीनुसार, ही गणेशमूर्ती ८ व्या ते ९ व्या शतकातील (चालुक्य काळ) असावी असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे.

• मूर्तीचे वैशिष्ट्य: ही मूर्ती ललितासनात बसलेली असून तिच्या हातांत परशू, मोडक व इतर प्राचीन आयुधे स्पष्ट दिसत आहेत. चालुक्यकालीन शिल्पशैलीची सर्व वैशिष्ट्ये या मूर्तीवर कोरलेली आढळतात.

• नंदीची प्रतिमा: गणेशमूर्तीसोबतच नक्षीदार नंदीची नक्षीकाम केलेली सुबक शिळाही या ठिकाणी आढळली आहे, ज्यामुळे या परिसरात प्राचीन शिव-गणेश मंदिर असण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

इतिहास संशोधकांचे मत: आलास आणि शिरोळ परिसर हा प्राचीन काळापासून राजकीय व सांस्कृतिक केंद्र राहिला आहे. चालुक्य आणि राष्ट्रकूट राजवटीत या भागात अनेक भव्य मंदिरांची उभारणी झाली होती. या नव्या शोधाने कोल्हापूरच्या प्राचीन स्थापत्यशास्त्र आणि मूर्तीकलेच्या इतिहासात एक नवा दुवा जोडला गेला आहे. पुरातत्व विभागाने या स्थळाचे आणि मूर्तींचे जतन करावे, अशी मागणी आता इतिहासप्रेमींकडून केली जात आहे.