एन. रघुरामन यांचा कॉलम:आपल्या 16 वर्षांच्या किशोरांकडे नवीन आयडिया दिसत आहेत का?

प्रॉडक्ट आयडियावर चर्चा करण्यासाठी काही इतर लोकांसोबतच्या आपल्या पहिल्या बैठकीत 17 वर्षांच्या युजिनियाने चीफ एक्झिक्युटिव्ह आणि 16 वर्षांच्या नव्याने चीफ फायनान्शियल ऑफिसरची भूमिका सांभाळली. बैठकीच्या शेवटी त्यांच्या लक्षात आले की त्यांचे उद्दिष्ट एकच आहे- आपल्या समाजात बदल आणि वास्तविक प्रभाव निर्माण करणे. सेंट पॉल्स स्कूल फॉर गर्ल्सच्या या टीनेजर्सनी सेंट पॉल्स स्कूल फॉर बॉइजच्या वर्गमित्रांसोबत मिळून काम सुरू केले आणि ते सर्वजण लंडनमधील स्वतःच्या सुरक्षिततेबाबत काळजीत होते. पण त्यांच्यापैकी कुणालाही सोबत अलार्म ठेवायचा नव्हता, कारण ते ‘क्लिनिकल’ दिसायचे आणि ते सोबत बाळगणे लाजिरवाणे मानले जायचे. हळूहळू या विद्यार्थ्यांना समस्येवरील त्यांच्याच उपायावर विश्वास वाटू लागला. अवघ्या 4 महिन्यांत त्यांनी हजारो पाउंडचा व्यवसाय केला. त्यांनी असे अलार्म विकले, जे सॉफ्ट टॉय की-रिंग्जमध्ये लपवलेले होते आणि ते सामान्य बॅग ॲक्सेसरीसारखे दिसत होते. ते अगदी एखाद्या कंपनीप्रमाणे टप्प्याटप्प्याने पुढे गेले. सर्व्हे केला, प्रोटोटाइप बनवला, बाजारात टेस्टिंग आणि शेवटी प्रॉडक्ट डिझाइन केले. गेल्या वर्षी सप्टेंबरमध्ये त्यांनी एका स्पर्धेसाठी प्रोटोटाइप बनवला आणि त्यानंतर विविध ठिकाणी आणि बाजारात ग्राहकांकडून मिळालेल्या फीडबॅकच्या आधारे तो अधिक चांगला केला. तरीही, सुरुवातीला त्यांना वाटले होते की हे प्रॉडक्ट फक्त शाळा आणि कॉलेजमध्ये जाणाऱ्या टीनेजर्ससाठी आहे, पण त्यांना हे पाहून आश्चर्य वाटले की मोठ्या संख्येने प्रौढ लोकही ते स्वतःसाठी खरेदी करू लागले. 15 ते 20 पाउंड किमतीची ही की-चेन टॉर्च आणि 3डी प्रिंटेड इनिशियल्ससारख्या पर्यायी ॲक्सेसरीजसह कस्टमाइज केली जाऊ शकते. स्पर्धेत रनर-अप ठरल्यानंतरही ते थांबले नाहीत. परीक्षकांनी त्यांना सांगितले की हे एक यशस्वी प्रॉडक्ट बनू शकते, त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी याच महिन्यात स्टार्टअप सुरू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. स्टार्टअप तयार होताच त्यांनी बोत्सवानाच्या शिक्षण मंत्रालयाशी त्यांच्या 9 शाळांमध्ये हे प्रॉडक्ट विकण्याबाबत चर्चा केली आणि त्यांना कॉन्ट्रॅक्ट मिळाले. सुरक्षितता हा जागतिक प्रश्न असल्याने नव्या आता याचा परदेशातही विस्तार करण्याची योजना आखत आहे. याव्यतिरिक्त दुसऱ्या एका घटनेत, 11 अब्ज डॉलरची सॉफ्टवेअर डेव्हलपर कंपनी नोशनचे सीईओ इव्हान झाओ यांनी 2026 च्या सुरुवातीला 16 वर्षांच्या एका हायस्कूल विद्यार्थ्याला कंपनीच्या प्रॉडक्ट फीचर्सवर पार्ट-टाइम काम करण्यासाठी नियुक्त केले. नोशन टीमने जेव्हा विद्यार्थ्याने बनवलेले डिझाइन आणि एआय आधारित व्हिडिओ यूट्यूबवर पाहिले तेव्हा त्याची निवड करण्यात आली. कंपनीचे असे मानणे आहे की, असे हायस्कूलचे विद्यार्थी एआय टूल्स वेगाने आत्मसात करतात आणि तंत्रज्ञानाच्या मर्यादांबद्दल त्यांच्या धारणादेखील कमी असतात. नोशनच्या तरुण कर्मचाऱ्यांनी अलीकडेच बनवलेला सर्वात महत्त्वाचा प्रकल्प म्हणजे एक अनोखे एआय चॅट ॲप आहे. हे ईमेल आणि कॅलेंडर व्यवस्थापनासाठी डिझाइन केलेले डेडिकेटेड चॅट-फर्स्ट इंटरफेस आहे, ज्याला युजरच्या नोशन कॉन्टेक्स्टपर्यंत पूर्ण ॲक्सेस दिला गेला आहे. झाओ यांनी सांगितले की, एका छोट्या टीमने एआय कोडिंग एजंट्सच्या मदतीने अतिशय वेगाने ते तयार केले. मुख्यतः 10 वीच्या याच विद्यार्थ्याने तयार केलेल्या आणि अद्याप घोषित न झालेल्या एका नवीन प्रॉडक्टची ‘महत्त्वाची खेप’ याच महिन्यात सादर केली जाणार आहे. झाओ म्हणाले की एआयमधील प्रगतीमुळे ‘अफाट अनुभव आता महत्त्वाचा राहिला नाही.’ म्हणूनच नोशन आता एक तर खूप तरुण, किंवा अतिशय अनुभवी सीनियर ऑपरेटर्स निवडत आहे. हे दर्शवते की उद्योजक आता ‘क्षमतां’ ऐवजी ‘जिद्दीवर’ जास्त लक्ष देऊ लागले आहेत. त्यांना असे लोक हवे आहेत, जे बाजारपेठ काबीज करण्यासाठी इतरांपेक्षा अधिक वेगाने त्यांचा व्यवसाय पुढे नेऊ शकतील. आणि यासाठी या 16 वर्षांच्या टीनेजर्सपेक्षा चांगले कोण असू शकेल, जे तंत्रज्ञानाच्या युगातच जन्माला आले आणि ज्यांनी तंत्रज्ञानाला अनेक रूपांमध्ये विकसित होताना पाहिले आहे. फंडा हा आहे की आंत्रप्रेन्युअर्सनी आसपासच्या शाळांमध्ये जायला हवे. मोठ्या बक्षिसांच्या स्पर्धा आयोजित करून अशा हायस्कूल विद्यार्थ्यांचा शोध घ्यायला हवा, जे एआय-नेटिव्ह असतील, चपळतेने काम करणारे असतील आणि त्यांच्या व्यवसायासाठी ‘आऊट ऑफ बॉक्स’ आयडिया देऊ शकतील.